ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى اككرەديتتەۋ جانە سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستار مەن پىكىرتالاستاردى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
وتىرىستى اشقان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىن قولدانىسقا ەنگىزۋ مەرزىمدەرىنە توقتالدى.
«زاڭدا سوڭعى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر كورسەتىلگەن, وعان سايكەس پرەزيدەنت بۇدان بىلاي 7 جىل مەرزىمگە سايلانادى, بىراق ءبىر رەتتەن ارتىق سايلانا المايدى. ءبىر مارتە جەتىجىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىم تۋرالى نورما رەسمي جاريالانعاننان كەيىن 10 كۇنتىزبەلىك كۇن وتكەن سوڭ, ياعني وسى جىلدىڭ 17 قاراشاسىندا قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. وسىلايشا, الداعى 20 قاراشادا جالپىحالىقتىق داۋىس بەرۋ كەزىندە سايلاناتىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمى جاڭا كونستيتۋتسيالىق نورما بويىنشا ەسەپتەلەدى», دەدى ن.ءابدىروۆ.
سونداي-اق ول كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن باسقا نورمالارىنا توقتالدى. ماسەلەن, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردى اككرەديتتەۋ جونىندەگى نورمالار ولار رەسمي جاريالانعاننان كەيىن كۇنتىزبەلىك 60 كۇن وتكەن سوڭ 2023 جانە 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ تيىسىنشە اعىمداعى سايلاۋ ناۋقانىندا قولدانىلمايدى.
سونىمەن قاتار ن.ءابدىروۆ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى زاڭ تالاپتارىنا سايكەس, سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا بەلگىلى ەرەجەلەر مەن الگوريتمدەر بويىنشا وتكىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سايلاۋ ورگاندارىنىڭ, بارلىق سايلاۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ 2022 جىلعى 20 قاراشاعا تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋگە 100 پايىز دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن ايتقان ن.ءابدىروۆ كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ نازارىن داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلاردىڭ تەك سايلاۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بايقاۋشىلار, سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدار, باق وكىلدەرى ءۇشىن قولجەتىمدىلىگى مەن ىڭعايلىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىنە اۋداردى.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى اناستاسيا ششەگورتسوۆا سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستاردى وتكىزۋ قاعيدالارى مەن شارتتارىنا سايكەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى رەگلامەنتتى رەتتەيتىنىن جانە سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستارعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءتىزىمىن بەكىتەتىنىن حابارلادى.
رەگلامەنتكە سايكەس, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستارى مەن پىكىرتالاستارى ءتورت راۋندقا بولىنگەن. ءار راۋندقا سايكەس پىكىرسايىسقا قاتىسۋشىلار وزدەرىنىڭ سايلاۋ باعدارلاماسى جونىندە ءسوز سويلەۋگە, قارسىلاستارىنا سۇراقتار قويۋعا, سايلاۋشىلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە, سونداي-اق سايلاۋشىلارعا ۇندەۋ جاساۋعا مۇمكىندىك الادى. پىكىرسايىس 11 قاراشادا ساعات 20.00-دە تىكەلەي ەفيردە وتپەك.
ءبىرىنشى راۋند – «سايلاۋ الدىنداعى باعدارلامامەن تانىستىرۋ», وندا ءار قاتىسۋشى ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ۇسىنۋ ماقساتىندا ءسوز سويلەيدى. ءار قاتىسۋشىنىڭ ءسوز سويلەۋى ءۇشىن 3 مينۋت بەرىلەدى.
ەكىنشى راۋند – «پىكىرتالاس سەسسياسى», وندا قاتىسۋشىلار قارسىلاستارىنا ەكى سۇراقتان قويادى, سونىمەن قاتار ەكى سۇراققا جاۋاپ بەرەدى. سۇراقتىڭ تۇجىرىمىنا 30 سەكۋند, ءار قاتىسۋشىعا جاۋاپقا 2 مينۋتتان بەرىلەدى.
ءۇشىنشى راۋند – «سايلاۋشىلاردان سۇراقتار». «حابار» اگەنتتىگىنىڭ بازاسىندا سايلاۋشىلار كەز كەلگەن كانديداتقا سۇراق قويۋعا مۇمكىندىگى بار. ءار كانديداتقا ءبىر سۇراقتان قويىلادى. جاۋاپ بەرۋ ۋاقىتى 2 مينۋتقا دەيىن.
ءتورتىنشى راۋند – «سايلاۋشىلارعا ارناۋ», قورىتىندى راۋندتا قاتىسۋشىلار تىكەلەي سايلاۋشىلارعا ارناپ ءسوز سويلەيدى. ءاربىر سوزگە 2 مينۋتتان ۋاقىت بەرىلەدى. پىكىرسايىسقا بەرىلەتىن جالپى ۋاقىت – كەم دەگەندە 80 مينۋت.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرمان تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ۇسىنىم بويىنشا دەلەگاتسيا قۇرامىنىڭ وزگەرۋى سەبەبىنەن ەكى حالىقارالىق بايقاۋشىنى اككرەديتتەۋدى كەرى قايتارىپ الۋ تۋرالى ماسەلە شىعارىلعانىن حابارلادى. وسىعان وراي «2022 جىلعى 20 قاراشاعا تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شەت مەملەكەتتەردىڭ بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋ تۋرالى» ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2022 جىلعى 17 قازانداعى №92/577 قاۋلىسىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
1-7 قاراشا ارالىعىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بىرقاتار ميسسيالاردىڭ بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋگە ۇسىنىستارى كەلىپ تۇسكەنىن حابارلادى: تمد ميسسياسى قۇرامىنان – 55, تمد پاا-دان – 34, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ميسسياسىنىڭ قۇرامىنان – 19, بۇرىن اككرەديتتەلگەن حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى اۋىستىرۋ ءۇشىن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنان 2 بايقاۋشى ۇسىنىلعان. سونىمەن قاتار 14 شەت مەملەكەتتەن 24 بايقاۋشى ۇسىنىلدى, ونىڭ ىشىندە لاتۆيا, سەربيا جانە وزبەكستاننىڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى دە بار. اككرەديتتەۋگە ۇسىنىلعان بارلىق بايقاۋشىنىڭ سانى – 134.
2022 جىلعى 8 قاراشاداعى جاعداي بويىنشا حالىقارالىق ۇيىمداردان جانە شەت مەملەكەتتەردەگى حالىقارالىق ۇيىمنان ەكى بايقاۋشىنىڭ اككرەديتتەۋىن قايتارىپ الىنعانىن ەسكەرە وتىرىپ, بارلىعى 271 بايقاۋشى اككرەديتتەلدى. اككرەديتتەۋگە ۇسىنىمداردىڭ تۇسۋىنە قاراي بايقاۋشىلار بويىنشا مالىمەتتەر الداعى ۋاقىتتا جاڭارتىلادى. ورتسايلاۋكوم شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارىن 2022 جىلعى 14 قاراشا كۇنگى ساعات 18.00-گە دەيىن اككرەديتتەيدى.