كەشە “قازاقستاننىڭ ەقىۇ-داعى توراعالىعى: الدىن الا قورىتىندىلار جانە كەلەشەگى” اتتى جىل سايىنعى ءVىىى الماتى كونفەرەنتسياسى بولىپ ءوتتى.
قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى ورتالىعى جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ۇيىتقى بولعان وسىناۋ كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىراۋىزدى پىكىرى مىناداي: ەقىۇ توراعالىعىنداعى قازاقستاننىڭ قىزمەتىن الەمدىك قوعامداستىق جوعارى باعالايدى.
كونفەرەنتسياعا وتە بەدەلدى وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار مەن ساراپشىلار كەلگەن بولاتىن. ونىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت سەناتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى قۋانىش سۇلتانوۆ, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاننەت كلەتتسەر, ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ەقىۇ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى سەرجان ابدىكارىموۆ, سونداي-اق ەلىمىزدە اككرەديتاتسيالانعان ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرى قاتىستى.
– قازاقستاننىڭ توراعالىعىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ستراتەگيالىق ۇلتتىق جوبا رەتىندە ايقىندادى, – دەپ اتاپ كورسەتتى قۋانىش سۇلتانوۆ. – مۇنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزى زور. سونىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ قۇرمەتتى ميسسيامىز ەقىۇ-نىڭ ءوزى ءۇشىن دە ماڭىزدى بولسا كەرەك. شىنىندا دا, سەناتور ايتسا ايتقانداي, رەسپۋبليكامىز وسى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قىزمەتىنە سۇبەلى ۇلەس قوسۋدا, جاڭاشىلدىق تانىتۋدا. ەقىۇ-نىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ, كوڭىلدەگىدەي ءناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلۋدە. ۇيىم ءتىرشىلىگىنە جاڭا سەرپىن بەرىلگەندىگىن بۇكىل الەم بايقادى.
كونفەرەنتسيادا اقش-تىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ريچارد حوۋگلاندتىڭ ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ ەقىۇ توراعالىعى رولىندە ءوزىن ايتارلىقتاي جاقسى قىرىنان تانىتقاندىعى جونىندەگى پىكىرى كەلتىرىلدى. مىسالى, ول قىرعىزستانداعى ساياسي داعدارىستى شەشۋدە نەگىزگى ءرولدى اتقاردى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋداعى باستامالارى – ەۋرازيا قۇرلىعىندا عانا ەمەس, بۇكىل جەر شارى اۋقىمىندا دا مويىندالعان قۇبىلىس. سولاردىڭ قاتارىندا يادرولىق قاتەردى تاراتپاۋدى, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق ۇنقاتىسۋلاردى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاسالۋىن, ەنەرگەتيكالىق, كولىك قاۋىپسىزدىگى پروبلەمالارىن جانە اۋعانستانداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە كومەكتەسۋدى اتاۋعا بولار ەدى.
ساليقالى فورۋمدا جاننەت كلەتتسەر بىلاي دەپ مالىمدەدى:
– ەقىۇ قازاقستان توراعالىعىمەن ءوزىن ەۋرو-اتلانتيكا جانە ەۋرازيا وڭىرلەرىندەگى قاتىسۋشى ەلدەردىڭ بىرلەسكەن, عالامدىق اۋقىمداعى جانە ءبىرتۇتاس قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءتاجىريبەسىن ەنگىزۋگە ءازىر ءارى قابىلەتتى قۋاتتى ۇنقاتىسۋ تۇعىرى رەتىندە تانىتىپ وتىر. وسى ورايدا قازاقستان توراعالىعى ۇيىمنىڭ بارلىق ينستيتۋتتارىنىڭ ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىل ءبىرلىگىن جانە ولاردىڭ ءمۇددەلى تاراپتارمەن ىنتىماقتاستىعىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعاندىعى عانيبەت.
كونفەرەنتسيادا ەلىمىزدىڭ ۇيىم توراعاسى قىزمەتىندەگى قاجىر-قايراتى, سونداي-اق تولەرانتتىلىق, گەندەرلىك تەڭدىك, ادام ساۋداسىمەن كۇرەس ماسەلەلەرىنە ارنالعان الداعى حالىقارالىق ءىس-شارالار تولىق ءارى ەگجەي-تەگجەيلى تالداندى. اسىرەسە, زاڭنىڭ ۇستەمدىك ەتۋى, ادامنىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋ پروبلەمالارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. جيىنعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ استانادا ەقىۇ ءسامميتىن شاقىرۋ تۋرالى باستاماسى كەڭ قولداۋ تاپتى.
كونفەرەنتسيادا باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى ودان ءارى ورىستەتۋ جونىندە بىرقاتار تىلەكتەر مەن ۇسىنىستار ايتىلدى. قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولات سۇلتانوۆ ۇيىمنىڭ اتىن ەۋرازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق ۇيىمى دەپ اتاۋ جونىندەگى ويىن ورتاعا سالدى. از ۇلتتار ءىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسساردىڭ كەڭسەسىن گااگادان استاناعا, دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىعى بيۋروسىنىڭ شتاب-پاتەرىن ۆارشاۆادان, مىسالى, تبيليسيگە نەمەسە بىشكەككە كوشىرۋ ماسەلەسىن قاراعان ابزال بولار ەدى.
قالاي بولعاندا دا, قازاقستان ۇسىنىپ وتىرعان ەقىۇ-نى جاڭارتۋ ۇدەرىسى بيىلعى جىلمەن شەكتەلمەي, بولاشاقتا دا جالعاسا بەرمەك.
قورعانبەك امانجول.