الەم ءتاجى استانادا تابىستالادى

نەگىزى چەمپيوندىق ءتاج ءۇشىن 2022 جىلعى جەڭىمپاز نورۆەگيالىق گروسسمەيستەر ماگنۋس كارلسەن مەن بىلتىرعى ۇمىتكەرلەر ءتۋرنيرىنىڭ ۇزدىگى رەسەيلىك يان نەپومنياششي سىنعا ءتۇسۋى ءتيىس ەدى. الايدا نورۆەگيالىق شاحماتشى بي­ىل چەمپيوندىق اتاعىن قورعاۋدان باس تارتىپ, جارىسقا قاتىسپايتىنىن ما­لىمدەدى. ءسويتىپ, حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ ەرەجەسىنە سايكەس سپورتشى الەم چەمپيونى اتاعىن قور­عاۋدان باس تارتقان جاعدايدا, ونىڭ ورنىنا ۇمىتكەرلەر باسەكەسىندە ەكىنشى ورىنعا يە بولعان شاحماتشى شىعادى.

ال بىلتىر يسپانيانىڭ استاناسى – مادريدتە وتكەن ۇمىتكەرلەر تۋرني­رىندە قىتايلىق گروسسمەيستەر دين ليجەن نە­پو­منياششيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىنعا جايعاسقان بولاتىن. بۇل جارىستا تەيمۋر رادجابوۆ (ازەربايجان), حيكارۋ ناكامۋرا مەن فابيانو كارۋانا (اقش), يان-كشيشتوف دۋدا (پولشا), يان نەپومنياششي (رەسەي), اليرەزا فيرۋزدجا (فرانتسيا), ريحارد راپپورت (ماجارستان) جانە سەرگەي كارياكين (رەسەي) باق سىناۋعا ءتيىس ەدى. الايدا رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قاتىستى ساياساتىن اشىق تۇردە قولداعانى ءۇشىن كارياكين اتالعان تۋرنيردەن شەتتەتىلدى. ونىڭ ورنىنا جارىسقا قى­تايلىق دين ليجەن قاتىستىرىلدى. ناتي­جەسىندە پيرەنەي تۇبەگىندەگى تارتىس يان نەپومنياششيدىڭ جەڭىسىمەن اياقتالىپ, ول چەمپيوندىق ءتاج ءۇشىن تالاسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ال ماگنۋس كارلسەن باسەكەگە تۇسۋدەن باس تارتقاننان كەيىن تاڭداۋ ۇمىت­كەر­لەر تۋرنيرىنە ويدا-جوقتا قوسىلىپ, ەكىن­شى ورىنعا يە بولعان دين ليجەنگە ءتۇستى.

قازىرگى تاڭدا ەلوردادا وتەتىن شاحمات الەمىندەگى ايتۋلى باسەكەگە قىزۋ دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. يان نەپومنياششي مەن دين ليرەن اراسىنداعى بارلىق كەزدەسۋ (14 ويىن) استاناداعى «St. Regis Astana» قوناقۇيىندە وتەدى. باسەكە ەلور­دا ۋاقىتىمەن كۇن سايىن ساعات 15:00-دە باستالادى. ءار 2 تۋردان كەيىن شاح­مات­شىلارعا ءبىر كۇندىك دەمالىس بەرىلەدى.

ەرەجە بويىنشا ويىن كەزىندە شاح­ماتشىلارعا العاشقى 40 جۇرىسكە – ەكى ساعات, قالعان 40 جۇرىسكە ءبىر ساعات ۋاقىت بەرىلەدى. ال 61-جۇرىستەن باستاپ ءار ويىنشىنىڭ ەنشىسىندە 30 مينۋت قالادى. بۇل ارالىقتا ولاردا ءجۇرىس جا­ساۋعا 30 سەكۋند ۋاقىت بولادى. تەڭ تۇسكەن جاعدايدا جەڭىمپاز جىلدام شاحمات ارقىلى انىقتالىپ وتىرادى.

وسى ءبىر ماڭىزدى جارىستى تاما­شالاۋعا فيدە پرەزيدەنتى اركادي دۆوركوۆيچ, شاحماتتان 14-ءشى الەم چەمپيونى بوريس كرامنيك, شاحماتتان 15-ءشى الەم چەمپيونى ۆيشي اناند, ايەلدەر اراسىنداعى شاحماتتان 4 دۇركىن الەم چەمپيونى حوۋ يفان, سونداي-اق گروسسمەيستەرلەر – دانيل دۋبوۆ, ۆيورەل بولوگان, ايەلدەر گروسسمەيستەرى, لاتۆيانىڭ بۇرىنعى ەكونوميكا جانە قارجى ءمينيسترى دانا رەيزنيتسە-وزولا سياقتى بىرقاتار اتاقتى قوناقتار كەلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

سونىمەن قاتار ەلوردادا جالاۋى جەلبىرەيتىن شاحماتتان الەم چەمپيو­ناتى اياسىندا قوناقتار ءبىر مەزگىلدە بىرقاتار سەمينار مەن ويىن سەانستارىن وتكىزەدى. ماسەلەن, الەمدىك دودا كەزىندە 14 جاسقا دەيىنگى ۇلدار مەن قىزدار اراسىندا «Future World Champions 2023» I كەزەڭى ۇيىمداستىرىلادى. بۇل كەزەڭ 2023 جىلعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بالالار كۋبوگىنىڭ فينالىنا قاتىساتىن ۇمىتكەرلەردى انىقتاپ بەرەدى. سونداي-اق جانكۇيەرلەر ايەلدەر اراسىنداعى قازاقستان مەن الەم قۇراماسىنىڭ تارتىستى كەزدەسۋلەرىن تاماشالاي الادى. قازاقستان مەن الەم قۇراماسى 17-18 ساۋىردە راپيدتەن, ال 19 ساۋىردە بليتستەن كىم مىقتىنى انىقتايدى.

بۇل سىنعا ءار كوماندادان 8 ويىنشى قاتىسادى. ونىڭ ىشىندە 20, 18, 16 جانە 14 جاسقا دەيىنگى شاحماتشىلار مىندەتتى تۇردە بولۋى كەرەك. ولار ءوز جاس ساناتى بويىنشا ءبىر-بىرىمەن وينايدى. ال قالعان 4 ايەل شاحماتشى ءوز قارسىلاستارىمەن all-play-all سحەۆەنينگەن فورماتىندا كۇش سىناسادى. ماتچتىڭ قورىتىندىسىندا بارلىق جەكەلەگەن ۇپايلاردى ەسەپتەپ, جارىس قورىتىندىسى شىعارىلادى. ەگەر ۇپاي سانى تەڭ بولعان جاعدايدا, تەڭ ويىنداردىڭ ناتيجەلەرى سانالادى.

شاحمات ساراپشىلارى مەن جان­كۇيەر­­لەرىن قىزىقتىرعان بۇل ويىنعا الەم قۇرا­ماسىن ايەلدەر اراسىنداعى رەي­تينگتىڭ كوشباسشىسى, قىتايلىق حوۋ يفان باس­تاپ كەلەدى. سونىمەن قا­تار قىتايلىق گروسسمەيستەر حوۋ يفان (رەيتينگتەگى ۇپايى – 2618), گرۋزيالىق گروسس­مەيستەر نانا دزاگنيدزە (2462), ۇن­دىستاندىق گروسسمەيستەر حاريكا درو­ناۆاللي (2447), ازەربايجاندىق گيۋناي مامەدزادە (2348), بولگاريالىق نۋرگيۋل ساليموۆا (2347, U20), زسوكا گاال (ماجارستان) نەمەسە ساۆيتا شري ء(ۇندىستان, U18) جانە وزبەك­ستاندىق افرۋ­زا حامداموۆا (2135, U14) استانادا شەبەرلىك بايقاسادى.

قازاقستان قۇراماسى ساپىندا گروسسمەيستەر جانسايا ابدىمالىك (2454), دينارا سادۋاقاسوۆا (2402), ءبيبىسارا اساۋباەۆا (2359), مەرۋەرت قاماليدەنوۆا (2273), ليا قۇرمانعاليەۆا (2152, U20), كسەنيا بالاباەۆا (2111, U18), الۋا نۇرمانوۆا (2193, U16) جانە زارينا نۇرعاليەۆا (2070, U14) ونەر كورسەتەدى. ليا قۇر­مان­عاليەۆا مەن كسەنيا بالاباەۆا جۋىر­دا الماتى قالاسىندا وتكەن قازاقستان چەم­پيو­ناتىندا وسى جاس ساناتىندا جۇل­دەگەر بولعان.

استاناداعى جارىستىڭ جۇلدە قورى 2 ميلليون ەۋرونى قۇرايدى. سول سومانىڭ 60 پايىزى جەڭىمپازعا تيەسىلى بولسا, 40 پايىزى جەڭىلگەن ويىنشىعا تابىس ەتىلەدى.