ەركە ەسىلدىڭ جاعاسىندا ورنالاسقان ەلوردامىزدا شاحماتتان الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. استاناداعى ويلىلار ويىنىنىڭ التىن ءتاجى ءۇشىن ءوتىپ جاتقان باسەكەدە رەسەيلىك گروسسمەيستەر يان نەپومنياششي مەن قىتايلىق دين ليجەن شەبەرلىك بايقاسىپ جاتىر.
روبوت تارتقان جەرەبە
ەلورداداعى «استانا بالەت» تەاترىندا 2023 جىلعى كلاسسيكالىق شاحماتتان الەم چەمپيوناتىنىڭ رەسمي اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. سالتاناتتى ءىس-شاراعا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ, حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى اركادي دۆوركوۆيچ, 14-الەم چەمپيونى بوريس كرامنيك, 15-الەم چەمپيونى ۆيشۆاناتان اناند, ايەلدەر اراسىندا 4 دۇركىن الەم چەمپيونى حوۋ يفان جانە بيىل چەمپيون اتانۋدان ءۇمىتتى يان نەپومنياششي مەن دين ليجەن قاتىستى.
ءبىرىنشى بولىپ ءسوز العان اسحات ورالوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
«سىزدەردى شاحماتتان الەم چەمپيوناتىنىڭ اشىلۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. بۇل – شاحماتسۇيەر قاۋىم ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا. شاحمات – ادامعا اقىل-وي قابىلەتىن دامىتۋعا كومەكتەسەتىن ەرەكشە سپورت ءتۇرى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى سالانى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. ازاماتتارعا, اسىرەسە جاستارعا شاحمات ويناۋعا قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. بۇعان اشىق ۇيىرمەلەر مەن 700-گە جۋىق مەكتەپ دالەل بولا الادى. ءبىزدىڭ شاحماتشىلار الەمدىك ارەنادا ەلىمىزدى دارىپتەپ ءجۇر. مەنىڭ ويىمشا, بۇل ماڭىزدى وقيعا شاحماتتىڭ ودان ءارى دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسياسىنا چەمپيوناتتى ۇيىمداستىرۋعا قاتىسقانى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەپ جازىلعان پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
وسىدان كەيىن اركادي دۆوركوۆيچ الەم چەمپيوناتىن اشىق دەپ جاريالادى.
جارىستىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى شاحماتشىلاردىڭ جەرەبە تارتۋ راسىمىمەن اياقتالدى. ءبىر قىزىعى, الەم چەمپيوناتتارى تاريحىندا جەرەبە تارتۋ العاش رەت روبوتتىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. ناتيجەسىندە, ءبىرىنشى پارتيانى يان نەپومنياششي اق تاستارمەن باستايتىن بولدى. سونداي-اق الداعى ۋاقىتتا بۇل سىناق ءساتتى ءوتىپ, كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جاتسا, تۇراقتى قولدانىلماق.
التىن ءتاج تاپسىرىلاتىن ورىن قالاي انىقتالدى؟
الەم چەمپيوناتىنىڭ شىمىلدىعى رەسمي تۇرىلگەن سوڭ, التىن تاجگە تالاساتىن ەكى شاحماتشى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسىپ, جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەردى. سونىمەن قاتار ءباسپاسوز جيىنىنا فيدە پرەزيدەنتى اركادي دۆوركوۆيچ پەن قازاقستان شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, الەم چەمپيوناتىنىڭ باس سەرىكتەسى جانە ۇيىمداستىرۋشىسى – Freedom Holding Corp كومپانياسىنىڭ باسشىسى تيمۋر تۋرلوۆ تا قاتىستى.
اركادي دۆوركوۆيچ استاناداعى چەمپيوناتىنىڭ 1948 جىلعى الەم بىرىنشىلىگىمەن تىكەلەي بايلانىسى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
– 1948 جىلى الەكساندر الەحين قايتىس بولعان سوڭ فيدە جاڭا الەم چەمپيونىن انىقتاۋ ءۇشىن التى ويىنشى اراسىندا تۋرنير وتكىزۋگە شەشىم قابىلداعان ەدى. وعان ماحگيليس ەيۆ, ميحايل بوتۆيننيك, پاۋل كەرەس, سالومون فلور, سامۋەل رەشەۆسكي جانە رويبەن فاين قاتىسۋى كەرەك ەدى. الايدا فاين ماتچقا بىرنەشە كۇن قالعاندا تۋرنيرگە قاتىسۋدان باس تارتىپ, ۇيىمداستىرۋشىلاردى ابىگەرگە سالىپ قويدى. سەبەبى ونىڭ ورنىنا باسقا شاحماتشىنى شاقىرۋعا ۋاقىت از ەدى. ءسويتىپ, چەمپيونات بەس ويىنشى اراسىنداعى اينالمالى تۋرنير رەتىندە وتكىزىلدى, – دەپ وتكەن شاقتى ەسىنە العان فيدە پرەزيدەنتى, – بيىلعى الەم چەمپيوناتىندا ءوز اتاعىن قورعاۋعا ءتيىس بولعان ماگنۋس كارلسەن بىرنەشە اي بۇرىن جارىسقا قاتىسۋدان باس تارتتى. ابىروي بولعاندا, ءبىز ونىڭ ورنىنا قاتىساتىن شاحماتشىنى تەز ارادا انىقتاپ ۇلگەردىك», دەدى ا.دۆوركوۆيچ.
سونىمەن قاتار ول الەمدىك شاحمات ءتاجى تاپسىرىلاتىن ورىندى قالاي انىقتاعانىن دا ايتىپ بەردى.
ء«بىز الەم چەمپيوناتىن ارگەنتينادا وتكىزۋدى جوسپارلاعان ەدىك. الايدا جىل باسىندا بىزگە قازاقستان شاحمات فەدەراتسياسىنان ماڭىزدى ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى. ويلانا كەلە ءبىز بۇل ۇسىنىستى قابىل الدىق. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان استاناسى ەكى شاحماتشىعا دا گەوگرافيالىق جاعىنان ىڭعايلى. سونىمەن قاتار ەكى ەلدىڭ شاحمات جانكۇيەرلەرىنە دە ويىندى تاماشالاۋ ءۇشىن ۋاقىت بەلدەۋى قولايلى بولعان سوڭ استانانى تاڭدادىق», دەدى ول.
ال تيمۋر تۋرلوۆ باق وكىلدەرىنىڭ «شاحماتتان الەم چەمپيوناتى نەلىكتەن استانادا ءوتىپ جاتىر؟» دەگەن سۇراعىنا بىلاي جاۋاپ بەردى.
– وزدەرىڭىزگە ءمالىم, كەيىنگى جىلدارى قازاقستاندا شاحمات سپورتى وتە قارقىندى دامىپ كەلەدى. بىلتىر الەم چەمپيوناتىن ۇيىمداستىردىق. بايقاعانىمىزداي, وسى الەم بىرىنشىلىگىنەن كەيىن بىزدە شاحمات ويناۋ مادەنيەتى قالىپتاسىپ جاتىر. سوندىقتان شاحمات الەمىندەگى تاعى ءبىر بىرەگەي وقيعانى قازاقستاندا وتكىزگىمىز كەلدى. بۇدان ءبىزدىڭ ەل ۇتپاسا, ەش ۇتىلمايدى. ءبىز بۇل مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالانىپ, ەلىمىزدى سپورتتىق ۇلت رەتىندە الەمگە تانىتىپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى شاحماتپەن اينالىسۋعا جانە الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ەكى شاحماتشىسىنىڭ ويىنىن كورۋ ارقىلى جاستارىمىزدى شابىتتاندىرعىمىز كەلدى, – دەدى ت.تۋرلوۆ.
ال يان نەپومنياششي «ەكى جىلدىڭ ىشىندە ويىن مانەرىمدى ءبىرشاما جاقسارتۋعا تىرىستىم. ەڭ باستىسى – مەندە الەمدىك شاحمات ءتاجى ءۇشىن باق سىنايتىن ەكىنشى مۇمكىندىك تۋىپ تۇر. كەيىنگى ەكى جىلدا ءتاۋىر وينادىم دەپ ويلايمىن جانە وسى ۋاقىت ارالىعىندا كوماندامدا ايتارلىقتاي وزگەرىس بولدى. ەسكى ادامدار كەتىپ, جاڭالارى كەلەدى. سوندىقتان مەن بۇل ويىنعا جاقسى دايىندىقپەن كەلدىم», دەپ اعىنان جارىلدى.
الەمدىك رەيتينگتە ءۇشىنشى ورىنعا جايعاسقان قىتايلىق دين ليجەن تاريحتا الەم چەمپيونى بولعان العاشقى قىتايلىق ويىنشى اتانعىسى كەلەتىنىن جاسىرمادى. «شاحماتتان الەم چەمپيوناتتارى تاريحىندا التىن ءتاجدى يەلەنگەن ءبىرىنشى قىتايلىق شاحماتشى جانە الەمنىڭ 17-چەمپيونى بولعىم كەلەدى. ەگەر مۇنى ىستەۋ قولىمنان كەلسە, بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش ءارى ايتۋلى جەتىستىك بولماق», دەدى ول. دين سونىمەن قاتار ماگنۋس كارلسەننىڭ الەم چەمپيونى اتاعىن قورعاۋدان باس تارقانىنا تاڭعالعانىن مالىمدەدى. «بۇل حاباردى ەستىگەندە مەن قاتتى تاڭعالدىم. راسىمەن, ماگنۋستىڭ الەم چەمپيونى اتاعىنان وڭاي عانا باس تارتا سالعانى مەن ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى».
سونداي-اق جۋرناليستەر قىتايلىق گروسسمەيستەردەن استاناداعى الەم چەمپيوناتىنا قانشا ادام دايىنداپ, وعان كومەكتەسەتىن كومانداسىنىڭ سانى تۋرالى دا سۇرادى. ول ءوز كومانداسىنا اسا كوپ ادام جۇمىس ىستەمەيتىنىن, ءتىپتى بىلتىر مادريدتە ۇيىمداستىرىلعان ۇمىتكەرلەر تۋرنيرىندەگى كومەكشىلەرىمەن سالىستىرعاندا استاناداعى جارىستا الدەقايدا از دەپ جاۋاپ بەردى.
قازاق بوپ كورگەن اناند
الەم چەمپيوناتىنىڭ اياسىندا ۇندىستاندىق گروسسمەيستەر, شاحماتتان 15-الەم چەمپيونى ۆيشي اناند استانالىق ءابدىراحماننىڭ تۇساۋىن كەستى. «تۇساۋكەسەردى وسى ايعا جوسپارلاپ وتىرعانبىز. ءدال قازىر استانامىزدا اۋقىمدى شاحمات مەرەكەسى ءوتىپ جاتقاندىقتان, ءبىز تاۋەكەل دەپ داڭقتى شاحماتشىعا ۇسىنىس جاسادىق. ول كىسىنىڭ ۇسىنىسىمىزدان باس تارتپاعانىنا وتە ريزامىز», دەدى قۋانىشىن جاسىرا الماعان ءابدىراحماننىڭ اناسى.
«بالانىڭ تۇساۋىن كەسۋ – مەن ءۇشىن مارتەبە. ابدىراحمانعا بار جاقسىلىقتى, زور دەنساۋلىق پەن باقىت تىلەيمىن. بالام, ءومىر بويى ءوزىڭدى باقىتتى ەتەتىن ماماندىقتى تاڭدا», دەپ اناند ابدىراحمانعا ىزگى تىلەتىن ايتتى.
يان نەپومنياششي مەن دين ليرەن اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ بارلىق كەزدەسۋى (14 ويىن) استاناداعى «St. Regis Astana» قوناقۇيىندە وتەدى. باسەكە ەلوردا ۋاقىتىمەن كۇن سايىن ساعات 15.00-دە باستالادى. ال جاھاندىق دودا 1 مامىرعا دەيىن جالعاسادى.