اياقدوپتاعى قازاق-وزبەك باسەكەسى

تاريحقا كوز جۇگىرتەر بولساق, قازاقستان مەن وزبەكستان قۇرامالارى بۇگىنگە دەيىن ءتورت مارتە رەسمي ماتچتا كەزدەسىپ, ەكى رەت حالىقارالىق تۋرنيرلەردە جولدارى تۇيىسكەن ەكەن. سول التى ماتچتىڭ ەكەۋىندە – وزبەكستان, بىرەۋىندە قازاقستان قۇراماسى جەڭىسكە جەتسە, قالعان ءۇش ويىن تەڭ ەسەپپەن اياقتالعان.

جالپى, ەكى ەل فۋتبولشىلارى ەڭ العاش رەت وسىدان 30 جىل بۇرىن, ياعني 1992 جىلدىڭ 16 شىلدەسىندە الماتىداعى «ورتالىق» ستاديوندا كەزدەستى. ورتالىق ازيا كۋبوگى جولىنداعى جارىستىڭ قازاقستاندا وتكەن ءبىرىنشى ماتچىندا جەرلەستەرىمىز رۋسلان دۇزمامبەتوۆتىڭ جالعىز گولىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتتى. اراعا ءۇش اي سالىپ 1992 جىلدىڭ قازانىندا تاشكەنتتە ۇيىمداستىرىلعان قارىمتا كەزدەسۋدە ەكى ەلدىڭ فۋتبولشىلارى تەڭ ناتي­جەگە رازى بولىستى – 1:1. بۇل ماتچتا دا قازاق­­ستان قۇراماسىنان رۋسلان دۇزمامبەتوۆ مەر­گەندىگىمەن كوزگە تۇسسە, الاڭ يەلەرىنەن ازامات ابدۋرايموۆ پەنالتيدەن گول سوقتى.

اراعا ەكى جىل سالىپ 1994 جىلى قازاقستان مەن وزبەكستان «وزبەكستان تاۋەلسىزدىگى كۋبو­گى» دوداسىندا تاعى دا ءبىر-بىرىنە قارسى­لاس اتانىپ, بۇل جولعى كەزدەسۋ جارىس قوجايىن­دارىنىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. تاش­كەنتتەگى «پاحتاكور» ستاديونىندا وتكەن ماتچ تاعدىرىن جالعىز پەنالتي شەشىپ كەتتى – 1:0. 11 مەترلىك ايىپ دوبىن وزبەكستان قۇراما­سىنىڭ قورعاۋشىسى الەكساندر تيحونوۆ ءساتتى ورىندادى.

1997 جىلى قازاقستان مەن وزبەكستان فۋتبولشىلارى 1998 جىلى فرانتسيادا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكىنشى ىرىكتەۋ كەزەڭىندە ءبىر توپتا باق سىنادى. سول جىلعى 20 قىركۇيەكتە وتكىزىلگەن الاتاۋ باۋرايىنداعى ءبىرىنشى كەزدەسۋدە قۇرامالار ەكىنشى رەت 1:1 ەسەبىمەن تەڭ تار­قاستى. قازاقستان قۇراماسى ساپىنان ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك سۇرمەرگەنى رۋسلان بالتيەۆ گول سوقسا, وزبەكستاننىڭ ماقتانىشى ماكسيم شاتسكيح تارازى باسىن تەڭەستىرگەن-ءدى.

اراعا 35 كۇن سالىپ تاشكەنتتەگى قارىمتا كەزدەسۋدە الاڭ يەلەرى ءوز جانكۇيەرلەرىنىڭ الدىندا ءىرى ەسەپپەن جەڭىسكە جەتتى – 4:0. كەزدەسۋدە يگور شكۆىرين ءدۋبلدىڭ اۆتورى اتانسا, اندرەي فەدوروۆ پەن وزبەكستاننىڭ داڭقتى فۋتبولشىسى ميرجالول قاسىموۆ ءبىر-ءبىر مارتە مەرگەندىگىمەن كوزگە ءتۇستى.

كەيىننەن قازاقستان مەن وزبەكستان قۇراماسى اراعا 10 جىل سالىپ 2007 جىلى قايتا جولىقتى. بۇل جولى شىمكەنتتە ۇيىم­­داستىرىلعان «الما-تۆ» كۋبوگىندە باس جۇلدەنى ساراپقا سالدى. جەرلەستەرىمىز سوڭعى شەشۋشى ماتچتا وڭتۇستىكتەگى كورشىمىزبەن 1:1 ەسەبىمەن تەڭ ءتۇستى. دەگەنمەن وتانداستارىمىز تەڭ ناتيجەگە قاراماستان, حالىقارالىق جارىستىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ويىننىڭ 13-مينۋتىندا مۇرات سۇيماعامبەتوۆ ەسەپ اشسا, كەزىندە «اقتوبە», «ورداباسى» ساپىندا ويناعان وزبەكستاندىق شابۋىلشى الەكساندر گەينريح تارازى باسىن تەڭەستىرگەن بولاتىن.

وسى كەزدەسۋلەردىڭ ستاتيستيكاسىنا زەر سالار بولساق, التى ماتچتىڭ ۇشەۋىن تاشكەنتتە وتكىزگەن قازاقستان قۇراماسى بىردە-ءبىر ماتچتا جەڭىسكە جەتپەگەن ەكەن. قازاقستان قۇرا­ماسىنىڭ فۋتبولشىلارى التى ويىندا قارسىلاستارى قاقپاسىنا نەبارى ءتورت گول سوقسا, ءوز قاقپاسىنا جەتى گول وتكىزىپ العان. تاشكەنتتەگى ءتورتىنشى كەزدەسۋ قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى جەتىنشى ماتچ بولماق. الا تاقيالى اعايىنداردا قاي سان قادىرلى ەكەنىن ءبىز بىلمەيمىز, بىلەتىنىمىز قازاقتار ءۇشىن جەتى – وتە قاسيەتتى سان. بالكىم, وسى جەتىنشى كەزدەسۋدە جەرلەستەرىمىز وزبەكستاندا جەڭىسكە جەتىپ قالار.

قازاقستان قۇراماسى كەيىنگى جەتى ماتچتىڭ بەسەۋىندە جەڭىسكە جەتسە, وزبەكستان دا سوڭعى سەگىز كەزدەسۋىنىڭ التاۋىندا جەڭىس تويىن توي­لاعان. جەرلەستەرىمىز اقىرعى بەس ويىندا ورتا ەسەپپەن 1,20 گول سوقسا, ءوز قاقپاسىنا ءدال سونداي گول وتكىزىپ العان. وزبەكستان قۇراماسى بۇل ستاتيستيكا بويىنشا ءبىرشاما الدا تۇر. ماسەلەن, ولار سوڭعى بەس ويىندا قارسىلاستارىنىڭ قاقپاسىنا 2.40 گول سوقسا, ءوز قاقپاسىنا 0,40 گول وتكىزىپ العان. ماگومەد اديەۆ شاكىرتتەرى كەيىنگى جەتى ويىننىڭ بە­سەۋىندە گول سوقسا, وزبەكستان فۋتبولشىلارى جەتى ماتچتىڭ جەتەۋىندە دە مەرگەندىك تانىتقان ەكەن.

ەكى ەل قانداي قۇراممەن وينايدى؟

قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ جاتتىق­تى­رۋشىلار قۇرامى بۇل كەزدەسۋگە 25 ويىنشى شاقىرعان. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, ماگومەد اديەۆ دوپينگ داۋىنا بايلانىستى ەكى جىل فۋتبولدان الىستاتىلعان باۋىرجان يسلامحاندى دا ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرتقان. يسلامحاننىڭ ديسكۆاليفيكاتسياسى قاراشانىڭ العاشقى اپتاسىندا اياقتالعان ەدى.

قاقپاشىلار: يگور شاتسكي («شاح­تەر»), دانيل ۋستيمەنكو («قايرات»), الەك­ساندر زارۋتسكي («استانا»);

قورعاۋشىلار: سەرگەي مالىي, الەكساندر ماروچكين, باعدات قايىروۆ (بارلىعى – «تو­بىل»), ابزال بەيسەبەكوۆ, ميحايل گابىشەۆ, تيمۋر دوسماعامبەتوۆ (بارلىعى – «استانا»), تەمىرلان ەرلانوۆ, دميتري شومكو, (ەكەۋى دە – «اقتوبە»), نۇرالى ءالىپ («زەنيت», رەسەي), سۇلتانبەك استانوۆ («قايرات»);

جارتىلاي قورعاۋشىلار: اسحات تاعى­بەرگەن («توبىل»), اسلان داراباەۆ, يسلامبەك قۋات (ەكەۋى دە – «استانا»), باقتيەر زاينۋت­دينوۆ (تسسكا, رەسەي), رامازان ورازوۆ, ماك­سيم سامورودوۆ (ەكەۋى دە – «اقتوبە»), ەلحان استانوۆ («ورداباسى»), باۋىرجان يسلامحان (ەركىن ويىنشى);

شابۋىلشىلار: ابات ايىمبەتوۆ («اس­تانا»), ابىلايحان جۇمابەك («تاراز»), ايبار جاقسىلىقوۆ («توبىل»), ارتۋر شۋشەناچەۆ («قايرات»);

ال وزبەكستان قۇراماسىن جاتتىقتىراتىن 59 جاستاعى سلوۆەنيالىق مامان سرەچكو كاتانەتس مىنا فۋتبولشىلارعا سەنىم ارتىپ وتىر. ول بۇل ماتچقا ءارىسى يتاليادان, بەرىسى ساۋد ارابياسىنان ويىنشى شاقىرتقان ەكەن.

ولار: قاقپاشىلار: ابدۋۆوحيد نەماتوۆ («ناساف»), بوتيرالي ەرگاشەۆ (اگمك), ۋتكير يۋسۋپوۆ («ناۆباحور»). قورعاۋشىلار: رۋس­تام اشۋرماتوۆ («ناۆباحور»), فاررۋح ساي­فيەۆ («پاحتاكور»), حۋسنيددين الي­كۋلوۆ («ناساف»), حادجياكبار اليجونوۆ («پاحتاكور»), اليبەك داۆرونوۆ («ناساف»), ۋماربەك ەشمۋرودوۆ («ناساف»), ابدۋللا ابدۋللاەۆ (اگمك), شەرزود ناسرۋللاەۆ («ناساف»), ديلشود سايتوۆ («ناساف»).

جارتىلاي قورعاۋشىلار: وديل حام­روبەكوۆ («پاحتاكور»), اكمال موزگوۆوي («ناساف»), وتابەك شۋكۋروۆ («فاتيح كارا­­گيۋمريۋك», تۇركيا), ازيز تۋرگۋنبوەۆ («پاح­تاكور»), ويبەك بوزوروۆ («ناساف»), دجا­­لوليددين ماشاريپوۆ ء(«ال-ناسر», ساۋد ارابياسى), ساردور سوبيرحۋدجاەۆ («پاح­تاكور»), حوجيمات ەركينوۆ («تورپەدو», رەسەي), دوستونبەك حامداموۆ («پاحتاكور»), وستون ۋرۋنوۆ (كلۋبسىز), رۋسلانبەك دجيا­نوۆ («وليمپيك»). شابۋىلشىلار: ەلدور شومۋرودوۆ («روما», يتاليا), يگور سەرگەەۆ («توبىل», قازاقستان), بوبير ابدۋحوليكوۆ («ەنەرگەتيك-بگۋ», بەلارۋس).