جول جوندەۋ نەگە باياۋ؟

بۇل – اتىراۋدان ءۇش باعىتقا شىعاتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ءۇش كۇرە جولدىڭ ءبىرى. جول بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 277 شاقىرىمدى قۇرايدى. كەڭەس داۋىرىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن وسى جولمەن كەزىندە تاۋلىگىنە ءۇش مىڭعا جۋىق كولىك جۇرگەن. مامانداردىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى جىلدا­رى كولىك اعىنى تاۋلىگىنە ءتورت مىڭ­نان اسقان. اسىرەسە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرى اتىراۋ ارقىلى رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا, ودان ءارى كراسنودار, ستاۆروپول ايماقتارى مەن ۆولگوگراد وڭىرىنە بەت تۇزەيدى. اتىراۋ وبلىسىنداعى «تەڭىز», «قاشاعان» سەكىلدى ءىرى كەنىشتەرگە الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن اۋىر جۇكتەر وسى جولمەن تاسىمالداناتىنى تاعى بار.

كورشى ەلمەن بايلانىستىرا­تىن جولدىڭ بويىندا يساتاي مەن قۇرمانعازى اۋداندارىنىڭ بىرنە­شە ەلدى مەكەنى ورنالاسقان. سول اۋىلداردىڭ جۇرگىزۋشىلەرى مەن جو­لاۋ­شى­لارىنىڭ بۇل جولمەن جۇرۋگە جۇرەكتەرى داۋالامايتىنداي. ءتىپتى جولعا شىعا قالسا, دىتتەگەن جەرىنە جەتكەنشە, زارە-قۇتى قالماي وتىرادى. ويتكەنى توزىعى جەتكەن جول بويىمەن «بيلەپ» كەلە جاتاتىن كولىكتەر ءبىر-بىرىمەن ءجيى سوقتىعىسادى. سول سەبەپتى تۇرعىندار بۇل جولدى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن قوزعاپ, دابىل كوتەردى. ءتىپتى سەنات پەن ءماجىلىستىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتتارى دا تالاي مارتە ۇكىمەت پەن ءتيىستى مينيسترلىككە ساۋال جولداعان ەدى.

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىم­دىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الماز ىدىرىسوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بيىل اقتوبە – قاندىاعاش – ماقات جول ۋچاسكەسىن جوندەۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە قان­دىاعاش – ماقات ۋچاسكەسىندە نەگىزگى جۇمىستار اياقتالعان. سول سەبەپتەن, بيىل اتالعان باعىتتا جول قوزعالىسىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولدىڭ 140 شاقىرىمىندا كولىك قوزعالىسى قامتاماسىز ەتىلگەن.

وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى­نىڭ باسشىسى سامات ايتقاليەۆتىڭ ايتۋى­نا قاراعاندا, قولدانىستاعى اۆتوموبيل جولىنىڭ ۇزىندىعى 3 052 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 1 125 شاقىرىمى رەسپۋبليكالىق ماڭى­زعا جاتقىزىلعان. بۇرناعى جى­لى اتىراۋ – استراحان جولىنىڭ 60 شا­قىرىمى پايدالانۋعا بەرىلگەن. ال بىلتىر 80 شاقىرىمىندا تومەنگى جول جابىندىسىمەن قوزعالىس اشىل­عان. ەندى جىل سوڭىنا دەيىن 137 شاقىرىمىنا تومەنگى جول جابىندىسى توسەلگەن سوڭ كولىكتىڭ جۇرۋىنە رۇقسات بەرىلگەلى وتىر.

– اتىراۋ وبلىسىنداعى جول قۇرى­لىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىس­تىق بيۋدجەتتەن 22,9 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن 12 ملرد تەڭگە, ال جەرگىلىكتى قازىنادان 10,9 ملرد تەڭگە قارالدى, – دەيدى سامات ايتقاليەۆ.

 ارينە, جولدىڭ جايىن جۇرگەن بى­لەدى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى سا­لا­­سىنىڭ ارداگەرى ابدىبەك بيسەنوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ – استراحان ارا­­لى­عىندا جولدى جوندەۋ ءالى باستال­ماعان.

«قۇرمانعازى اۋدانىنان اتىراۋعا كەلدىم. يساتاي اۋدانىنداعى ماناش اۋىلىنا دەيىنگى جولدا ءتىرى جان كو­رىن­­بەيدى. جولدى جوندەۋ جۇمىسى باس­­­تال­عان جوق. قوسىمشا جولعا سۋ سەبىل­مەيدى. جول بويى الا شاڭ. اققىس­تاۋ اۋىلى جاعىندا ءار جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تەحنيكا كورىنەدى. بىراق ون­دا دا اسفالت سالىنىپ, قيىر­شىق تاس تاسىلىپ جاتقان جوق», دەيدى ءا.بيسە­نوۆ.

مۇنايلى وڭىردەگى جول ساپاسى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى دارحان سايلاۋوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنەر بولساق, بىلتىر 389 اقاۋ انىقتالعان. ونىڭ 80-ءى ورەسكەل. في­ليال ماماندارى 74 نىساندا جول قۇرىلىسى جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن 922 رەت تەكسەرگەن. جول قۇرىلىسىنا پايدالانىلاتىن ماتەريالداردان 1 635 سىناما الىنعان.

– بىلتىر اتىراۋ وبلىسىنداعى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى بيتۋم تاپ­شى­­­لىعى بايقالدى. ونىڭ ۇستىنە وڭىر­دە قيىرشىق تاس شىعاراتىن كارەر جوق. قيىرشىق تاس اقتوبە, ماڭعىس­تاۋ وبلىس­تارىنان تاسىمالدانادى. جول قۇرىلىسىنا ساپاسىز بيتۋم, قيىر­شىق ­تاس اكەلۋ دەرەگى تىركەلدى. اسفالت-بەتون شىعاراتىن زاۋىتتار ەسكىرىپ, مامانداردىڭ بىلىك­تى­لىگىن ارتتىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر ءبى­راز قيىندىق تۋدىرادى, – دەيدى د.سايلاۋوۆ.

اسىرەسە رەسپۋبليكالىق جولدى جاڭعىرتۋعا پايدالانىلاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىنان 900-دەن استام سىناما الىنعان. ونىڭ قورىتىندىسىمەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 17 پايى­زى جارامسىز بولىپ شىققان. وسى­عان بايلانىستى ستاندارتقا سايكەس كەل­مەيتىن ماتەريالداردى جول قۇرى­لىس­ىنا پايدالانباۋ, تەكسەرۋدە انىقتالعان اقاۋدى جويۋ جونىندە تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن مەردىگەر مەكەمەلەرگە حات جولدانعان. سودان كەيىن ساپاسىز اسفالت-بەتون, جول نەگىزى مەردىگەر مەكەمە ەسەبىنەن قايتا قالىپقا كەلتىرىلگەن.

ء«بىزدىڭ فيليالدىڭ ماماندارى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريال­داردان الىنعان سىناماعا زەرت­حانا­لىق تالداۋ جۇرگىزەدى. ما­سە­­لەن, قۇم, قيىرشىق تاس, بيتۋم, اسفالت-بي­تۋمنىڭ قۇرامى, تىعىز­دىعى تۋرالى قورىتىندى بەرى­لەدى. ساپا­لىق قۇرامى ستاندارتقا سايكەس بول­ماي, تالداۋدان وتپەگەن ماتە­ريالدار­دى جول قۇرىلىسىنا پايدا­لانباۋ تۋ­را­­لى كاسىپورىنعا حات جازىلادى. بىلتىر وبلىستىق مەملە­كەت­تىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقار­­ماسى­نا 8 حات جولداندى. ءبىر تەحني­كالىق قاداعالاۋشىعا 551 مىڭ تەڭ­گە ايىپ­پۇل سالىنىپ, اتتەستاتى 6 ايعا توق­تاتىلدى», دەيدى د.ساي­لاۋوۆ.

وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەن­تىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بيىلعى اقپاندا اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولدى سالىپ جاتقان مەردىگەرلەر اراسىندا قورشاعان ورتانىڭ تازا­لى­عىنا نۇقسان كەلتىرەتىندەردى انىق­تادى. سونىڭ ءبىرى – «اق جول قۇرى­لىس» جشس اتالعان جولدىڭ 693-753 شاقىرىمىن جاڭعىرتۋدان وتكىزۋگە تارتىلعان.

«رەسپۋبليكالىق جولعا رەكونسترۋكتسيا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۋچاسكە­سىندە – يساتاي اۋدانىنداعى جانباي اۋىلى­نىڭ ماڭىندا ورنا­لاسقان وندىرىستىك بازاسىندا بەتون, تەمىر, اعاش, قۇ­رى­لىس ماتەريالدارى, قارا ءتۇستى سۇيىق مايلاردى جينايتىن تەمىر بوش­كەل­ەر اشىق كۇيدە ساقتالعان. باسقا دا قالدىقتاردى جيناۋ ءۇشىن ارنايى جابدىقتالعان ورىندار جوق. قالدىقتار بازا اۋماعىندا شاشىلىپ جاتىر. وندىرىستىك بازاداعى قوقىس جاشىكتەرىندە ارالاسىپ جاتقان قاعاز, پلاستيكالىق بوتەلكەلەر, كارتون, تسەللوفان, تۇرمىستىق قالدىقتار, قۇرىلىس ماتەريالدارى, مايلى شۇبە­رەكتەر سەكىلدى قالدىقتار سۇرىپ­تالماعان», دەپ حابارلادى دەپارتا­مەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن.

دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى زاڭ تالابىنىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىس­تى «اق جول قۇرىلىس» جشس-عا اكىم­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما تولتىرعان. سەرىكتەستىك باسشىلارى اكىمشىلىك ايىپپۇلدى 50% جەڭىلدىكپەن تولەۋدى سۇراعان. سول سەبەپتەن, كومپانياعا 1 ملن 035 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى.

مىنە, ەل نازارىنداعى كۇرەجولدى جاڭعىرتۋ جۇمىسىنداعى احۋال وسىنداي. جول قۇرىلىسىنداعى جاي­با­سار­لىق بۇلاي جالعاسا بەرسە, ونى پايدا­لانۋعا بەرۋ تاعى دا كەشىگۋى مۇمكىن. ال ءوڭىر جۇرتشىلىعى جول­دىڭ ساپالى ءارى تەز سالىنعانىن قالاپ وتىر.

اتىراۋ وبلىسى