ەلەكتروندى ساۋدانىڭ قارقىنى جوعارى

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ارتىقشىلىقتارى تولىپ جاتىر, اتاپ ايتقاندا – ۋاقىت ۇنەمدەۋ, قاۋىپسىزدىك, سالىق جەڭىل­دىك­تەرى, كەشبەك جانە ءبىر تەڭگەگە دەيىنگى ءدال ەسەپ. وسىنداي ارتىقشىلىقتارعا ارقا سۇيەگەن ەلەكتروندى ساۋدا سالاسى كۇن ساناپ كۇش الىپ كەلەدى. بارلىق ساتىپ الۋ تولىق قورعالعان. تولەم بانك كارتاسىمەن جاسالادى. ەگەر تا­ۋار كەلمەسە نەمەسە ونىڭ ساپاسى ساتىپ الۋشىعا ۇناماسا, اقشا قايتارىلادى. جەتكىزۋ بۇكىل قازاقستان بويىنشا تەگىن جانە «قازپوشتا» ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار تاپسىرىستان كەيىن ءۇش ساعات ىشىندە ساتىپ الۋشى ونى جويا الادى. ال ينتەرنەت-دۇكەن ساتىپ الۋعا, قايتارۋعا, جەتكىزۋگە, تاۋاردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسەدى. ەلەكتروندى ساۋدانى ىلگەرىلەتۋ جانە بيزنەستى ورگە تارتۋ ءۇشىن اقپاراتتىق-يميدجدىك جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ەلەكتروندى ساۋدا – ءموبيلدى قوسىمشالار مەن ينتەرنەت سەكىلدى ەلەكتروندى قۇرالدار ارقىلى ءونىمدى ساتۋ جانە ساتىپ الۋ ۇدەرىسى. بۇل سالانىڭ دامۋى سوڭعى ونجىلدىقتا قارقىن الىپ, ءداستۇرلى ساۋدا ورىندارىن اۋىس­تىرا باس­تادى. الەمدىك «Statista» كومپانياسىنىڭ بولجامىنشا, بۇل الداعى جىلدارى دا دامۋ قارقىنىن ساقتايدى. ماسەلەن, جاھاندىق ونلاين ساۋدا نارىعى جىل سايىن 5,1% كولەمىندە ارتىپ, 2028 جىلى شامامەن 12,16 ميل­­ليارد دوللارعا دەيىن جەتەتىندىگىن, 2020 جىل­دىڭ وزىندە شامامەن 8,3 ميلليارد دول­لاردى قۇراعاندىعىن, وعان قوسا, بولشەك ساۋدانىڭ جالپى سوماسىنداعى ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسى دە ارتىپ جاتقانىن اتاپ وتكەن.

«Euromonitor International» حالىق­ارالىق نارىقتى زەرتتەۋ كوم­پا­نيا­سى­نىڭ الدىن الا مالىمەتتەرىنە سايكەس قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا كولەمى بىلتىر 20,2%-عا ءوسىپ, 1,3 ترلن تەڭگەگە جەتتى (ينتەرنەت ارقىلى قىزمەت كورسەتۋ ساۋداسىن قوسپاعاندا). بۇل ءبىر جىل بۇرىنعىدان 220,1 ملرد تەڭگەگە ارتىق. قازاقستاندىقتاردىڭ ينتەرنەت ارقىلى جاساعان ساۋدا-ساتتىعى 32,4%-دى قۇراعان. سوڭعى ءبىر جىلدا ەلىمىزدە ينتەرنەتتە كيىم, اياقكيىم جانە ءتۇرلى اكسەسسۋاردى ساتىپ الۋعا 423,9 ملرد تەڭگە (17%-عا كوبەيگەن) جۇمساعان. ەكىنشى ورىندى تۇرمىستىق تەحنيكا مەن ەلەكترونيكانى ساتىپ الۋ (27,1%) قۇراسا, جوعارى تەحنولوگيالىق تاۋار­لار 11,6% وسىممەن 355 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.

سونىمەن قاتار ازىق-ت ۇلىك سەگمەنتى دە ونلاين ساۋداعا قاراي ويىسىپ جاتىر. ەلەكتروندى ازىق-ت ۇلىك نارىعى 35,4 ملرد تەڭگەدەن 45,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن وسكەن. سۋسىندار مەن تەمەكى ينتەرنەت ارقىلى الدەقايدا ۇلكەن كولەمدە ساتىلىپ, 69,9 ملرد تەڭگەگە, ءبىر جىلدا 23,3%-عا ارتقان. «Euromonitor International» مالىمدەگەن 1,3 ترلن تەڭگە ەلەكتروندى ساۋدانىڭ جالپى كولەمى دەۋگە بولمايدى, ۇيىم ءوز ستاتيستيكاسىندا ينتەرنەت ارقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ قۇنىن ەسەپكە المايدى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, وتكەن جىلى جالپى سوما 1,5 ترلن تەڭگە بولسا, الدىڭعى جىلى بۇكىل سەگمەنتتە ەلەكتروندى ساۋدانىڭ جالپى كولەمى 1,43 ترلن تەڭگە بولعان. بەس جىل بۇرىن ونلاين ساۋدا ۇلەسى جالپى ساۋدانىڭ نەبارى 2,9%-ىن قۇراسا, 2021 جىلى ول 9,9% شەگىندە بولدى. ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ بولجامدى دەرەكتەرىنە قاراساق, بىلتىر بولشەك ساۋداداعى ەلەكتروندى ساۋدا ۇلەسى 12%-عا جەتىپتى. ءبولىم ساراپشىلارى ءۇش جىلدان كەيىن سەگمەنتتەگى ەلەكتروندى ساۋدا جالپى نارىقتىڭ 15%-ىن قۇرايدى دەگەن پىكىردە. «PwC» كونسالتينگتىك كومپانياسى ساراپشىلارى ەلىمىزدەگى بولشەك تۇرىندەگى ەلەكتروندى ساۋدانىڭ 83%-ى بازارلاردىڭ ۇلەسىندە ەكەندىگىن اتاپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ العاشقى توعىز ايىندا قازاقستانداعى Wildberries ساتىلىمى 92,4 ملرد تەڭگەدەن اسقان. بۇل ەلدەگى بارلىق بولشەك ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ 11,4%-ىن قۇراعان كورىنەدى. ساراپشىلار دۇنيەجۇزىندە ەلەكتروندى ساۋدا بيىل 10 ترلن دوللارعا جەتەتىندىگىن جانە تسيفرلىق ساۋدا قورىتىندىسى بويىنشا دامۋدىڭ بەس نەگىزگى باعىتىن انىقتاعان.