قازىرگى ەڭبەكشىلدەر دەپ ءجۇرگەن اۋدان ەڭ العاش قۇرىلعاندا ونىڭ ورتالىعى جانعۇستىڭ قاراعايى اتالاتىن ورماننىڭ اراسىنا ورنالاستى. مەكتەپ, مەكەمە عيماراتتارىن سونداعى قاراعايدان قيىپ سالدى. جان-جاقتاعى اۋىلداردى كوشىرىپ الىپ كەلىپ ءبىر جەرگە ۇيىستىردى دا ۇلكەن كەنت جاساپ, ونى كازگورودوك دەپ اتادى.
وسى جەردە قازاق مەكتەبىن دە ينتەرناتىمەن قوسا اشتى. سول مەكتەپتى 1940 جىلى ءبىرىنشى بولىپ 12 ەر بالا جانە 2 قىز ءبىتىرگەن ەدى. ەر بالالاردىڭ بارلىعى ءاسكەرگە كەتتى. مەنىڭ تۋعان اعام قاسىمبەك تە لاتۆياعا اتتانعان-تىن. ۇيدە ءبىر سيىر مەن ءبىر قارا الا بيە بولدى. سول بيە جيرەن قاسقا ق ۇلىن تۋعانى بار. قاسىمبەك اعام ونى جاقسى كورىپ, وسكەسىن مارشال ۆوروشيلوۆتىڭ جيرەن قاسقا اتىنداي باپتاپ مىنەمىن دەيتىن.
1941 جىلعى ماۋسىم ايىندا جازعان حاتىندا اسكەري قىزمەتىن جاقسى اتقارىپ جاتقانىن, بالتىق تەڭىزىنىڭ جاعاسىندا جازعى جاتتىعۋ ويىندارىن وتكىزىپ, زەنيت راسچەتىنىڭ تەحنيكالىق ءجوندەۋ, باپتاۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزگەندەرىن ايتقانى ەسىمدە. ماعان تاپسىرعانى – جيرەن ق ۇلىندى جاقسىلاپ ءوسىر, مەن ۇيگە ورالعانسىن ات قىلىپ مىنەمىن دەپتى. سوعىس باستالعاننان كەيىنگى ءبىرىنشى جازعان حاتىندا دا ءۇيدىڭ, ەلدىڭ اماندىعىن سۇراي كەلە, تاعى دا جيرەن ق ۇلىندى ەسكە العانى بار. جاۋدىڭ تۇتقيىلدان شابۋىل جاساعانىن, قيان-كەسكى ۇرىسقا كىرىسىپ كەتكەندەرىن, ديۆيزيا كومانديرى گەنەرال كۋزنەتسوۆتىڭ تاپقىرلىعىنىڭ ارقاسىندا پسكوۆ قالاسىنا دەيىن امان كەلىپ, اسكەري قۇراماعا گۆارديا اتاعى بەرىلگەنىن سول حاتتارىندا ايتقانى ەسىمدە.
قاسىمبەك اعام سوعىستىڭ باسىنان باستاپ كالينين مايدانىندا زەنيت راسچەتىندە قىزمەت ەتتى. ءۇش رەت جاراقات الدى. ءى-ءدارەجەلى وتان سوعىسى مەن ءى-ءدارەجەلى دانق وردەنىنىڭ جانە “ەرلىگى ءۇشىن”, “كەنيگسبەرگتى العانى ءۇشىن” مەدالدارىنىڭ يەگەرى بولدى. جەڭىستەن سوڭ 1946 جىلى ماۋسىمدا ەلگە ورالدى. تۋعان جەرىندە سوۆەت, پارتيا, شارۋاشىلىق قىزمەتتەرىندە ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكەرلىككە شىقتى. 80 جاس جاساپ بۇل ءدۇنيەدەن وزدى. ءسويتىپ ءابجان بالالارىنان 5 ۇلدىڭ تورتەۋى ءوز ەرلىكتەرىمەن جەڭىس كۇنىن جەدەلدەتتى. اتاپ ايتقاندا, جوعارىداعى قاسىمبەكتەن باسقا ەڭ ۇلكەن اعام ءداۋرەنبەك ەلدە تراكتورشى بولاتىن. 1941 جىلدىڭ كۇزىندە ول دا ءاسكەرگە الىندى. مايدانعا ءجىبەرىلمەي, چەليابى زاۋىتىندا جۇمىسشى بولىپ, تانك شىعاردى. وسى كاسىپورىنداعى اتاقتى ت-34 تانكىلەرى جاۋدىڭ زارەسىن الاتىن. ءۇشىنشى اعام دوسىمبەك 1942 جىلى اسكەرگە الىنىپ, قاراعاندى كومىر باسسەينىندە شاحتەر بولدى. ول كەزدە دونباسس جاۋدىڭ قولىندا. سوندىقتان قاراعاندىنىڭ كوكستەلگەن كومىرىن كوپتەپ شىعارۋ كەرەك بولدى. سول جەردە ول كىسى ەرلىك ەڭبەكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, 1950 جىلى ەلگە ورالدى. ال مەنەن ەكى جاس ۇلكەن ءامينا دەگەن اپامىز ەكەۋمىز سوعىستىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن كولحوزدىڭ مالىن باعىپ, ەگىنىن سالىپ, تاڭنىڭ اتىسى, كۇننىڭ باتىسى اش قۇرساق ءجۇرىپ, ەشقانداي ەڭبەكاقىسىز جۇمىس ىستەدىك.
ەڭبەگىمىز ەش كەتكەن جوق, جاۋدى جەڭدىك. كەۋدەمىزگە “1941-1945 جىلدارداعى قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن” دەگەن مەدال تاقتىق. شەشەم دە جۇمىس ىستەدى. قارا الا بيەمەن جۇك تاسيتىن. كىشى قارىنداسىم قۋانىش پەن ءىنىم رۋسلان عانا ەڭبەككە جارامادى. سابيلەر ەدى.
ءسوز ورايىندا جيرەن ق ۇلىننىڭ تاعدىرى نە بولعانىن ايتايىن. 1942 جىلدىڭ قىسى ەدى. اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قوشانباەۆ ەلدى جيناپ جيىلىس وتكىزىپ, تانك شىعارۋ قورىنا اركىم شاما-شارقىنشا اقشالاي قاراجات بەرۋىن ءوتىندى. مەنىڭ اكەم ءابجان 2-توپتاعى ءمۇگەدەك بولاتىن. جيىلىستا ءسوز ءسويلەپ, ەلدىڭ شاماسى كەلەتىن قاريالارىنىڭ اتىن اتاپ كومەك بەرۋگە شاقىردى. ءوزى جيرەن قاسقا قۇنانىن كولحوز باستىعىنىڭ سەمىز سيىرىنا ايىرباستاپ سويىپ, ەتىن بازارعا ساتتى دا ون مىڭ سومداي اقشا جاساپ, سونى تانك جاساۋ قورىنا بەردى. ال قوسماعانبەت ۇلى كەنجەبولات, شايقى ۇلى ءماجي, جانىبەك ۇلى ءجۇمانالى, مۇسا ۇلى ىسقاق 10 مىڭنان اقشا وتكىزدى. ءسويتىپ, اعام قاسىمبەك جيرەن قاسقا ق ۇلىندى ات قىلىپ ءمىنبەسە دە, ول تەمىر تۇلپارعا اينالىپ چەليابى زاۋىتىنداعى اعام ءداۋرەنبەك شىعارعان ت-34 تانكىمەن جاۋدى تاپتاپ بەرليننەن ءبىر-اق شىققان جوق ەدى...
ەسقان ابجان ۇلى, ەڭبەك ارداگەرى.
اقمولا وبلىسى, ەڭبەكشىلدەر اۋدانى, ءبىرسۋات اۋىلى.