تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن دامىتۋ حالىقارالىق ۇيىمى 2023 جىلدى «تەمىربەك جۇرگەنوۆ جىلى» دەپ جاريالاعانى بەلگىلى. وسىعان سايكەس, ەسىمى مەن ەڭبەگى قازاق حالقىنا عانا ەمەس, ورتالىق ازيا حالىقتارىنا ورتاق بىرەگەي تۇلعانى ۇلت بولىپ ۇلىقتاۋ ءىس-شارالارىن رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋ قولعا الىنىپ, جىل كولەمىندە تەمىربەك جۇرگەنوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ جوبالارى بەكىتىلدى.
ۇلت قايراتكەرىنىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىن رەسپۋبليكا كولەمىندە اتاپ ءوتۋدىڭ العاشقى سالتاناتتى شاراسى اباي اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنان باستاۋ الدى. ۇلتىن ۇلى بيىكتەرگە كوتەرگەن تاريحي تۇلعانىڭ تاعىلىمعا تولى ونەگەلى ءومىرىن كەيىنگى ۇرپاق جادىندا جاڭعىرتۋعا ارنالعان سالتاناتتى كەشكە قاتىسقان قۇرمەتتى قوناقتار اراسىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى مىندەتىن اتقارۋشى اسحات ورالوۆ, الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان قىرىقباەۆ, حالىقارالىق تۇركسوي باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى بيلال چاكىدجى بولدى.
ۇلتتىق ونەر مەن مادەنيەتتىڭ قالىپتاسۋى جولىندا ىرگەلى ءىستىڭ ۇيىتقىسى بولعان بىرەگەي تۇلعانى ەسكە الۋ ماقساتىندا ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ساحناسىندا «تەمىرقازىق» اتتى ءارتۇرلى شىعارماشىلىق بىرلەستىكتەردىڭ جاس تالانتتارىنىڭ كونتسەرتى ۇيىمداستىرىلدى. كونتسەرت ا.سەلەزنەۆ اتىنداعى الماتى حورەوگرافيالىق ۋچيليششەسىنىڭ شاكىرتتەرى دايىنداعان «جۇلدىزداردىڭ اعۋى» كومپوزيتسياسىمەن اشىلدى. 1930 جىلدارداعى ت.جۇرگەنوۆتىڭ باسىنداعى قيىن-قىستاۋ كۇندەردىڭ ءبىر ۇزىگىن بايانداعان ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ارتىستەرى سول ءبىر سۋىق كەزەڭنىڭ سۇمدىعى مەن ازابىن شىن سەزىندىردى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۇلتتىق دراما تەاترى مەن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ ارتىستەرى ۇسىنعان ساحنالىق قويىلىم جۇرگەنوۆتىڭ تۇلعالىق بولمىسىن تانىتا ءتۇستى.
ب.بايقاداموۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك حور كاپەللاسىمەن يىق تىرەسە اتى قاتار اتالاتىن تالانتتى شاكىرتتەر ۇستاحاناسى ا.جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ حورى ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ ايبىندى «اتامەكەن» ءانىن ورىنداعاندا, كەشەگى الاش ارىسىنىڭ ارمانى بۇگىنگى ۋاقىت ەكپىنىمەن ۇيلەسىم تاپقانداي, ءدۇيىم ەلدى ورنىنان دۇركىرەتىپ تىك تۇرعىزدى. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ ء«داستۇرلى ونەر» كافەدراسىنىڭ ستۋدەنتتەرى «ويلاماڭدار جىگىتتەر» تەرمەسىن ورىنداپ, «1936 جىل دەكاداسى», «شەجىرە», «الاش ۇلى», «جۇلدىز بالا» اتتى بەينەروليكتەر كورسەتتى.
قازاق مادەنيەتى مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تەمىربەك قارا ۇلىنىڭ قايراتكەرلىگى مەن ولشەۋسىز ەڭبەگىن ەسكە الۋعا ارنالعان مازمۇندى شارا كونتسەرتپەن عانا شەكتەلمەي, بەلگىلى جازۋشى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بەيبىت قويشىباەۆتىڭ «كوميسسار جۇرگەنوۆ» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرىمەن جالعاسىن تاپتى. 3 مىڭ دانا تيراجبەن جارىق كورگەن كىتاپتىڭ جىبەكباۋىن قيۋ راسىمىنە تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن دامىتۋ ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى بيلال چاكىدجى, تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ توراعاسى ساپەن اڭسات, ونەرتانۋ كانديداتى امانگەلدى مۇقان قاتىستى. بيلال چاكىدجى: «ورتا ازيا حالىقتارىنىڭ مۇددەسىنە قاشان دا قامقور تۇركسوي بۇدان ءارى دە تەمىربەك جۇرگەنوۆتىڭ قايراتكەرلىك بولمىسىن دارىپتەي بەرۋ ءۇشىن ونىڭ قۇرمەتىنە ءارتۇرلى تىلدەگى كىتاپتاردى جارىققا شىعارىپ, اۋقىمدى سالتاناتتى جيىندار وتكىزۋگە دايار», دەدى. ال مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى مىندەتىن اتقارۋشى اسحات ورالوۆ الماتىدا باستالعان گالا-كونتسەرتتەردىڭ الداعى ۋاقىتتا اقتوبە جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا دا جالعاسىن تاباتىنىن جەتكىزدى. «باستى ماقساتىمىز – تەمىربەك جۇرگەنوۆ سەكىلدى ۇلى تۇلعالاردىڭ ەسىمى مەن شىعارماشىلىعىن ماڭگىلىك ەستە قالدىرۋ. سول سەبەپتى اۋقىمدى ءىس-شارالار قازاقستاندا عانا ەمەس, تۇركيا, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان جانە باسقا دا تۇركىتىلدەس ەلدەردە دە ۇيىمداستىرىلدى», دەدى مينيستر.
سونداي-اق بۇل كۇنى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا تۇركسوي اياسىندا تۇركى ەلدەرىنىڭ شىعارماشىلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاۋىمداستىقتارى اراسىنداعى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اتاپ ايتساق, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى, ازەربايجان مەملەكەتتىك مادەنيەت جانە ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, ب.بەيشەناليەۆا اتىنداعى قىرعىزستان مادەنيەت جانە ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك ونەر جانە مادەنيەت ينستيتۋتى, انكارا مۋزىكا جانە بەينەلەۋ ونەرى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورلارى مادەني-رۋحاني ماڭىزى زور قۇجاتتى قابىلداپ, بەكىتكەنىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. مەموراندۋم ماقساتى – بولاشاقتا تۇركى ەلدەرى شىعارماشىلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاۋىمداستىعىن قۇرۋ. قاۋىمداستىقتىڭ قۇرىلۋى تۇركى ەلدەرىنىڭ شىعارماشىلىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا كلاستەرلىك اكادەميالىق ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي زەرتتەۋلەر جانە ۇلتتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەڭ قۇقىقتى نەگىزدە جانە ورتاق مۇددەلەردە نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى