لۋۆرداعى كورمەگە دايىندىق بارىسى پىسىقتالدى

قازاقستان حالقى ءۇشىن بۇل كورمە تاريحي ماڭىزى زور وقيعا. ەلىمىزدىڭ باي مادەني مۇراسى ەۋروپانىڭ ەڭ ءىرى مۋزەيىندە العاش رەت ۇسىنىلادى. لۋۆرعا جىل سايىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 10 ميلليونعا جۋىق ادام كەلەدى. بۇل, ارينە, قازاقستاننىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كوتەرۋگە اسەرىن تيگىزەدى.

ۇلتتىق كورمە «قازاق دالا وركەنيە­تىنىڭ مادەني كودى» جوباسى اياسىندا الەمنىڭ ادام ەڭ كوپ باراتىن جانە بەدەلدى مادەني الاڭىندا قازاقستاننىڭ مادەني مۇراسى تەرەڭنەن قاۋزالىپ, دايىن­دالاتىن بولادى.

حالىقارالىق جوبانىڭ جول كارتاسى الداعى ءۇش جىلدى قامتيدى. جو­بانىڭ ءتۇيىنى 2026 جىلى لۋۆر مۋزەيى­نىڭ پاۆيلونى مەن زالدارىنا قويىلاتىن «دوڭگەلەنگەن دۇنيە: قازاق دالا وركەنيە­تىنىڭ مادەني كودى» كورمەسى بولماق.

مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ اتالعان ۆەدومستۆو مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزگەنىن اتاپ ءوتتى.

«جوبانىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى قۇراستىرىلدى. جوبا وپەراتورى رەتىندە ۇلتتىق مۋزەي بەلگىلەندى. جوبانىڭ تۇجىرىم­داماسىنىڭ العاشقى نۇسقاسى ازىرلەندى, ويتكەنى مۇنداي اۋقىمدى كورمەنى دايىنداۋ ءبىر جىلدىڭ ءىسى ەمەس. وتكەن اپتادا فرانتسياعا ساپارىم اياسىندا لۋۆر باسشىلىعىمەن وسى بەدەلدى الاڭدا ۇلتتىق كورمەنى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەزدەسۋ ءوتتى. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى مىندەتتەردىڭ دەڭگەيى اسا جوعارى, سوندىقتان بىزدەگى مۋزەي سالاسى عىلىمي, مۋزەيتانۋ زەرتتەۋلەرىنىڭ مىندەتتەرىن ۇيلەسىمدى ورىندايتىن جانە مادەني مۇرامىزدى لايىقتى دەڭگەيدە تانىستىراتىن ءبىرتۇتاس شىعارماشىلىق اعزا بولۋعا ءتيىس», دەدى مينيستر.

سونداي-اق ول حالىقارالىق كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ قاي ەلدىڭ بولسا دا الەۋەتىن دۇنيە جۇزىنە پاش ەتۋگە بەرىلگەن تاماشا مۇمكىندىك ەكەنىن ايتتى.

«قازاقستان حالقى ءۇشىن بۇل كورمە تاريحي ماڭىزى زور وقيعا. ەلىمىزدىڭ باي مادەني مۇراسى ەۋروپانىڭ ەڭ ءىرى مۋزەيىندە العاش رەت ۇسىنىلادى. لۋۆرعا جىل سايىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 10 ميلليونعا جۋىق ادام كەلەدى. بۇل, ارينە, قازاقستاننىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كوتەرۋگە اسەرىن تيگىزەدى. كورمەنىڭ حالىقارالىق ارەنادا ۇلكەن جەتىستىكپەن ءوتۋى ەلىمىزدەگى مۋزەي مەكەمەلەرىنىڭ كورمەگە قانشالىقتى ۇلەس قوساتىنىنا تىكەلەي بايلانىستى», دەدى اسحات ورالوۆ.

كورمەنىڭ حرونولوگياسى ب.ز.ب. IV مىڭجىلدىقتان XIX عاسىردىڭ ورتاسىنا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيدى. بۇل قازاق دالا وركەنيەتىنىڭ ءوز مادەني كودىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, ۇزدىكسىز دامىپ كەلە جاتقان ۋاقىت. ەكسپوزيتسيانىڭ نەگىزىن رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار مۋ­زەيىنىڭ قورىنان الىنعان سيرەك جادىگەرلەر قۇرايدى. ياعني قازاقستان تاريحىنىڭ بارلىق نەگىزگى داۋىرلەرى تانىستىرىلاتىن بولادى.

قازاقستاننىڭ مۋزەي مەكەمەلەرىنىڭ بۇل جوباسى الەمگە ەجەلگى داۋىردەن باس­تاپ, شىعىس پەن باتىس وركەنيەتتەرىنىڭ جاھاندىق قيىلىسى مەن ولاردىڭ ترانسكونتينەنتالدىق ساۋدا ماگيس­ترالدارىنىڭ قاق ورتاسىندا ءومىر سۇرگەن قالالىق جانە كوشپەلى مادەنيەتتەردىڭ تاريحىن, حالىقتىڭ فيلوسوفياسى مەن دۇنيەتانىمىن بەرگەن دالا وركەنيەتى فەنومەنىنىڭ كورنەكى بەينەسىن كورسەتۋدى كوزدەيدى. ۇلتتىق مۇرانى ەكسپوزيتسيالاۋ جالپى الەمدىك مادەني قۇندىلىقتار كونتەكسىندە جۇرگىزىلەتىن بولادى جانە كوشپەلى مادەنيەتتىڭ ادامزات وركە­نيەتىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن ايقىن كورسەتىپ بەرەدى.

اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى قادامدارىن قازاقستاننىڭ فرانتسياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى گۇلسارا ارىستانقۇلوۆا قىسقاشا باياندادى.

«از ۋاقىت بۇرىن لۋۆردا وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كورمەسى وتكەن كەزدە فرانتسۋزداردىڭ وزبەك مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ەرەكشە سەزىلدى. وزبەكستان بۇل كورمەگە 2009 جىلدان بەرى دايىندالدى. العاشىندا ولار كورمەنى 1 200 شارشى مەتر كولەمىندە جوسپارلادى. الايدا كەيىنگى ۋاقىتتا بۇل كولەم پاندە­ميالىق جانە قارجىلىق سەبەپتەرگە بايلانىستى ءۇش ەسە قىسقارتىلعان سوڭ 200-گە جۋىق ەكسپونات قويدى. سوندا دا كورشىلەس ەلدىڭ فرانتسياداعى كورمەسى وتە ءساتتى ءوتتى. لۋۆرعا كۇنىنە كەم دەگەندە 30 مىڭ ادام بارادى. ءبىر بيلەتىنىڭ قۇنى – 17 ەۋرو. وسىدان-اق مۋزەيدىڭ قارجىلىق الەۋەتى مىقتى ەكەنى بىلىنەدى. جالپى, لۋۆردىڭ باسقا حالىقتاردىڭ ونەرىنە وزدەرىنەن ورىن بەرۋى وڭاي شارۋا ەمەس. ولاردىڭ كورمەگە قويىلاتىن تالاپتارى دا جوعارى. سول ءۇشىن جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, لۋۆرداعى كورمەنى ساپالى دەڭگەيدە وتكىزۋ كەرەكپىز. ەلشىلىك تاراپىنان قاجەتتى بارلىق كومەكتى كورسەتەمىز», دەدى گۇلسارا ارىس­تانقۇلوۆا.

القالى جيىندا ۇلتتىق مۋزەي ديرەك­تورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايبەك سىدىقوۆ كورمەنىڭ جالپى كورىنىسىمەن تانىستىردى.

«ۇلتتىق كورمە اتاۋىن «دوڭگەلەنگەن دۇنيە: قازاق دالا وركەنيەتىنىڭ مادەني كودى» دەپ الىپ وتىرمىز. دەگەنمەن ءبىز حالىقارالىق كورمە تاقىرىبىنا قاتىستى ۇسىنىستاردى تىڭداۋعا جانە تالقىلاۋعا دايىنبىز. كورمە ەكسپو­زي­تسيا­سىندا قازاقستاننىڭ مۋزەي قورلارىنان جينالعان ەنەوليتتەن باستاپ قازاق حاندىعىنا دەيىنگى ۋاقىتتى قامتيتىن قۇندى جانە بىرەگەي مۋزەي جادىگەرلەرى ۇسىنىلادى. كورمە ستسەناريىن دايىنداۋدا حرونولوگيالىق ءتارتىپ باسشىلىققا الىندى. قازاق حالقى ءۇشىن دالا – ادام ومىرىنە ارنالعان كەڭىستىك, جىل بويى ۇزدىكسىز كوشىپ-قونۋ تسيكلى بولىپ تابىلادى. ال بۇل ەن دالانى يگەرۋ, كوشپەندىلەردىڭ وركەنيەتىن دامىتۋ, جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋمەن تىعىز بايلانىستى بولدى. كورمە سيۋجەتى ءداستۇرلى شارۋاشىلىق, قولونەر, ونەر, مادەني-تىلدىك كوممۋنيكاتسيالار, نانىمدار مەن داستۇرلەر, اۋماقتىق ماركەرلەردى كور­سەتۋ ارقىلى تاريحي حرونولوگيا بويىنشا ءوربيتىن بولادى. ءار ءبولىم سيۋجەتىنىڭ نەگىزىن ارحەولوگيالىق ارتە­فاكتىلەر قۇرايدى», دەدى ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى.

سونداي-اق ول كورمە ەكسپوزيتسياسى 6 بولىمنەن تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. ءار ءبولىم قازاقستاننىڭ ەجەلگى كوشپەندىلەرى مەن قازاقتاردىڭ ماتەريالدىق جانە رۋحاني مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان.

جوبا شەڭبەرىندە شولۋ لەكتسيالار, عىلىمي سيمپوزيۋمدار, سەمينارلار مەن كونفەرەنتسيالار بار عىلىمي-ادىستەمەلىك بىرقاتار ءىس-شارا جوسپارلانىپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى قولدانبالى جانە ىرگەلى سيپاتتاعى مۋزەيتانۋ زەرتتەۋلەرى نەگىزىندە جوبا سەرىكتەستەرىنىڭ كاسىبي تاجىريبە الماسۋىن قالىپتاستىرۋعا, مۋزەي مەكەمەلەرى قىزمەتىنىڭ مازمۇنىن تەرەڭدەتۋگە, ولاردىڭ عىلىمي الەۋەتىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان وڭىرلىك بىرەگەيلىكتىڭ وزىندىك ديسكۋرسىن قۇرا وتىرىپ, دالا وركەنيەتىنىڭ اۋماقتىق ەرەكشەلىكتەرىن, ونىڭ تابيعي, ماتەريالدىق جانە رۋحاني رەسۋرستارىن عانا ەمەس, سونداي-اق ءوزىنىڭ تاريحي دامۋ تاجىريبەسىن كورسەتەدى.

ايتا كەتەيىك, ەلشىلىكتىڭ, سىرتقى ىستەر, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيستر­لىكتەرىنىڭ, مۋزەي قاۋىمداس­تىعى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءوتىپ جاتقان كەڭەس – بۇل ۇلكەن بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى عانا. ءارى قاراي عىلىمي, ساراپتامالىق قاۋىمداستىقپەن جۇمىس جاسالادى.