ەكى مىڭىنشى جىلدى ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ سول كەزدەگى جاسوسپىرىمدەرى مۇلدە ۇمىتپايتىن شىعار. قۇلاننىڭ قۇلجالارى سول جىلى سيدنەي وليمپياداسىندا التىن جۇلدەنى دە, كۇمىس مەدالدى دا ەنشىلەگەن. ەرماحان مەن يسلام بايرامۋكوۆ ء(بىرى بوكستان التىن, ءبىرى ەركىن كۇرەستەن كۇمىس جۇلدە) سىندى ساڭلاقتاردىڭ جەڭىستى جورىعىنان كەيىن ءبىزدىڭ قاتارلاستار ەلىكتەدى مە, سولىقتادى ما, بىلمەيمىن. سپورت مەكتەپتەرىنە قۇستاي ۇشقان ەدى... ايتەۋىر سول كەزدە وليمپياداداعى تابىستى ءبىزدىڭ قۇرداستار مۇلدە باسقاشا قابىلدايتىن...
ءيا, سيدنەيدەگى جەڭىستى جولدى بوكسشىلارىمىز ءالى قايتالاي العان جوق. جاسىل قۇرلىقتاعى بايراقتى دودادان كەيىن بوكسشىلارىمىزدىڭ وليمپيا ويىندارىنان ەكى التىن العان ءساتىن ءوڭىمىز تۇگىلى تۇسىمىزدە دە كورە الار ەمەسپىز. باسقا-باسقا, 57 كيلوگرامم سالماقتا اتوي سالعان تۇركىستاندىق بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ جەڭىستى جورىعىن حالىق مۇلدە وزگەشە قابىلدادى. ەندى شە, 20 جاستاعى جامپوزىڭ وليمپياداعا اندەردوگ بوپ اتتانىپ, التىنمەن ورالىپ جاتسا, ونى قۇرمەت تۇتپاعاندا, ونى كوككە كوتەرمەگەندە كىمدى كوتەرسىن حالقى...
سول جىلدارى ءانشى-كومپوزيتور گۇلنۇر ومىرباەۆانىڭ «قىزدار, قىزدار», «بەكزات» اندەرى جارىققا شىقتى. جالپى, مۋزىكا الەمىندە ءتۇرلى داۋىستاعى انشىلەردىڭ بار ەكەنى بەلگىلى. ال گۇلنۇردىڭ داۋسى ليريكا-كولوراتۋرالىق سوپرانوعا جاتادى. بىلايشا ايتقاندا, جازدىڭ جىلى جاڭبىرىنداي جانعا جىلى تيەتىن ءۇن. مۇنداي داۋىستاعى ونەر يەلەرىنىڭ قاتارىندا ءان الەمىنىڭ كوريفەيى كۇلاش بايسەيىتوۆا مەن ەل ماقتانىشى نۇرجامال ۇسەنباەۆا بار.
ء«ار كاللادا ءبىر قيالدىڭ» بارى راس قوي. سيدنەي تورىندە رامازان پولياني مەن ريكاردو حۋارەس سەكىلدى الەم مويىنداعان مىقتىلاردى تاۋبەسىنە تۇسىرگەن بەكزات تۋرالى الدەكىم ءان جازادى دەسە, اسقاق پافوسقا قۇرىلعان ءماتىن مەن زور داۋىستى سوليست ورىندايتىن شىعارما بولار دەپ توپشىلار ما ەدىك. بىراق گۇلنۇر ومىرباەۆا مەن بەلگىلى اقىن يران عايىپتىڭ تاندەمىنەن تۋعان تۋىندى مۇلدە باسقاشا شىقتى. جۇرەكتى تەبىرەنتتى, جاندى باۋرادى.
«قۇزار بيىك اسقارىم-اي,
تاعدىرىڭنىڭ قاس-قاعىمى-اي,
جانعان-اي,
بولدىڭ عايىپ بەكزات»,
دەپ كەلەتىن ءان قايىرماسىنداعى شۋماقتىڭ ءوزى ۇلت ءۇشىن تۋعان وعلاننىڭ كەلتە عۇمىرىن, جۇلدىزدىڭ جەر ءۇشىن جارالماعانىن ايعاقتاپ تۇرعانداي-اق. راسىندا دا, جۇلدىزدىڭ ورنى اسپاندا عوي. الايدا 21 جاسقا جەتپەي, قىزعا عاشىق بولىپ تا ۇلگەرمەي كەتكەنى ارقانى ايازداي قاري تۇسەتىنى تاعى راس...
ءاننىڭ قالاي ومىرگە كەلگەنىن گۇلنۇردىڭ وزىنەن سۇرادىق.
«شىعارمانىڭ دۇنيەگە كەلۋ تاريحى ارىدە جاتىر. كۇندەردىڭ كۇنىندە بەكزاتتى تۇسىمدە كوردىم. وعان دەيىن بەكزاتتى جەرلەس اعام, بوكستان سيدنەي وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى ەرماحان ىبىرايىموۆتىڭ قۋانىشىندا, اۋىلدا كورگەن بولاتىنمىن.
ارادا كۇندەر زۋلاپ ءوتىپ جاتتى. جيىرما جاستاعى جامپوزدىڭ تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا ۇلت ماقتانىشتارى اراسىنان العاش بوپ التىن جۇلدە العانى كىمدى دە بولسىن تەبىرەنتپەي قويمايدى. تۇسىمدە تۋرا اۋىلعا كەلگەن كەزىندەگى بىلعارى كۇرتەشەنى كيىپ الىپتى. «گۇلنۇر, سەن مەنىڭ ەرتەڭ بولاتىن تويىما كەلمەيسىڭ بە؟» دەپ الدىمنان جۇگىرىپ شىقتى. بۇل قانداي توي دەگەن وي قۇشاعىندا جاتىپ ويانىپ كەتتىم», دەيدى گ.ومىرباەۆا.
كومپوزيتوردىڭ ايتۋىنشا, ءدال وسى جاعداي ونىڭ جاڭا ءاندى دۇنيەگە اكەلۋىنە تىكەلەي سەبەپشى بولعان.
«ول كەزدە جاتاقحانادا تۇراتىنمىن. بولمەمدە كۇيساندىق بار. سول ساتتە جۇرەككە جىلى تيەتىن ءبىر اۋەن بويىمدى بيلەپ الدى. اۋەن كەلگەننەن كەيىن ءاننىڭ قاڭقاسىن ءوز سوزدەرىممەن قۇراستىردىم. كەيىننەن ءماتىندى تاستاي قىلىپ جازاتىن اقىن ىزدەۋ كەرەك بولدى.
ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, يران عايىپ اعاما حابارلاستىم. ول كىسى ءاندى بىردەن ۇناتقانىن اڭعاردىم. اعام بىردەن ج ۇلىپ العانداي: «سەن مىنا بالاعا عاشىق بولعان ادامسىڭ عوي», دەدى. ءوز كەزەگىمدە: «مەن بەكزاتتىڭ وزىنە ەمەس, ەرلىگىنە عاشىقپىن», دەپ جاۋاپ بەردىم.
سانامدا جالعىز وي تۇردى: بەكزاتتى سپورتشى رەتىندە ءبارى بىلەدى. ونىڭ ءان الەمىندە دە ورنى بولۋى كەرەك. بەكزات تۋرالى ءان جارىققا شىعۋعا ءتيىس. ءان دۇنيەگە كەلگەن سوڭ مەن 2003 جىلى حالىقارالىق «ازيا داۋىسى», «قازاقستان اندەرى» بايقاۋىنا قاتىستىم», دەيدى كومپوزيتور.
گ.ومىرباەۆانىڭ ايتۋىنشا, اتالمىش بايقاۋدا جەتى كومپوزيتوردىڭ ءانى لاۋرەات اتانعان. ءدال سول جىلى جەڭىمپازداردى قازىلار القاسى ەمەس, ونەر دۋمانىن تاماشالاۋعا كەلگەن جۇرتشىلىق مەزەتىندە داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتاپتى.
ء«دال وسى ونەر سايىسىندا ماعان «التىن دومبىرا» جۇلدەسى بۇيىرعان بولاتىن. مەنى ايرىقشا قۋانتقانى – زالدا وتىرعان كورەرمەندەردىڭ باسىم بولىگى, ناقتىراق ايتار بولسام, 570 ادام ءدال وسى «بەكزات» ءانىن ۇزدىك دەپ تاڭداعانى.
وسىلايشا, ونەر الامانىندا لاۋرەات اتانعان جايىم بار. 2005 جىلى بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ 25 جاسقا تولۋىنا وراي وسى انگە بەينەبايان ءتۇسىردىم. بەينەباياننىڭ تۇسىرىلۋىنە بەكزاتتىڭ ءوزى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداعان تۇركىستانداعى ق.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى تىكەلەي مۇرىندىق بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون. اسىرەسە, سول جىلدارى ءبىلىم ورداسىن باسقارعان سەرىك پىراليەۆتىڭ ەڭبەگىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. ول كىسى قولدان كەلگەنشە قولداۋ كورسەتتى», دەيدى ءانشى-كومپوزيتور سول ءبىر جىلداردى ەسكە الىپ.
زۋلاعان ۋاقىت-اي دەسەڭىزشى. الاشتىڭ باعىنا تۋعان تەڭدەسسىز تالانت, شەبەر بوكسشى بەكزات ساتتارحانوۆ ءپاني جالعانعا قول بۇلعاپ كەتكەنىنە دە 22 جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. جيىرما جاسىندا جارقىراپ بارىپ كەنەتتەن سونگەن جۇلدىزعا ارنالعان عاجاپ تۋىندىنىڭ جازىلعانىنا دا جيىرما جىلدان اسىپ بارادى.
ۋاقىتىندا وسى ءاندى الدەكىمدەر ەفيردەن وتكىزبەۋگە كۇش سالعان دەگەندى دە ءجيى ەستيمىز. مەيلى عوي, «قولىڭنان كەلسە, قونىشىنان باس» دەگەن ۇستانىممەن جۇرەتىندەر قاي كەزدە دە تابىلادى. الايدا گۇلنۇر ءدال وسى انىنە بەينەبايان ءتۇسىرۋ ارقىلى بەكزاتتىڭ ەسىمىن ءان الەمىندە وشپەستەي ەتىپ قالدىردى. كومپوزيتوردىڭ ءوزى دە وسى ءانىن ايرىقشا جاقسى كورەدى. بالكىم, جۇرەگىن جارىپ شىققان تۋىندى بولعاندىقتان شىعار...
جامبىل وبلىسى,
تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى,
كوكدونەن اۋىلى