جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ىشكى نارىقتا شيكى مۇنايدىڭ بارلىق وندىرىلگەن كولەمىن ساتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ باستاماسىنا قارسى شىعىپ جاتىر. كاسىپكەرلەر اتالعان ماسەلە بويىنشا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا جۇگىندى.
2023 جىلدان باستاپ «قازمۇنايگاز» جانە «Petrosun» كومپانيالارى وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا الىس قاشىقتىقتاعى مۇنايدىڭ جالعىز جەتكىزۋشىسى بولا الاتىنى حابارلانعان بولاتىن. كاسىپكەرلەر ۆەدومستۆو جاريالاعان باستاما سالدارى مۇناي ساتىپ الۋدى مونوپوليالاندىرۋعا, سونداي-اق شيكىزات باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە ءارى نارىققا قاتىسۋشىلار ءۇشىن قارجىلىق شىعىندارعا اكەلەتىنىنە سەنىمدى. بۇعان قوسا بۇل ۇسىنىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە ەكونوميكانى مونوپولياسىزداندىرۋ جانە نارىقتاردى اشۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋ تۋرالى مالىمدەمەسىنە قايشى كەلەدى.
– قازىرگى كەزدە «قازمۇنايگاز» بەن «Petrosun» قاتىسۋىنسىز جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالار وڭدەگەن ءونىم ۇلەسى قورلاردىڭ شاعىن جانە ورتاشا كولەمىمەن 15-20 پايىزدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە مۇناي ونىمدەرى نارىعىنىڭ باعاسىنا قانداي دا ءبىر اسەر ەتە المايتىن سۇرانىسقا يە تۇرلەرى اي-92 جانە ديزەل وتىنى دا بار, – دەدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بازالىق سالالار جانە ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى دىنمۇحاممەد قۇدايبەرگەنوۆ.
باستاما اياسىندا «قازمۇنايگاز» تاۋەلسىز مۇناي ءوندىرۋشى ۇيىمداردان مۇناي تونناسىن 50 پايىز جەڭىلدىكپەن 80-90 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– ءوندىرۋ كولەمى شاعىن تاۋەلسىز مۇناي ءوندىرۋشى ۇيىمدار شيكى مۇنايدى «قازمۇنايگاز», «Petrosun» جانە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ارقىلى نارىق باعاسىنان 1,5-2 ەسە تومەن باعاعا وتكىزۋدى ورىنسىز دەپ سانايدى. بۇل جايت نارىق قاعيداتتارىنا تۇبەگەيلى قايشى ءارى باسەكەلىك ورتانى تولىعىمەن جويادى. ءۇش كاسىپورىن مۇناي ساتىپ الۋ جانە ونى جونەلتۋ كەزىندە «قازمۇنايگازبەن» باعا ساياساتىن قانداي دا ءبىر جولمەن ۇيلەستىرەتىن بولادى», – دەيدى ساراپشى.
كاسىپكەرلەر ماسەلەنى قايتا قاراپ, «قازمۇنايگاز», «Petrosun» جانە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى تاراپىنان مۇناي ساتىپ الۋعا جانە مۇناي ونىمدەرىن ساتۋعا مونوپولياعا زاڭ جۇزىندە تىيىم سالۋدى سۇرايدى. سونىمەن قاتار تاۋەلسىز مۇناي ءوندىرۋشى ۇيىمدارعا ءوز مۇنايىن ءوزى نەمەسە ءوزىنىڭ ەنشىلەس قۇرىلىمدارى ارقىلى وڭدەۋگە رۇقسات بەرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
پالاتا ماماندارى مۇناي وندىرۋشىلەردى قولدايدى ءارى باعالاردى رەتتەۋدە شەشىمدى شارالار قاجەت ەكەنىمەن كەلىسىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە ەاەو بىرىڭعاي نارىعى ىسكە قوسىلعانشا ءادىل نارىقتىق باعانىڭ الدىن الا قالىپتاسۋىنا الىپ كەلەدى. جاڭا فورماتقا اۋىسۋدى جەڭىلدەتۋ جانە الەۋمەتتىك شيەلەنىس تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ ماقساتىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن شىعىستاردى وتەۋ مەحانيزمدەرىن قولدانۋ قاجەت.
– باعا ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءبىر جولى – تاۋەلسىز مۇناي ءوندىرۋشى ۇيىمدار ءۇشىن مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق مەحانيزمدەرىن ازىرلەۋ ءارى ەنگىزۋ. بۇل مەحانيزمدەر شاعىن وڭدەۋشىلەرگە, سونىڭ ىشىندە بارلاۋ, بىرلەسكەن بارلاۋ جانە مۇناي ءوندىرۋ كەزەڭدەرىندە جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالار ءۇشىن ءوز مۇنايىن نارىقتىق جاعدايدا وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى پالاتا ماماندارى.