ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ «جول كارتاسى»

كەزدەسۋدە سويلەگەن سوزىندە ماۋلەن اشىمباەۆ دەپۋتاتتار پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا سەپتىگىن تيگىزە الاتىن باسىم باعىتتاردى اتاپ ءوتتى. بۇل باعىتتاعى نەگىزگى مىندەتتەر ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ ەكوجۇيەلەرىن ساقتاۋ, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن بىرلەسىپ كۇرەسۋ جانە شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بولىپ بەلگىلەندى.

«قازاقستان مەن رەسەي ارا­سىنداعى قارىم-قاتىناس تابىس­تى جانە ءتيىمدى ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جارقىن ۇلگى­سىن كورسەتىپ كەلەدى. ەكى ەلدىڭ ىن­تىماقتاستىعى بەرىك دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىككە, عاسىر­لار بويى قالىپتاسقان تاري­حي بايلانىستارعا, مەملەكەت­تەرىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنە, ەگە­مەندىگىنە جانە اۋماقتىق تۇتاس­تىعىنا قۇرمەتپەن قاراۋعا نە­گىزدەلگەن», دەدى ماۋلەن اشىم­باەۆ.

ءوز كەزەگىندە فەدەراتسيا كە­ڭەسىنىڭ توراعاسى ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ەكى مەملەكەتتىڭ ءوز­ارا ءىس-قيمىلىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل رەتتە قازاقستان پارلامەنتى سەناتى مەن رەسەي فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيا وسىنداي بايلانىستىڭ ماڭىزدى تەتىگى بولىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. سونداي-اق ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان كەڭ اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونو­ميكالىق رەفورمالاردىڭ وزەك­تىلىگىن تىلگە تيەك ەتىپ, ەكى مەم­لەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتى­ناستى ودان ءارى دايەكتى تۇردە دامىتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

«رەسەي مەن قازاقستان – شىن مانىندە تەڭ قۇقىلى وداق­­تاس مەملەكەتتەر. ءبىزدى كوپ نار­سە بايلانىستىرادى. ءبىز قا­زاقستاننىڭ دامۋ بارىسىنا ۇنەمى نازار اۋدارىپ وتىرامىز. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇرگىزىپ جاتقان ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار جوعارى قۇرمەتكە لايىق. ولاردىڭ كاسىبي, دە­موكراتيالىق جانە حالىقپەن ديالوگ نەگىزىندە جۇرگىزىلىپ جات­قانىن اتاپ وتكەن ءجون. سونداي-اق پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىمىزدى جەتكىزگىم كەلە­دى», دەدى ۆالەنتينا مات­ۆيەنكو.

سونىمەن قاتار كەزدەسۋدە قازىرگى زامانعى قالالاردى دامىتۋ سالاسىندا ەكى پالاتانىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ وزەكتىلىگى ءسوز بولدى. وسىعان وراي ماۋلەن اشىمباەۆ بىلتىر قازاقستاندا «اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانىن, سوعان بايلانىستى بۇل باعىتتا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن ايتتى.

قازاقستان پارلامەنتى سە­ناتى مەن رەسەي فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسى اراسىنداعى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جو­نىندەگى ارنايى جول كارتاسى دا ءوزارا قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋعا تىڭ سەرپىن بەرۋگە ءتيىس. قۇجات الداعى 3 جىلعا ەسەپتەلگەن. ونىڭ باستى مىندەتى – قىزمەتتىڭ ناقتى ناتيجەلەرىنە ءمان بەرە وتىرىپ, پارلامەنتتەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ قول­دان­بالى قۇرامداس بولىگىن كۇ­شەيتۋ.

سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىمباەۆ پەن ۆالەنتينا مات­ۆيەنكو پارلامەنت سەناتى مەن فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ ىنتى­ماقتاستىق جونىندەگى كوميس­سياسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. وتىرىستى اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ قازاقستان مەن رەسەي سەناتورلارىنىڭ كەزدەسۋى 12 ءساۋىر – عارىشكەرلەر كۇنىندە ءوتىپ وتىرعانىنا نازار اۋدارىپ, وسىدان 62 جىل بۇرىن قازاق جەرىنەن يۋري گاگارين ادامزات تاريحىندا العاش رەت عارىشقا ۇشقانىن ايتتى. سەنات توراعاسى قازىرگى تاڭدا ەكى ەلدى بۇل باعىتتا بايقوڭىر عارىش ايلاعى بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىندا وسىنداي دەڭگەيدەگى جەمىستى ءوزارا ءىس-قيمىل كوپتەگەن باعىت بويىنشا دامىپ كەلەدى.

ماۋلەن اشىمباەۆ شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىن نى­عايتۋ قاجەتتىگىنە جانە ترانس­شەكارالىق سۋ نىساندارىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردى شە­شۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا ەرەك­شە توقتالدى.

«ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ ەكوجۇيەلەرىن ساقتاۋ – ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ ەلىمىز­دىڭ بىرقاتار ءوڭىرى ءۇشىن بۇل الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق مانگە يە. سون­دىقتان قازاقستاندىق قوعام وسى باعىتقا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. سوعان بايلانىس­تى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ كەلەسى وتىرى­سىن وسى جىلدىڭ كۇزىندە ترانس­شەكارالىق وزەندەر اعىپ جاتقان قازاقستاننىڭ شەكارالاس وبلىستارىنىڭ بىرىندە وتكىزۋدى ۇسىنعىمىز كەلەدى. بۇل ماقساتتا ورال قالاسىن قاراستىرۋدى ۇسىنامىز. وسىلايشا, سەناتورلار جەرگىلىكتى جەردە ماسەلەنىڭ ءمان-جايىمەن جاقىن تانىسىپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردى تىڭداپ, بىرلەسكەن ۇسىنىستار ازىرلەۋگە مۇمكىندىك الادى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

سونىمەن بىرگە قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەلە­گاتسياسى ماسكەۋ سوبورلىق مە­شىتىنە باردى. سەناتورلار مە­شىت باسشىلىعىمەن كەزدە­سىپ, قازىرگى قوعامدا جوعارى رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىق­تاردى ىلگەرىلەتۋدەگى ءدىني كوش­­باسشىلاردىڭ ءرولىن تال­قى­لادى. وسى ورايدا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ دىنارالىق ديالوگتى دا­مىتۋعا, حالىقتار اراسىنداعى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نى­عايتۋعا قوسقان ۇلەسى دە اڭگىمەگە ارقاۋ بولدى.

رەسمي ساپاردىڭ العاشقى كۇنىندە سەناتورلار «بەلگىسىز جاۋىنگەر بەيىتى» مەموريالىنا گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى.