جەلتوقسان تۋماي قىس قاھارىن كورسەتىپ ۇلگەردى. الدىمەن اق تۇتەك بوران سوقتى, ارتىنشا اياز قىستى. وسكەمەننىڭ وزىندە سىناپ باعاناسى -30-35 گرادۋستى كورسەتسە, التاي اۋدانىندا -45 گرادۋسقا دەيىن جەتتى. بۇل كۇندەرى توتەنشە جاعدايلار مەن جول پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىندە تىنىم بولمادى.
كۇن رايى بيىل كۇرت بۇزىلدى. ايتپەسە, قاراشادا قار بۇرقاسىنداتقانىمەن, مۇنشالىقتى اياز قىسپايتىن. جولدار جابىلدى, ديزەلدى كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە شەكتەۋ قويىلدى, ساباقتار قاشىقتان وقۋعا كوشىرىلدى. ارينە, ۋاقىتشا ءبارى. قاۋىپتىڭ الدىن الۋ شارالارى جان-جاقتى جۇرگىزىلگەنىمەن, بىرقاتار وقىس وقيعا دا ورىن الدى. بۇل تۋرالى تجد ماماندارى وتكىزگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلدى.
قاراشانىڭ سوڭعى كۇندەرى سارى اياز ساقىلداپ تۇرعان. مۇنداي كۇندەرى كولىكپەن جولعا شىعۋدىڭ ءوزى قاۋىپتى. ايتامىز عوي. سول قاۋىپكە قاراماستان قار قۇرساۋىنا قامالىپ, جولدا قالعاندار از ەمەس. زايسان اۋدانىنىڭ سارىتەرەك اۋىلىنداعى جيرەنتاي ۋچاسكەسىندە ۋاز كولىگى قارعا باتىپ, جۇرمەي قالعان. ول ازداي, جانار-جاعارمايى تاۋسىلعان. باسقا امالدارى قالماعان قوس جولاۋشى قۇتقارۋشىلاردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. قىستىڭ كوزى قىراۋدا ايدالادا قالىپ قويۋ وڭاي ەمەس. حابار تۇسە سالا №25 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جول تالعامايتىن «كۋنگ» تەحنيكاسىنا ءمىنىپ, ايتىلعان اۋماققا قاراي اتتانعان. قاقاعان ايازدى كۇنى قار العان جولدى تىلگىلەپ وتىرىپ, كوپ ۇزاماي جيرەنتاي ۋچاسكەسىنە ىلىنگەن. جەتە سالا جولدا قالعان ەكى ازاماتتى جىلى كولىككە ورنالاستىرىپ, جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەنگە جەتكىزگەن.
بۇل وقيعا قاراشانىڭ 28-ءى كۇنى بولسا, ونىڭ الدىندا تاعى دا وسى زايسان اۋدانىندا ءبىر توپ جۇرگىزۋشىلەر قۇتقارىلدى. تجد مالىمەتىنشە, ومبى – مايقاپشاعاي تاس جولىندا ون شاقتى جۇك فۋرگوندارى قار قۇرساۋىنا قامالعان. كومەككە جەتكەن قۇتقارۋشىلار 16 جۇرگىزۋشىنى جىلى كولىككە جايعاستىرعان. ونىڭ ىشىندەگى ءبىر ازاماتقا مەديتسينالىق كومەك قاجەت بولىپ, جاقىن جەردەگى ەمحاناعا جونەلتكەن. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, قولىن جەڭىل دارەجەدە ۇسىك شالعان ەكەن. ال وزگە جۇرگىزۋشىلەردى قۇتقارۋشىلار قاراتال اۋىلىنا اپارىپ, جايلى ورىنعا جايعاستىرىپتى.
ايتا كەتسەك, ايازداتقان ءۇش-ءتورت كۇن ىشىندە ۇسىككە شالدىققان وسكەمەندىكتەر دە بولعان. الىس ەشقايدا شىقپاي-اق, قالا ىشىندە ءجۇرىپ, قول-اياقتارىن ۇسىتكەن جەتى تۇرعىن دارىگەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. ءيا, ايازدى كۇنى اسا اباي بولعان ءجون. قالتا تەلەفونعا كەلىپ تۇسكەن سمس حابارلامالارعا قۇلاق اسىپ, جول جابىق بولعان جاعدايدا ەلدى مەكەن سىرتىنا شىقپاۋعا تىرىسۋ كەرەك. وكىنىشتىسى, ەسكەرتۋلەردى كەيبىرەۋ ەلەي بەرمەيدى. ەلەي بەرمەگەن سوڭ, توتەنشە جاعدايعا تاپ بولىپ جاتادى. جالپى, تجد تاراپىنان الدىن الا ەسكەرتۋ شارالارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ وتىر. مىسالى, وسكەمەن – تاۋلى ءۇلبى, التاي باعىتتارىنداعى كۇرە جولدا قار كوشكىنىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن ۋاقىتشا جولدى جاپتى. بۇل ۋچاسكەلەردەگى 26 نۇكتەدە قار كوشكىنى جينالىپتى. ماماندار قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن سول ۋچاسكەلەردە جاساندى جولمەن كوشكىندى ءتۇسىردى. بەس جەردە جارىلىس جاساپ, 4 100 تەكشە مەتر قار تۇسىرگەن. الايدا پروفيلاكتيكالىق بۇل شارا ساۋىرگە دەيىن جالعاسادى. حالىق مەيلىنشە تاۋلى جەرگە بارماۋعا تىرىسۋى كەرەك.
سونداي-اق كۇننىڭ كۇرت سۋىپ كەتۋىنە بايلانىستى ءورت تە جيىلەدى. وتكەن جەكسەنبى كۇنى عانا وبلىستا التى بىردەي ءورت وقيعاسى تىركەلگەن. ونىڭ كوبى پەش جاعۋداعى قاراپايىم ەرەجەلەردىڭ ساقتالماۋى سالدارىنان ورىن العان.
– اياز كۇشەيسە, ءورت وقيعالارى كوبەيەدى. ءتىلسىز جاۋ اسىرەسە جەر ۇيلەردەن شىعادى. ونىڭ بىردەن ءبىر سەبەبى – پەشتەگى اقاۋلار. تۇرعىنداردىڭ كەيبىرەۋى «پەشىمىز تاعى ءبىر جىل شىدايدى» دەپ وتىرادى دا, وقىس وقيعاعا تاپ بولادى. ول دەگەن ۇلكەن شىعىن. ءتىپتى قايعىلى جاعدايلار دا ورىن الىپ جاتادى. سونىمەن قاتار ءۇيدىڭ شاتىرىندا دا ءورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ شارتتارى ساقتالمايدى. ماسەلەن, شاتىردى اعاش ۇگىندىلەرىمەن جىلىلايدى نەمەسە سابان توسەپ جىبەرەدى. ءسويتىپ, مۇرجانىڭ ىستىعىمەن تۇتانىپ, الاپات ورتكە اينالادى. سوندىقتان دا, پەش جۇيەسىنە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراڭىزدار, قۇرمەتتى تۇرعىندار! – دەيدى, مىسال كەلتىرە وتىرىپ ءوتىنىش ايتقان وبلىستىق تجد باستىعىنىڭ ورىنباسارى سەرىك امانگەلدين.
ايتقانداي, پەش جاعۋداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن دە ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. بىلمەگەندەر ءبىلىپ ءجۇرسىن دەسە كەرەك. ايتۋىنشا, پەشتى ءبىر قىزدىرىپ العانشا, از-ازدان جاعۋ كەرەك ەكەن. پەشتىڭ الدىنداعى ەدەن ۇستىنە قاڭىلتىر شەگەلەنۋگە ءتيىس. وتتى كەروسينمەن نەمەسە باسقا جانعىش سۇيىقتىقتارمەن جاعۋعا بولمايدى. ۇيىقتار الدىندا دا وتتى لاپىلداتىپ قويۋعا تاعى بولمايدى. كۇلدى, قوجدى قورا-قوپسىدان الىستاۋ جەرگە اپارىپ توككەن ءجون. اتالعان ەرەجەلەردى ساقتاماسا كەرەك, جەلتوقساننىڭ 2-ءسى كۇنى وسكەمەندەگى جەر ۇيلەردىڭ بىرىنەن ءورت شىعىپ, 45 جاستاعى ەر ادام قايتىس بولعان. وسى تۇستا ايتا كەتەرلىگى, ايازدى كۇنى اۆتوكولىكتەردىڭ دە ورتەنىپ كەتۋى جيىلەيدى. جىل باسىنان بەرى پەشتىڭ اقاۋىنان 124 ءورت شىققان, 87 اۆتوكولىك ورتەنگەن. بريفينگتە حابارلاعانداي, تجد ماماندارى تۇرعىن ءۇي سەكتورىنداعى ورتتەردىڭ الدىن الۋ بويىنشا پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسىندە ادام ءولىمى 44%-عا ازايعان.
– تجد ماماندارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, وبلىستاعى پەش جاعاتىن ۇيلەردى تۇگەلدەي ارالاپ شىقتى. ناتيجەسىندە, 2 357 بۇزۋشىلىق انىقتالدى, ونىڭ
1 613-ءى پەشپەن جىلىتۋعا, 573-ءى ەلەكتر جەلىلەرى مەن ەلەكتر جابدىقتارىن پايدالانۋعا بايلانىستى. 171-ءى گاز باللوندارىن ساقتاۋداعى ەرەجەلەردى ەلەمەۋ سەكىلدى بۇزۋشىلىقتار, – دەدى تجد مەملەكەتتىك ءورت باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ باس مامانى اناستاسيا سكليار.
جالپى, تۇرعىندار جوعارىدا ايتىلعان ەرەجەلەردى ەستە ۇستاپ, زاڭعا باعىنسا, ەشقانداي وقىس وقيعالار ورىن الماسى انىق. الايدا قانداي دا توتەنشە جاعدايعا تاپ بولساڭىز, 112 نومىرىنە حابارلاسۋعا بولادى. سونداي-اق قالتا تەلەفونداعى «Darmen» قوسىمشاسى ارقىلى جولدىڭ اشىقتىعىن, كۇن رايىنداعى بولجامداردى ءبىلىپ وتىرۋعا بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى