وڭىردە حالىق ەڭ تىعىز ورنالاسقان قورداي اۋدانىندا ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى تاتۋلىق تۋىن كوتەرىپ, بەيمارال عۇمىر كەشىپ جاتىر. جالپى, اۋدان حالقىنىڭ سانى 158 مىڭنان اسىپ جىعىلسا, ونىڭ 32,50 پايىزى دۇنگەن ۇلتىنىڭ وكىلى. جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقپەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسىپ كەتكەن دۇنگەندەردىڭ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە كوكىرەكتەن يتەرمەي, باۋىرىنا باسقان قازاقتارعا دەگەن العىسى شەكسىز.
ماسانشى اۋىلىندا تۇراتىن دۇنگەن ۇلتىنىڭ وكىلدەرىنىڭ ءبىرازى قازاق ءتىلىن ءبىر كىسىدەي مەڭگەرگەن. جەرگىلىكتى حالىقپەن مەملەكەتتىك تىلدە ەركىن تىلدەسەدى. سولاردىڭ ءبىرى – «بوتاقان» بالاباقشاسىندا دۇنگەن بالالارىنا قازاق ءتىلىن ۇيرەتىپ جۇرگەن مۇحامەد سۋلاروۆ. ول وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋى جەرگىلىكتى حالىققا قۇرمەتى ءارى العىسى دەپ تۇسىنەدى. سوندىقتان ءوزى دە بۇل ىستەن شەت قالماعان.
– تارازداعى بۇرىنعى تاراز يننوۆاتسيالىق گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەننەن كەيىن بىردەن قوردايىما تارتىپ كەتتىم. وسى اۋدانداعى وتەگەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەنمىن. جالپى العاندا 16 جىلدىڭ بەدەرىندە دۇنگەن بالالارىنا قازاق تىلىنەن ساباق بەرىپ ءجۇرمىن. مۇنى ءوزىمنىڭ ازاماتتىق پارىز سانايمىن. اۋەلدە بايتەرەك اۋىلىنداعى بالالاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋىنە ۇلەس قوستىم. ودان كەيىن بۇلان باتىر, ماسانشى اۋىلدارىنداعى مەكتەپتەردە ەڭبەك ەتتىم. كەيىنگى جىلدارى ماسانشى اۋىلىنداعى بوبەكجايدا بالدىرعانداردىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋىنە كۇش سالىپ ءجۇرمىن. بالالارمەن جۇمىس ىستەگەن وزىمە قاتتى ۇنايدى. ولار قاعىلەز. ايتقانىڭدى تەز قاعىپ الادى. جالپى العاندا جۇمىسىما كوڭىلىم تولادى. كەيدە مەنى ءوزىم تۋعان وتەگەن اۋىلىنداعى قازاق ازاماتتارى «اۋىلعا قايت, سەن قازاقسىڭ», دەپ نيەتتەرىن ءبىلدىرىپ جاتادى. ارينە, ول كىسىلەردىڭ ءسوزى مەنى قاناتتاندىرادى. تىلەكتەس بولىپ جۇرگەندەرى ءۇشىن العىسىم شەكسىز, – دەيدى مۇحامەد سۋلاروۆ.
بۇگىندە ءتورت بالانى تاربيەلەپ وتىرعان مۇحامەد سۋلاروۆ وتباسىندا دا, تىستا جۇرگەندە دە اينالاسىنداعىلارعا قولدان كەلگەنشە مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ كەرەكتىگىن ايتىپ جۇرەدى. ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءداستۇرى مەن تانىمىن, مەنتاليتەتىن جاقسى ءبىلۋ ءۇشىن سول ۇلتتىڭ ءتىلىن ءبىلۋدى كەز كەلگەن ازامات ءوزىنىڭ مىندەتى ساناۋى كەرەك.
– ماعان اۋىلدى جەردە ەڭبەك ەتكەن ۇنايدى. مۇنداعى ادامداردىڭ بويىنان مەيىرىم مەن شىنايىلىقتى ايقىن اڭعارامىن. اۋىل ازاماتتارى قاي كەزدە دە قولدان كەلگەن كومەكتى ايامايدى. بىرلىك پەن تاتۋلىقتى ەشقاشان جادىنان شىعارمايدى. قازاق ازاماتتارى ەشقاشان ءبىزدى كوكىرەكتەن يتەرگەن ەمەس.
وتكەن شاققا كوز جۇگىرتسەك, الاعاي دا بۇلاعاي كەزەڭدى باستان وتكەرگەن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى ارقارداي اۋىپ قازاق دالاسىنا كەلگەنى ءمالىم. سول كەزدە قازاق ۇلتىنىڭ ازاماتتارى ولاردى قۇشاق جايا قارسى الىپ, ماڭدايىنان سيپاعانىن تاريحتان بىلەمىز. ونى قاپەردەن شىعارۋعا قاقىمىز جوق. سول ءۇشىن دە العىس ايتۋ مەرەكەسىنەن بولەك ۋاقىتتا دا ءبىز قازاق حالقىنا ءدان ريزامىز. ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەنى ءۇشىن العىسىمىز شەكسىز. بىرلىگى بەكەم ەلدى جاۋ دا, داۋ دا المايدى. وسىنى ەستەن شىعارماساق بولعانى, – دەيدى م.سۋلاروۆ.
بىرەر جىل بۇرىن قورداي اۋدانىنداعى ماسانشى, بۇلان باتىر اۋىلدارىنا ارنايى بارعانىمىزدا قازاق ماماندارىنىڭ دۇنگەن ۇلتىنىڭ بالالارىنا مەملەكەتتىك تىلدەن ساباق بەرىپ جاتقانىن كورىپ, مارقايىپ قالعان ەدىك. سول كەزدە بالدىرعانداردىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن تالپىنىسىن دا كوزبەن كورگەن ەدىك. ارادا از عانا ۋاقىت وتكەندە دۇنگەن جىگىتتەرىنىڭ بۇل ىسكە بەلسەنە كىرىسكەنىن كورىپ, تاعى قۋاندىق.
قوردايدا مۇحامەد سۋلاروۆ سەكىلدى وزگە دە دۇنگەن ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتىك تىلگە, قازاق ۇلتىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن تانىمىنا دەگەن قۇرمەتىن كوزبەن كورىپ, كوڭىلمەن سەزىنىپ ءجۇرمىز. وسىندايدا «باسقا دا ۇلت وكىلدەرى بۇل ىسكە جۇمىلعان جۇدىرىقتاي كىرىسە تۇسسە, شىركىن» دەگەن وي كوكەيدە اتويلاپ تۇراتىنى انىق.
جامبىل وبلىسى,
قورداي اۋدانى