ورالحاننىڭ شاڭىراعى مەملەكەتكە بەرىلدى

سۇحباتتا عاليا بوكەي «مۋزەي ماسە­لەسى اۋدان كولەمىندە شەشىلەتىن شارۋا ەمەس. قاراجات كەرەك, اۋداندا ونداي قا­راجات جوق. جالپى, مۋزەي دەگەنگە مۇل­دە كەلىسپەيمىن. بۇل شاڭىراق ءتىرى ورگانيزم سياقتى بولاشاق ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن ورىن بولۋعا ءتيىس. قازاق ەلىندە دە ل.تولستويدىڭ, ا.چەحوۆتىڭ ءۇيى سياقتى كيەلى ورىندار بوي كوتەرۋى كەرەك» دەپ, تىلەگىن, پىكىرىن ايتقان ەدى. كە­زىندە مۋزەي-ءۇيدى كۇتىپ ۇستاۋعا بايلانىستى اۋدان تاراپىنان جىبەرىلگەن كەم­شىلىكتەردى اڭگىمەلەي كەلە, اۋلاسىندا تۇرعان جازۋشىنىڭ كەۋدە ءمۇسىنى دە ءساتسىز جاسالعاندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن. ايتسا, ايتقانداي-اق. بيۋست اۆتورى جازۋشىنىڭ تابيعاتىن اشا الماعانى انىق.

ءباسپاسوز بەتىنە سۇحبات شىعا سالا كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ اكىمى ءدىلدار قاليحان ۇلى عاليا بوكەيمەن تىلدەسىپ, جازۋشىنىڭ قارا شاڭىراعىن مەملەكەت قاراماعىنا الاتىن بولىپ كەلىسەدى. ارينە, تابان استىندا كەلىسكەنىمەن, ەكى جاقتىڭ دا ازدى-كوپتى شارتتارى پىسىقتالادى. ءسويتىپ, 1 ناۋرىز – كوك­تەمنىڭ العاشقى كۇنىندە ون شاقتى جىل جابىق تۇرعان مۋزەي-ءۇيدىڭ كىلتى اۋ­دان باسشىلىعىنىڭ قولىنا ءتيىپ, شا­ڭى­راقتىڭ ەسىگى قايتا اشىلدى. اۋەلى ورالحان بوكەيدىڭ جان دوسى امانجان اقساقالدان باتا تىلەدى. كوپ جىل بوس تۇرعان قاسيەتتى قارا شاڭىراقتىڭ ءىشى-سىرتى توزىپتى. مۋزەي-ءۇي جابىلعان سوڭ عاليا بوكەي اكت جاساپ, جازۋشىعا تيەسىلى دۇنيەلەردىڭ ءبىرازىن اۋىلدىڭ ءور جاعىنا سالىنعان مۋزەيدىڭ قورىنا وتكىزگەن. وزىنە تيەسىلى زاتتاردى قالدىرعان. قازىر شاڭىراقتا قالعانى – جازۋشى العاشقى جالاقىسىنا ساتىپ العان ديۆانى مەن ازىن-اۋلاق كىتاپتار عانا. اۋدان اكىمى ءدىلدار قاليحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جا­دىگەرلەردى قايتا جيناستىرۋ جۇمىسى بۇگىننەن باستالادى. سونىمەن قاتار قارا شاڭىراقتىڭ قورشاۋىن جاڭالاۋ, ۇيگە رەستاۆراتسيا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ سەكىلدى جۇمىستار جوسپارعا ەنگىزىلگەن.

– ورالحاننىڭ 80 جىلدىعىنا وراي مۋزەي-ءۇيدى بيىل تولىقتاي جوندەۋدەن وتكىزىپ, مەملەكەتتىڭ تىزىمىنە تىركەيمىز. جازۋشىنىڭ شاڭىراعى تۋريستەر ءۇشىن عانا ەمەس, وقىرمانداردىڭ ۇلكەن رۋحاني شاڭىراعىنا اينالادى. اۋلاسىنا كورنەكتى ەتىپ, ورالحان بوكەيدىڭ كەۋدە ءمۇسىنىن قويامىز. ءمۇسىن ءساتتى شىعۋ ءۇشىن سۋرەتشىلەر كەڭەسى قۇ­رىلىپ, جان-جاقتى تالقىلاپ جاتىرمىز. ەڭ باستىسى, مۋزەي-ءۇيدىڭ ەسىگى ەندى جابىلمايدى, – دەگەن اۋدان اكىمى وقىرمان قاۋىمدى شىن قۋانتتى.

قۋاناتىن ءجونىمىز دە بار. 2003 جىلى ورالحان بوكەيدىڭ 60 جىلدىعى قار­ساڭىندا اشىلعان مۋزەي-ءۇي ون جىلدان سوڭ جابىلىپ قالعان. سول ۋاقىت ىشىندە شىڭعىستايعا بۇرىلعان ورالحاننىڭ وقىرماندارى مۋزەيدىڭ اۋلاسىنان قايتىپ جۇرگەن. قازاقتىڭ ماڭدايالدى جازۋشىسىنىڭ شىڭعىستايداعى قارا شاڭىراعى جابىق تۇر دەگەنگە اۋىلداستارى ىڭعايسىزداناتىن. ورالحان دەپ, شىڭعىستايعا ات باسىن بۇرعان كە­لىمدى-كەتىمدى قوناقتاردىڭ بىرقاتارى بۇل جاعدايدى سىنادى, جازدى. بىراق تۇك شىقپاعان. ايتەۋىر, اۋىلداستارى اقتالىپ الەك ەدى. بىلتىر كۇزدە تاعى دا وقىرمان قاۋىم جازۋشى ءۇيىنىڭ قاق­پاسىنان قايتتىق دەگەندەي رەنىش ءبىل­دىرىپ, شۋلاسقان. ارينە, ورالحاندى ىزدە­گەن وقىرماننىڭ وكپەلەرى ورىندى ەدى. ءبىز بولساق, سىرتتاي تون پىشە بەر­مەيىك دەپ, جازۋشىنىڭ قارىنداسى عاليا بوكەيدى اشىق اڭگىمەگە تارتتىق. ءيا, ەمەن-جار­قىن اشىق اڭگىمە بولدى. ول سۇحبات «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 2022 جىل­دىڭ 11 قازانىنداعى سانىندا جارىق كوردى...

قازىر كاتونقاراعاي اۋدانىندا ورال­حان بوكەيدىڭ 80 جىلدىعىنا وراي رۋحاني ءىس-شارالار جوسپارى قۇرىلىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, جازۋشىنىڭ بالالىق شاعى وتكەن ءۇيى مۋزەي بولىپ, قايتا جاڭعىرادى.

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

كاتونقاراعاي اۋدانى,

شىڭعىستاي اۋىلى