پرەزيدەنت ق.توقاەۆ «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا «بىزگە ساپالىق تۇرعىدان جاڭا مەملەكەتتىك باسقارۋشىلار كەرەك. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى ىرىكتەۋ جانە جۇمىستان بوساتۋ جۇيەسىن زامان تالابىن ەسكەرە وتىرىپ, قايتا جاساۋ قاجەت», دەدى. بۇدان ءبىز باسقارۋ سالاسىنا, ەلدىڭ باسقا دا شارۋاسىنا ەلشىل, ۇلتجاندى تۇلعالارعا زارۋلىك بارىن كورەمىز.
قۇدايعا شۇكىر, ناعىز مەملەكەتشىل تۇلعانىڭ تولىق سيپاتىن, وزىق ۇلگىسىن ءوز ىسىمەن كورسەتە بىلگەن ارىستارىمىز, قارىمدى قايراتكەرلەرىمىز جەتەرلىك. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ باسىم بولىگىن كەشەگىلەر قۇرايدى. ماسەلەن, ءاليحان بوكەيحان, احمەت بايتۇرسىن ۇلى سىندى ىرىلەردىڭ ەلىنە سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنەن ولاردىڭ ناعىز مەملەكەتشىل تۇلعا بولعانىن انىق كورۋگە بولادى. بۇگىنگىلەر ولاردىڭ قىزمەتى مەن ءومىر جولىنان مولىنان حاباردار بولسا, «بولماسا دا ۇقساپ باعۋعا» تىرىسار ەدى.
جالپى, الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ەلشىل تۇلعالار بولۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى, دۇرىسى سىرى ءوز ەلىنىڭ تاريحىن, ءجۇرىپ وتكەن جولىن تەرەڭ بىلۋىمەن قاتار, ونى ىجداھاتتىلىقپەن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, جۇرەگىمەن تۇسىنە بىلگەنىندە دەپ ويلايمىز.
مىسالى, ارىدان ويلاي بىلگەن, كەلەشەكتىڭ كەلبەتىن كوكىرەك كوزىمەن كورە بىلگەن ءاليحان اتامىز بولاشاقتا مەملەكەتتەردىڭ قۋاتتىلىعى جەرىنىڭ كەڭدىگىمەن, قازبا مولدىعى مولدىعىمەن ولشەنبەيتىنىن, ءبىلىم مەن وزىق تەحنولوگياعا يەك ارتقاندار عانا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسەتىنىن ايتقانى ونىڭ مەملەكەتتىك مۇددە بيىگىنەن قاراپ بارىپ وي تۇيەتىن قايراتكەر ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. ەل مۇددەسىن جوعارى قويعان ادام عانا الىستى بولجاي الادى. كەزىندە ءا.بوكەيحان: «حح عاسىر – وركەنيەت باسەكەلەستىگىنىڭ زامانى. بۇل ۋاقىتتا كۇن استىنداعى ورىن ءۇشىن كۇرەسپەيتىن ءھام مادەنيەتكە تالپىنبايتىن ۇلتتىڭ تابىلۋى كادىك... قازىرگى الەمدىك سوعىستا عىلىم ۇستەمدىك الدى. كۇندەلىكتى ومىردە... عىلىم ايقىنداۋشى كۇشكە اينالدى. ءبىلىمسىز حالىق وركەنيەت قالتارىستارىندا قالىپ قوياتىنىن ايتىپ جاتۋ ارتىق... بىزگە ءبىلىمدى, تاجىريبەلى ساياساتشىلار, جوعارى بىلىكتى ماماندار قاجەت. بىزگە فابريكالار, زاۋىتتار, شارۋاشىلىق ۇيىمدارى, كووپەراتيۆتەر جانە باسقا دا كوپ نارسەلەر كەرەك. مۇنىڭ ءبارى ءبىلىمدى قازاقتاردى قاجەتسىنەدى...», دەپ جازعان. وسىدان 104 جىل بۇرىن ايتىلعان بۇل قاجەتتەر قازىر دە وتە كەرەك. بۇدان ءبىز مەملەكەتشىل تۇلعانىڭ جۇرگەنىنەن شىققان ءسوز حالقىمەن بىرگە جاساي بەرەتىنىن, ايقىنداۋشى باعدار رەتىندەگى قۇنىن جويمايتىنىن اڭعارامىز. سونىمەن قاتار ەل مۇددەسى جولىنداعى ءا.بوكەيحان اتاعان مىندەتتەردىڭ ءالى دە وزەكتى ەكەنىن كورەمىز.
بۇگىنگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بارلىعى ءا.بوكەيحان, ا.بايتۇرسىن ۇلى, م.دۋلات ۇلى جانە باسقالار دەڭگەيىندەگى مەملەكەتشىل تۇلعالار بولۋعا ءتيىس دەپ تالاپ قويۋ ارتىقتاۋ بولار, بىراق قالاي دەگەندە دە كىم بولسا دا ءجۇسىپ بالاساعۇني ايتقانداي, ء«وز پايداڭدى ويلاما – ەل پايداسىن ويلا: ءوز پايداڭ سونىڭ ىشىندە» دەپ ويلاي بىلسە, سوعان قاراي امال ەتۋگە بەكىنسە, سونىڭ ءوزى داتكە قۋات, ۇلكەن تابىس.
مەملەكەتشىل تۇلعا بولۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولۋ شارت ەمەس. دەگەنمەن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اتقارۋشى بيلىكتىڭ رەسمي تۇردە وكىلى سانالاتىندىقتان, بۇل ونىڭ باسقا قاراپايىم تۇرعىنداردان ارتىقشىلىعى بولعاندىقتان, ولاردىڭ ەلشىل تۇلعا بولۋ مۇمكىندىگى جوعارى. بىراق بۇل مۇمكىندىكتى كوبىسى پايدالانبايدى نەمەسە ول ءۇشىن باس قاتىرمايدى.
بۇگىندە حالىق ءوز اراسىنان شىققان ناعىز مەملەكەتشىل تۇلعالاردى كورگىسى كەلەدى. ال ولاردىڭ جارقىراپ كورىنۋىنە قوعامدا جول اشىق بولۋعا ءتيىس. ولاي بولمايىنشا ءححى عاسىردىڭ ءاليحاندارى مەن احمەتتەرىن كورۋ قيىن. ايتپەسە, قازاقتىڭ التىن قۇرساقتى انالارى ەل دەگەندە جۇرەگىن ج ۇلىپ بەرۋگە دايىن ەرلەردى قاي كەزدە دە دۇنيەگە اكەلگەن. مۇنداي ازاماتتار بۇگىندە دە جەتەرلىك, بىراق ولاردىڭ ەلىنە ەسەلەپ قىزمەت ەتۋىنە, جۇرتتى سوڭىنان ەرتۋىنە مۇمكىندىك بەرگەن ءجون. وسى ورايدا ولاردى حالىقتىڭ كەدەرگىسىز تاڭداۋىنا جاعداي جاساۋ ماڭىزدى.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە شىنايى ساياسي باسەكەلەستىك ورتا قالىپتاستىرۋ باعىتىندا وڭ قادامدار جاسالىپ جاتىر. الايدا بۇل باعىتتاعى ءىس-قيمىلداردىڭ شاباندىعى حالىقتىڭ قىتىعىنا ءتيىپ وتىرعانداي. جەدەل وزگەرىستەر الەمىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىقتان جۇرتتىڭ بۇلايشا دەگبىرسىزدىك تانىتۋىنا تۇسىنىستىكپەن قاراعان ءجون-اق. ويتكەنى حالىق ناعىز مەملەكەتشىل تۇلعالاردىڭ شىققانىنا مۇددەلى جانە بۇل تىلەگىنىڭ ورىندالۋى شىنايى ساياسي باسەكەلەستىك ورتا ارقىلى عانا مۇمكىن بولاتىنىنا شاك كەلتىرمەيدى. بۇدان ءبىز حالىقتىڭ ساياسي ساۋاتى دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلگەنىن, بۇل ءوز كەزەگىندە ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ ارتتىرعانىن كورەمىز. ساياسي ساۋاتتىلىق دەڭگەيى جوعارى حالىق قاشان دا وزىنە نە قاجەت ەكەنىن بىلەدى ءارى سوعان قول جەتكىزۋگە قۇمبىل. بۇل ورايدا باسقاسىن ايتپاعاندا, حالىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قاتارىن ۇلت بايلىعىن ەسەلەۋگە ۇمتىلىپ جۇرگەندەرمەن تولىقتىرۋعا ءوزى ارالاسقىسى كەلەدى. مىنە, سوندا بارىپ ەل-جۇرت پوپۋليستەرگە الدانباي, ناعىز جاناشىر تۇلعالاردى ەكشەپ, تانىپ سولارعا ءوز تىزگىنىن بەرەر ەدى.