جۋىردا الەۋمەتتىك جەلىدە كورگەن جاننىڭ توبە شاشىن تىك تۇرعىزار بىرنەشە ۆيدەو جاريالاندى. اتا جاۋىن جەڭگەندەي ەكىلەنىپ, قاتارلاستارىنىڭ باسىنان تەۋىپ جاتقاندار قوعامدى شوشىتتى. وقيعانىڭ ءبىرى – قازالى اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا بولعان. سونداعى №266 جانە №70 مەكتەپ بالالارى اراسىنداعى ەرەگەستىڭ سوڭى وسىنداي جاعدايعا ۇلاسىپتى.
6 ءساۋىر كۇنى بولعان توبەلەستەن كەيىن ءولىمشى بولىپ تاياق جەگەن بالا اۋداندىق اۋرۋحاناعا تۇسەدى. ەڭ قىزىعى, دارىگەرلەردىڭ حابارى بويىنشا جەتكەن پوليتسەيلەر «باس جارىلسا – بورىك ىشىندە, قول سىنسا – جەڭ ىشىندە» دەگەن بولۋى كەرەك, بالانىڭ «ساياباقتا تايىپ جىعىلدىم» دەگەنىنە «سەنە» سالىپتى. ارتىنشا توبەلەستىڭ ۆيدەوسى جاريالانىپ, قوسىمشا تەكسەرۋ جانە الەۋمەتتىك جەلىلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە, بۇل ءىس قىلمىستىق كودەكستىڭ 293-بابىنىڭ 2-بولىگىمەن تىركەلىپ, 7 ءساۋىر كۇنى وقۋشىنى سوققىعا جىققاندار اۋداندىق پوليتسيا بولىمشەسىنە جەتكىزىلەدى.
جالپى, وسى كۇنى قازالى اۋدانىندا بالالار مەن جاستار اراسىندا توپتاسىپ توبەلەسۋ تىيىلماي تۇر. بىراق ءتيىستى ورىندار تاراپىنان سونى بولدىرماۋدىڭ, الدىن الۋدىڭ شاراسى بايقالىپ جاتقان جوق. جامان ادەتتىڭ جۇققىش كەلەتىنى راس ەكەن. وسى جاقىندا عانا قىزىلوردا قالاسىندا دا №217 مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا توبەلەس بولىپ, جاسوسپىرىمدەردىڭ سۋىق قارۋ قولدانعانى بەلگىلى بولدى. ارتىنشا بايقوڭىر قالاسىنداعى №275 مەكتەپ بالالارى دا ءبىر-بىرىنە جۇدىرىق جۇمساعان. جالاعاش كەنتىندە دە ەكى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا جانجال شىققان. قازالى اۋدانىندا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى توبەلەس بەلگىلى بولا سالىسىمەن, وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ شۇعىل جيىن وتكىزدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى, قالا, اۋدان اكىمدەرى, پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى قاتىسقان جيىندا ايماق باسشىسى قازالىدا بۇعان دەيىن دە جاپپاي توبەلەس بولعانىن اتاپ ءوتىپ, وسىندايعا جول بەرگەن اۋدان اكىمى مەن جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ارەكەتسىزدىگىن قاتاڭ سىنعا الدى. جيىندا پوليتسيا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى شامشيدين ءاميتوۆ, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيرامبەك شەرماعانبەت, قىزىلوردا قالاسى, قازالى جانە جالاعاش اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى جاعدايعا بايلانىستى تۇسىنىك بەردى. وبلىس اكىمى بۇل وقيعا جاستاردى الەۋمەتتەندىرۋ باعىتىنداعى شارالاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن, تاربيە جۇمىستارى تەك ەسەپ بەرۋ ءۇشىن وتكىزىلەتىندىگىنىڭ كورىنىسى ەكەندىگىن ايتتى. ۇنەمى وقيعانىڭ سالدارىمەن كۇرەسەتىن جاۋاپتىلار وسىنداي وقىس جاعدايدىڭ الدىن الۋدى ءالى ۇيرەنە الماي كەلە جاتىر.
وبلىستان كەيىن قازالىدا دا اۋدان اكىمى, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسى مەن وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن پروفيلاكتيكالىق جيىن ءوتتى. اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى بولات كابيزوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر بۇزاقىلىق بابى بويىنشا تەرگەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ءتىپتى 9-11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى جانجالعا بايلانىستى وبلىستان قوسىمشا كۇشتىڭ شاقىرىلۋى قازالىدا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ قانشالىقتى تەرەڭدەپ كەتكەنىن كورسەتىپ تۇر.
بۇعان دەيىن مۇنداي جيىندار الدەنەشە مارتە وتكىزىلگەن. بىراق باسقوسۋ ۇيىمداستىرعاننان ماسەلە شەشىلسە, جاستار اراسىنداعى جانجال مۇنشا ۋشىقپاس ەدى عوي. قازالى اۋدانىنىڭ اكىمى مۇحتار ورازباەۆ وتكەن ىسكە وكىنىش ءبىلدىرىپ, ونىڭ الدىن الۋ باعىتىندا ارەكەتسىز قالعان مەكتەپ باسشىلىعىن سىنعا الدى. ۇيدەگى اتا-انا تاربيەسىنەن بولەك ۇستازداردىڭ باقىلاۋى, جاۋاپكەرشىلىگى وسى جاعدايدا السىزدىك تانىتىپ وتىرعانىن ايتتى. قۇلاپ جاراقات العان بالا مەن توبەلەستە سوققى العان وقۋشىنىڭ جاعدايىن اجىراتا الماۋ قاتەلىك. سوندىقتان دا تەرگەۋ بارىسىندا كىنالىلەرگە اياۋشىلىق تانىتپاي, زاڭ اياسىندا شارا قولدانۋ قاجەت.
ال وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيرامبەك شەرماعامبەت بۇعان دەيىن قولعا الىنعان تاربيەگە بايلانىستى جۇمىستاردىڭ زايا كەتكەنىنە وكىنىش ءبىلدىردى.
– وتكەندە عانا وسى زالدا اۋدان اكتيۆىمەن, اقساقالدارىمەن تاربيە ماسەلەسىنە بايلانىستى ءتالىمدى سەمينار وتكىزگەن ەدىك. بالا تاربيەسىن جەتىلدىرىپ, ولاردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋىنا جول بەرمەۋ تەتىكتەرىن تالقىلاپ, ءتيىمدى ادىستەردى ەنگىزدىك. سوعان قاراماستان وسى كۇنگە دەيىن ءبىلىم مەن تاربيە تۇرعىسىنان وڭىردە ۇلگى رەتىندە كورسەتىلىپ جۇرگەن اۋداندا كەلەڭسىز جايت ورىن الىپ وتىر. بۇل مەكتەپ باسشىلارىنىڭ بولعان جاعدايدى جاسىرىن ۇستاپ, جاعدايدى دەر كەزىندە بايانداماۋىنان, وقيعاعا لايىقتى تالداۋ جاساماۋىنان ۋشىعىپ كەتكەنىن جاسىرا المايمىز. ال ديرەكتوردىڭ بىرنەشە ورىنباسارى ءار سىنىپتاعى ءبىر-ەكى بالاعا اسەر ەتۋشى فاكتوردى نەگە زەرتتەمەگەنى تاڭدانىس تۋدىرادى. سونىڭ الدىن الماعاننان كەيىن مۇنداي جاعداي قايتالانا بەرەدى, – دەدى ول.
جالپى, قاشاندا بالالار اراسىندا كەلىسپەۋشىلىكتىڭ بولاتىنى بەلگىلى. بىراق جەتكىنشەكتەر سونى نەگە جۇدىرىق ارقىلى شەشۋگە ۇمتىلادى؟ جالپى مۇنداي جاعدايدىڭ جاۋاپكەرى كىم؟
– جانتۇرشىگەرلىك ۆيدەونىڭ استىنا «جانجالدىڭ الدىن الۋ شارالارىن نەگە مەكتەپ قولعا الۋ كەرەك؟» دەگەن پىكىر قالدىرعاندار كوپ ەكەن. ددۇ زەرتتەۋلەرىنە سۇيەنسەك, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى – پروفيلاكتيكالىق شارالار ءتيىمدى وتكىزىلەتىن ورىننىڭ ءبىرى. مەكتەپ – بالا ومىرىندەگى ءتۇرلى پروبلەما تالقىلاناتىن ورىن, ونىڭ بويىنداعى كەز كەلگەن وزگەرىستى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنداعى مۇعالىمنەن باستاپ ديرەكتورعا دەيىن باقىلاي الادى. جاسىراتىنى جوق, بۇل رەتتە اكە-شەشەنىڭ دە تاربيە تىزگىنىن قولدان شىعارىپ العانى بايقالادى. كەي ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى اتا-انالارمەن جۇمىس جاساعىسى كەلگەنمەن كادىمگى جينالىسقا كەلەتىن اكە-شەشەنى ساۋساقپەن ساناپ الۋعا بولادى عوي. جاۋاپكەرشىلىكتى ءبىر-بىرىمىزگە ىسىرماي, كەرىسىنشە بىرىگىپ «وسىنداي ولقىلىق قالاي كەتتى؟» دەگەندى ويلاسقان ءجون, – دەيدى پسيحولوگ سىمبات ءابدىراحمانوۆا.
قىسقاسى, قازالىداعى وقىس وقيعا قوردالانىپ تۇرعان كوپ ماسەلەگە قوزعاۋ سالىپ كەتتى. قازىر بارلىق اۋداندا اكىمدىك پەن ءبىلىم بولىمدەرى تاراپىنان تۇنگى رەيدتەر ۇيىمداستىرىلىپ, بالالار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى باستالدى.
ال الگى كورىنىس الەۋمەتتىك جەلىنى ءالى شارلاپ ءجۇر. الدا وسىنداي وقيعا قايتالانباسا ەكەن.
قىزىلوردا وبلىسى