قازاقستانداعى اعاش وڭدەۋ ءوندىرىسىنىڭ الەۋەتى قانداي؟ ەكسپورت پەن يمپورتتىڭ جاعدايى نەشىك؟ سالاداعى كاسىپورىنداردىڭ ەكونوميكاداعى سالماعى قانداي؟ وسى سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە جۋرناليستىك ساۋال جولداعان ەدىك.
ۆەدومستۆونىڭ ۆيتسە-ءمينيسترى مارات قاراباەۆ قول قويعان رەسمي جاۋاپ حاتتا ەلىمىزدە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوندىرىسى جىل سايىن ۇلعايىپ كەلە جاتقانى ايتىلعان. ماسەلەن, بىلتىر سالانىڭ ءونىم ءوندىرۋ كولەمى 2020 جىلعى دەڭگەيگە (26,3 ملرد تەڭگە) قاراعاندا 12,9 پايىزعا ءوسىپ, 29,7 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ال وسى جىلعى قاڭتار-قىركۇيەكتە ءوندىرىس كولەمى 22,2 ملرد تەڭگەگە تەڭ بولىپتى. بۇل نومينالدى ماندە ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشتەن 4,1 پايىزعا جوعارى. ەسەپتى كەزەڭدە سالانىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 95 پايىزدى قۇراپ, تەرىس ديناميكانى كورسەتكەن.
اعاش وڭدەۋ ونىمدەرىن ىشكى نارىقتا تۇتىنۋ كولەمى وسى جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەگىندە 372 ملن دوللاردى قۇراعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى كورسەتكىشتەن 4,3 پايىزعا تومەن. سونىمەن قاتار 2022 جىلعى قاڭتار-قىركۇيەكتە ەلدىڭ ىشكى نارىعىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءونىمىنىڭ ۇلەسى 10 پايىزىن قۇرادى. بۇل رەتتە يمپورتتىق ءونىمنىڭ جالپى تۇتىنۋ كولەمىندەگى ۇلەس سالماعى 90 پايىزعا تەڭ.
اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 2021 جىلى 746,3 ملن تەڭگەنى قۇرادى. ال وسى جىلعى قاڭتار-قىركۇيەكتەگى كورسەتكىش ءبىر جىل بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 3 ەسە ۇلعايىپ, 1,064 ملن تەڭگەگە جەتكەن.
اتالعان سالا الماتى قالاسىندا (90 كاسىپورىن), شىعىس قازاقستان وبلىسىندا (44 كاسىپورىن) جانە استانادا (37 كاسىپورىن) جاقسى دامىعان. بۇل ورمان قورىنىڭ كەڭ كولەمىمەن جانە رەسۋرستاردىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن, سونداي-اق اۋقىمدى ىشكى نارىقتىڭ بولۋىنا بايلانىستى. بۇگىنگى تاڭدا كاسىپورىندار جاڭا تاۋارلار ءوندىرىسىن يگەردى. نارىقتا وسبي تاقتالارى, لاميناتتالعان پانەلدەر, فانەرا پايدا بولدى.
اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 2021 جىلى اقشالاي ماندە 7,6 ملن دوللاردى, ال زاتتاي ماندە 40,4 مىڭ توننانى قۇراعان ەكەن. وسى جىلعى قاڭتار-تامىزدا كورسەتكىش 2021 جىلعى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا اقشالاي ماندە 90 پايىزعا ۇلعايىپ, 12,8 ملن دوللاردى, ال زاتتاي كورسەتكىش 2,7 ەسە تومەندەپ, 16,9 مىڭ توننانى قۇراعان.
وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, ليتۆا جانە پولشا قازاقستاندىق ءونىمنىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى بولىپ سانالادى.
«اعاش ماتەريالدارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن اكەتۋدى رەتتەۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2022 جىلعى 7 ماۋسىمداعى بۇيرىعىمەن وسى جىلعى 8 ماۋسىمنان باستاپ «سىڭىرىلگەن تەمىر جول نەمەسە ترامۆاي جولدارىنا ارنالعان قىلقان جاپىراقتى تۇقىمداردان جاسالعان اعاش شپالدار» كودىن قوسپاعاندا, قازاقستان اۋماعىنان اعاش ماتەريالدارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن التى اي مەرزىمگە اكەتۋگە تىيىم سالىندى. وسى بۇيرىق وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولجەتىمدى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, قازاقستان اۋماعى ارقىلى ترانزيتتىك جۇك تاسىمالدارىن ۇلعايتۋ جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت شەڭبەرىندە حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس رەسەيلىك اعاش ماتەريالدارىنىڭ قازاقستان اۋماعىنان كەرى ەكسپورتىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا قابىلداندى, دەپ جازىلعان يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي جاۋابىندا.
اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قولعا الىنعان. اتاپ ايتقاندا, ونەركاسىپتىك-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى بىرگە قارجىلاندىرۋدى قوسا العاندا, قارجىلاندىرۋ, ليزينگتىك قارجىلاندىرۋ; قارجى ينستيتۋتتارى ارقىلى كرەديت بەرۋ; ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ; وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ وتاندىق تاۋارلارى مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنىڭ ەكسپورتىن دامىتۋ جانە ىلگەرىلەتۋ, ولاردى ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋ; ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ىنتالاندىرۋ; ونەركاسىپتىك گرانتتار بەرۋ سەكىلدى مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارى قاراستىرىلعان.
رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, سالادا 368 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى (99 پايىزى) شاعىن كاسىپورىندارعا (366) جانە ورتا كاسىپورىندارعا (2) تيەسىلى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى شامامەن 0,1 پايىزعا تەڭ.
اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى ونىمدەرىن ءوندىرۋ قۇرىلىمىندا اعاش شيكىزاتىن باستاپقى وڭدەيتىن ونىمدەردىڭ ۇلەسى باسىم. مەنشىكتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ 15 پايىزدان اسپايدى. قولجەتىمدى ۇلتتىق اعاش قورى شەكتەۋلى. وسىعان بايلانىستى قاجەتتى شيكىزات كولەمىنىڭ نەگىزگى بولىگى رەسەي فەدەراتسياسىنان اكەلىنەدى. يمپورتتالاتىن نەگىزگى تاۋار پوزيتسيالارى – وڭدەلمەگەن جانە وڭدەلگەن قىلقان جاپىراقتى اعاش جانە ارالاۋ نەمەسە ءبولۋ ارقىلى الىنعان اعاش ماتەريالدارى.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى قۇرىلىس يندۋسترياسى جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مۇحامەد انداكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ورمان القابى از ەلدەردىڭ قاتارىنا جاتادى. قازىرگى ۋاقىتتا ورمان قورىنىڭ اۋدانى 30,4 ملن گەكتاردى قۇرايدى, ونىڭ 13,3 ملن گەكتارى ورمانمەن قامتىلعان. ورماندىلىق كورسەتكىشى 4,9 پايىزدى قۇرايدى. نەگىزگى اعاش قورى شىعىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنا تيەسىلى.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»