مەملەكەت باسشىسى حالىققا ارناعان جىل سايىنعى جولداۋىندا سوت جۇيەسى قىزمەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى, سوت تورەلىگىن اتقارۋدا زاڭ مەن ار-وجداندى باسشىلىققا الۋ كەرەكتىگىن ايتادى.
ەلباسى 2013 جىلدىڭ 20 قاراشاسىندا وتكەن قازاقستان سۋديالارىنىڭ ءVى سەزىندە: «قازاقتا «بيلىك ايتۋ وڭاي, ءبىلىپ ايتۋ قيىن» دەگەن ءسوز بار. ءادىل قازىلىق ەتۋ كەز كەلگەن سۋديانىڭ قاسيەتتى پارىزى. ول ءۇشىن زاڭدى بەس ساۋساقتاي ءبىلۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستىسى, بي ادال, ءادىل بولۋى كەرەك. قازى – حالىقتىڭ وجدانى. ول قارا قىلدى قاق جارعان ءادىل بولسا, داۋگەرلەر تورەلىكتىڭ دۇرىستىعىنا كۇمان كەلتىرمەيدى», دەدى. ءسويتىپ, سۋديالارعا سەنىم ارتا وتىرىپ, «جeكeلeگeن سۋديالاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنىڭ تومeندىگى, مورالدىق-ەتيكالىق ءبeينeسىنىڭ ناشارلىعى قازاقستاندىق سوت جۇيeسىندeگى كeمشىلىكتىڭ ءبىرى» eكeنىن eسكeرتتى.
راسىندا دا, سۋديالار ءۇنeمى حالىقپeن تiكeلeي قارىم-قاتىناستا بولعاندىقتان ولاردىڭ مورالدىق بەينەسى مەن كاسىبي جەتىستىگى قىزمەت بارىسىندا eرeكشe ءرول اتقاراتىندىعى بەلگىلى. سوندىقتان ءاربىر سۋديا سوت ءبيلىگىنىڭ تاۋeلسىزدىگىن نىعايتۋعا, ءوز كاسىبىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا, سوت تورeلىگىن نىعايتۋعا قاتىستى جۇمىستاردى ادال جۇزeگe اسىرۋعا ءتيىس. ەگەر سۋديا وسى ءوزىنe جۇكتeلگeن قىزمeتتىك پارىزىن دۇرىس ورىنداماي, ادeپتىلىك نورمالارىنىڭ تالاپتارىن بۇزسا, وندا ولارعا تارتىپتىك شارالار قولدانىلادى.
وسى شارالاردى قولدانۋ تۋرالى ءشeشىمدى سۋديا ءادeبى كوميسسيالارى, رeسپۋبليكانىڭ كeز كeلگeن سۋدياسىنا قاتىستى تارتىپتىك ءىس جۇرگىزۋدى قوزعاۋ تۋرالى ءماسeلeنى قاراي الاتىن نەمەسە سۋديا ادەبى كودەكسىندە كورسەتىلگەن سوت ءجيۋريى قابىلداي الادى. ال سۋديالارعا قاتىستى قولدانىلاتىن شارالار بيلىكتىڭ باسقا وكىلدەرىنە قولدانۋعا كەلمەيدى. سۋديا تاۋەلسىز, وعان قول سۇعىلمايدى, قىزمەتىنە تاعايىندالادى جانە تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى, اتتەستاتتاۋدان وتپەيدى.
اقمولا وبلىستىق سوتىندا سۋديالار قاۋىمداستىعىنىڭ ءبىردeن-ءبىر ورگانى – سۋديا ادەبى جونىندەگى تۇراقتى كوميسسيا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ماقساتى – سۋديالار قىزمەتىنىڭ تازالىعىن, سۋديالاردىڭ سۋديا ەتيكاسى كودەكسىندە كورسەتىلگەن ەتيكالىق نورمالارى مەن ءتارتىپ ەرەجەلەرىن ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
كوميسسيا سۋديا ادەبىن بۇزۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جاريالانىمدارىندا, پروكۋرورلاردىڭ ۇسىنىمدارىندا جانە باسقا دا رەسمي وتىنىشتەردە, ازاماتتاردىڭ حاتتارىندا, ارىزدارى مەن شاعىمدارىندا قامتىلعان مالىمەتتەر نەگىز بولۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار, كوميسسيا سۋديا ەتيكاسى كودەكسىنىڭ بۇزىلۋى تۋرالى ماتەريالداردى, ارىزدار مەن شاعىمداردى ءوز باستاماسى بويىنشا, سونداي-اق, ازاماتتاردىڭ, لاۋازىمدى ادامدار مەن ۇيىمداردىڭ ارىزدارى بويىنشا قاراي الادى.
2013 جىلى اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ سۋديا ەتيكاسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا 9 سۋدياعا قاتىستى 10 شاعىم تۇسكەن. ءمان-جايلارى بويىنشا ونىڭ تورتەۋى جانە اقمولا وبلىستىق سوتى ءتوراعاسىنىڭ ءتورت ۇسىنىسى قارالدى. ءتورت ۇسىنىس جانە ەكى شاعىم بويىنشا ء(تورت ۇسىنىستىڭ نەگىزدەرى تولىق دالەلدەنگەن, ەكى شاعىمنىڭ ءۋاجى جارتىلاي دالەلدەنگەن) سۋديالاردىڭ سۋديا ەتيكاسى تالاپتارىن بۇزعاندىعى تۋرالى حاتتامالىق شەشىمدەر شىعارىلدى. ەكى شاعىمدى تەكسەرۋ بارىسىندا مۇنداي بۇزۋشىلىقتار انىقتالماعاندىقتان ولار قىسقارتىلدى. ولاردىڭ ىشىندە سوت پروتسەسى بارىسىندا سۋدياعا ءتان ەمەس مىنەز كورسەتۋ, ماس بولىپ اۆتوكولىكتى جۇرگىزۋ, بىرەۋدەن قارىزعا اقشا الىپ ونى دەر كەزىندە قايتارماۋ دەرەكتەرى كەزدەسكەن. ارينە, بارلىق نەگىزدى شاعىمدار بويىنشا سۋديالار تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. بىراق «ءبىر قۇمالاقتىڭ ءبىر قارىن مايدى شىرىتەتىنىن» ەسكەرسەك, وسىنداي وقيعالار سوت جۇيەسىنىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىنى وكىنىشتى-اق. ەندەشە, مەملەكەت اتىنان بيلىك ايتاتىن سۋديالاردان قاشاندا ادالدىقتىڭ اق سامالى ەسىپ تۇرۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. ولار ەلباسىمىز ايتقانداي, بيلىك ايتقاندا, ءبىلىپ ايتسا عانا, ونداي سۋدياعا ەشكىم ءمىن تاعا المايدى. مىنە, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ دا باستى مەجەلەرىنىڭ ءبىرى وسى ەمەس پە.
الما ەسەنەەۆا,
اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ سۋدياسى, سۋديا ادەبى ءجونىن-
دەگى كوميسسيا ءتورايىمى.