اقپاراتتىق جۇيەنىڭ احۋالى

جۇيەدە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن تەحنيكالىق ماسەلەلەر بارىن مينيستر دە مويىنداپ وتىر. دەگەنمەن ول gosagro.kz جۇيەسى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا, كەدەرگىلەردىڭ كوبى ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ دەرەكتەرىن راستاۋعا قاتىستى جاڭا تاسىلدەن تۋىنداپ وتىر ەكەن.

– بىرىنشىدەن, ەندى فەرمەرلەر بۇرىنعىداي ەگىس القابىنىڭ كولەمىن كوزبەن مولشەرلەپ, شەكاراسىن قولمەن سىزا المايدى. ال دەرەكتەردىڭ دۇرىستىعىن, ەگىستىك كارتالارىن عارىشتىق مونيتورينگ راستايتىن بولادى. شارۋالار جەرلەرىن دەرەۋ رەتكە كەلتىرۋى كەرەك. جەردى يگەرمەگەندەرگە وسى باستان كىرىسۋگە كەڭەس بەرەمىن. ماڭىزدىسى بۇرىن­عى «Qoldau» جۇيەسىمەن جاسالعان جۇمىستارعا جۇرگىزىلگەن تالداۋ سايكەسسىزدىكتەردى انىقتاپ وتىر. مىسالى, بىرقاتار فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردىڭ پايدالانىپ وتىرعان جەرى قولمەن سىزىپ, كوز مولشەرىمەن ۇسىنىلعان كولەمنەن الدەقايدا از بولىپ شىققان. بۇل جەردە نورماتيۆ پەن سۋبسيديا سوماسى ارتىق كورسەتىلگەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ماسەلەن, فەرمەردىڭ شىن مانىندە 500 گەكتار جەرى بولعانمەن, ەسكى جۇيە ارقىلى قولمەن 1 مىڭ گەكتار دەپ كورسەتىپ, ياعني سۋبسيديانى ­وزىنە تيەسىلى مولشەردەن ارتىق الۋى مۇمكىن, – دەدى ە.قاراشوكەەۆ.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «Qoldau» جۇيەسىندە كەزدەسەتىن تاعى ءبىر ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىق – فەرمەر قولمەن ەنگىزگەن ەگىستىك كارتالارىنداعى جەرلەر ءىس جۇزىندە ءتىپتى يگەرىلمەگەن. ياعني سۋبسيديانى پايدالانىپ الىنعان تۇقىم, تىڭايتقىش, پەستيتسيدتار كورسەتىلگەن ەگىس القابىنا قولدانىلماعان. «مۇنىڭ ءبارى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى بارلىق كورسەتكىشتەن كورىنىس تابادى, ارينە. بولىنگەن قارجى كوپ, بىراق قۇمعا سىڭگەن سۋ سياقتى ءىزى جوق. سوندىقتان بىردەن ايتايىن, ۇدەرىستى رەتكە كەلتىرۋ قاجەت جانە مينيسترلىك قاي جەردە, كىمگە, قانداي مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىن انىق ءبىلىپ وتىرۋى كەرەك», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

– ەكىنشىدەن, قارجى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالاردى بۇعاتتاۋ ءۇشىن ەنگىزگەن جۇيە ءبىراز بىلىقتىڭ بەتىن اشتى. ەندى ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرامەن ءوتىنىش بەرۋ ءۇشىن ونى ساتۋشى ارقىلى بۇعاتتاۋ كەرەك. وسىلايشا, سۋبسيديا العاننان كەيىن كەرى قايتارىپ الۋ قاۋپى تولىعىمەن الىنىپ تاستالادى. ەگەر بۇرىن شارۋا ءبىر عانا شوت-فاكتۋرامەن مەملەكەتتىك قولداۋعا بىرنەشە رەت ءوتىنىش بەرە العان بولسا, ەندى «Gosagro» جۇيەسىندە ونداي قۋلىق جۇرمەيدى. «Qoldau» جۇيەسىنەن وسىنداي دا فاكتىلەر انىقتالدى.

ۇشىنشىدەن, تىڭايتقىش الۋعا سۋبسيديا بەرۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتىر. بارلىق وبلىستىڭ فەرمەرلەرى ءوتىنىش بەرە الماي وتىرعانى ايتىلۋدا. بىراق مۇندا ءبارى ەرەجەلەرگە سايكەس جانە ول بارىمىزگە بەلگىلى. تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋدىڭ, پەستيتسيدتەرگە, بيواگەنتتەرگە (ەنتوموفاگتارعا) سۋبسيديا بەرۋ تىزبەسى مەن نورمالارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلەدى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى تاڭدا بۇل نورمالاردى تەك 7 وبلىس قانا بەكىتتى. اتاپ ايتقاندا, تۇركىستان, جامبىل, اقمولا, قىزىلوردا, پاۆلودار, اقتوبە جانە جەتىسۋ وبلىستارى بويىنشا عانا ءوتىنىم ءتۇسىپ جاتىر, دەپ ناقتىلادى مينيستر.

ە.قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, نورماتيۆتەردى بەكىتپەگەن وبلىستاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارىنىڭ كەيبىر ماماندارى تىڭايتقىشقا ءوتىنىم بەرۋ مۇمكىندىگىن جوقتىعى تۋرالى شارۋالار مەن جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەندە ماسەلەنى پورتالعا سىلتەي سالادى ەكەن. «شىن مانىندە Gosagro.kz پورتالى شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. باسقارمالار ءنورماتيۆتى ءالى بەكىتپەگەنىن مويىنداعاننىڭ ورنىنا بارلىق ايىپتى جۇيەگە جانە مينيسترلىككە جابا سالۋدى ءجون كورەدى. دۇرىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قاجەت نورماتيۆتەردى بەكىتۋ ۇدەرىسىن جىلدامداتقانى ءجون», دەيدى ول.

– تورتىنشىدەن, جاڭا جۇيەدە تولىققاندى دۇرىس جۇمىس ىستەۋگە شارۋالاردىڭ دا, اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە بىلىكتىلىگى جەتپەي تۇرعان سياقتى. بىرنەشە كۇن بۇرىن عانا مينيسترلىكتە تۇركىستان وبلىسىنىڭ فەرمەرلەرىمەن كەزەكتى كەزدەسۋ ءوتتى. فەرمەرلەر «جۇيە جۇمىس ىستەمەيدى» دەپ بوي بەرمەدى. انىق-قانىعىن ءبىلۋ ءۇشىن تەكسەرگەن كەزدە «جۇيە جۇمىس ىستەمەيدى» دەپ بايبالام سالعانداردىڭ ءتىپتى پورتالعا تىركەلمەگەنى انىقتالدى. ءدال وسى كەزدەسۋدە دالەل رەتىندە تۇركىستان وبلىسى بويىنشا تۇسكەن جانە ماقۇلدانعان وتىنىمدەر كورسەتىلدى. مۇنداي كەيستەر جەتكىلىكتى. سوندىقتان ءبىز فەرمەرلەردى جۇيەدە جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋ مىندەتىن نەگىزگى جانە ماڭىزدى مىندەت دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل ماقساتتا نەگىزگى سالالار بويىنشا 6 تەلەگرامم-چات قۇرىلدى. كوپارنالى كولل-ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇر: +77172677117, +77076421032. يۋتۋب ارناسىندا Gosagro.kz پورتالىمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەتەتىن بەينەروليك تە بار. جۇيەمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەتەتىن تەلەگرامم-بوتتار ءازىر بولىپ قالدى. تاياۋ كۇندەرى وقىتۋ جۇيەسىن ازىرلەۋشى مامانداردى ەڭ ءبىرىنشى وڭتۇستىك وڭىرلەرگە جىبەرەمىز. بۇدان ءارى بۇل باعىتتى كۇشەيتەتىن بولامىز, – دەيدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.

ەربول قاراشوكەەۆ بۇل سالادا ءبىرجولا ءتارتىپ ورناتۋ قاجەت دەپ سانايدى.

– ەگەر فەرمەردىڭ جەرگە قاتىستى ماسەلەلەرى تولىق رەتتەلگەن بولسا, قۇجاتتارى سايكەس كەلىپ تۇرسا, بىرىكتىرىلگەن مالىمەتتەر بازاسى راستاسا ءوتىنىش بەرۋ جاعىنان ەشقانداي قيىندىق بولمايدى. قازىرگى كۇنى جاڭا جۇيە 12 مىڭنان استام ءوتىنىمدى ءساتتى وڭدەپ, ولاردى وبلىستاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا قاراۋ ءۇشىن وتىنىمدەردىڭ اشىق تىزىلىمىنە ەنگىزدى. ءيا, جۇيە بۇرىنعىداي بارماق باستى, كوز قىستى نەمەسە اركىم ءوزى قالاعانداي جۇمىس ىستەمەيدى. بۇل قازىر فەرمەرلەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارى ماماندارى ءۇشىن قيىندىقتار تۋعىزىپ وتىر. ايتپاعىم, سۋبسيديالاۋ جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋدىڭ بارلىق جاڭا تاسىلدەرى – مەنىڭ قاتەلىگىم ەمەس, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ترانسپارەنتتىلىكتى ارتتىرۋ جانە ادامي فاكتوردى جويۋ جونىندەگى قاعيداتتىق ۇستانىمى. تولەمدەر سۋبسيديالاۋدىڭ بارلىق باعىت بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىز Gosagro.kz جۇيەسىنىڭ بارلىق ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن كونسترۋكتيۆتى ديالوگ جۇرگىزۋگە ارقاشان دايىنبىز ءارى اشىقپىز, – دەدى ول.

دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بارلىق باعىت بويىن­شا بەرىلگەن 12 095 ءوتىنىمنىڭ ىشىنەن اۋىل شا­رۋا­شىلىعى باسقارمالارىنىڭ قاراۋ قورى­تىندىسى بويىنشا «تولەم جاساۋ ءۇشىن» مارتەبەسىنە جالپى سوماسى 6 ملرد 151 ملن تەڭگەنىڭ ءوتىنىمى جولداندى. ال 2022 جىلى پايىزدىق مولشەرلەمە بويىنشا 8 ملرد 743 ملن تەڭگە تولەنگەن. 12 ملرد 137 ملن تەڭگە تولەم الۋعا جولداندى. ينۆەستسۋبسيديا بو­يىنشا 18 ملرد 486 ملن تەڭگە تولەندى.