ينفلياتسيا 18 پايىزعا جەتۋى مۇمكىن

جاقىندا ۇلتتىق بانك «اقشا-كرەديت سايا­ساتى تۋرالى بايانداما. قىركۇيەك 2022» زەرتتەۋىن جاريالادى. باياندامادا بول­جام­نىڭ العىشارتتارى, بازالىق جانە بول­جام­نىڭ بالامالى ستسەناريلەرى بويىنشا ماكرو­ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ دامۋ پەرس­پەك­تيۆالارى, قازىرگى ماكروەكونوميكالىق جاعدايلارعا تەرەڭ شولۋ جاسالعان. سونىمەن بىرگە قۇجاتتا اقشا, ۆاليۋتا جانە قارجى نارىقتارىنداعى جاعداي تالدانادى.

ۇلتتىق بانك ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر الەمدە رەتسەسسيا قاۋپى ايتارلىقتاي ءوستى, تيىسىنشە, جاھاندىق ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋ تاۋەكەلدەرى ناشارلاۋ جاعىنا قاراي اۋىستى. قازىرگى داعدارىس تەرەڭىرەك ءارى ۇزاق بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

«جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ءوسۋى 2021 جىلعى 6,1 پايىزدان 2022 جىلى 3,2 پايىزعا جانە 2023 جىلى 2,9 پايىزعا دەيىن باياۋلايدى دەپ كۇتىلۋدە. الدىڭعى بولجامدى راۋندپەن سالىستىرعاندا قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەس ەلدەرى بويىنشا بولجامدار تاعى قايتا قارالدى. بيىل قىتايعا قارسى شەكتەۋلەر مەن جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنداعى داعدارىستىڭ تەرەڭدەۋى ناتيجەسىندە بۇرىن كۇتكەننەن دە باياۋ قارقىنمەن وسەدى دەپ كۇتىلۋدە. ەۋرووداق بويىنشا وسى جىلعا ارنالعان بولجامدار وزگەرىسسىز قالدى. رەسەي بويىنشا ەنەرگيا تاسىمالداۋىشتارعا باعانىڭ جوعارى بولۋى جانە ەكسپورتتىڭ بىرقالىپتى قىسقارۋى ەسەبىنەن ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ بۇرىن بولجانعاننان تومەن بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جاھاندىق ينفلياتسيا بولجامى ازىق-ت ۇلىك پەن ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلاردىڭ اعىمداعى باعالارى, سونداي-اق سۇرانىس پەن ۇسىنىس اراسىنداعى ساقتالىپ وتىر­عان تەڭگەرىمسىزدىك ەسەبىنەن كوتەرىلدى. وسىلاي­شا, قازاقستانداعى تۇتىنۋ باعاسىنا سىرتقى ينفلياتسيالىق قىسىم بولجامدى كەزەڭنىڭ سوڭىنا دەيىن جوعارى بولىپ قالادى. تامىز ايىندا قازاقستاندا جىلدىق ينفلياتسيا 16,1 پايىزعا جەتىپ, جەدەلدەۋىن جالعاستىردى. نەگىزگى ۇلەس ءالى دە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا تيەسىلى, بۇل رەتتە ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن ينفلياتسيا مەن اقىلى قىزمەتتەردىڭ ينفلياتسياسى جىلدامىراق قارقىنمەن جەدەلدەتىلۋدە», دەلىنەدى باياندامادا.

ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋى 2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنا دەيىن جالعاسپاق. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جىلدىق ينفلياتسيا 16-18 پايىز شەگىندە قالىپتاسادى. بۇدان ءارى 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا ينفلياتسيانىڭ 7,5-9,5 پايىزعا دەيىن بىرتىندەپ باياۋلاۋى كۇتىلۋدە.

«بۇل 2022 جىلعى جوعارى بازانىڭ ەسەبىنەن كەتۋىنە, ناقتى پايىزدىق مولشەر­لەمەنىڭ جوعارى بولۋىنا, سونداي-اق الەم­دىك ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ بىرتىن­دەپ تومەندەۋىنە, ونىڭ ىشىندە رەسەيدە ينفليا­تسيانىڭ باياۋلاۋى بۇرىن كۇتىلگەننەن الدە­قايدا جىلدام بولۋىنا بايلانىستى بولادى», دەپ تۇسىندىرەدى ساراپشىلار.

ءبىر عانا قاشاعان كەن ورنىنىڭ ۋاقىتشا جۇمىس ىستەمەۋى ەل ەكونوميكاسىن 3,3 پايىزعا باياۋلاتتى. بىراق بۇل ۇلتتىق بانكتىڭ كۇتكەن مەجەسىنەن تومەن. ۇلتتىق بانك وكىلدەرى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا دامۋدىڭ وڭ ديناميكاسى ساقتالىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ماسەلەن, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ماشينا جاساۋ, ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى, سۋسىندار جانە مەتاللۋرگيا ءوندىرىسى ءوسۋ قارقىنىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ءوسىم بايقالادى. ەكسپورتتىق تاۋارلار باعاسىنىڭ وسۋىنە جانە كارانتيندىك شەكتەۋلەردىڭ جەڭىلدەۋىنە بايلانىستى كوتەرمە جانە بولشەك تاۋار اينالىمى ءوسىم كورسەتكەن.

«قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2,5-3,5 پايىزعا دەيىن باياۋلايدى. 2023 جىلى بەلگىسىزدىكتىڭ جالپى دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى 4,0-5,0 پايىزعا دەيىن جەدەلدەيدى. ىشكى سۇرانىس فيسكالدىق ىنتالاندىرۋمەن قولداۋ كورسەتىلەتىن ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ جەتەكشىسى بولادى. ەلدە مۇناي ءوندىرۋدىڭ كۇتىلەتىن ۇلعايۋىنا بايلانىستى ەكسپورت ءىجو ءوسىمىنىڭ قوسىمشا فاكتورى بولادى», دەلىنەدى.

ساراپشىلار قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەس ەلدەرىندەگى ينفلياتسيا بويىنشا جاڭارتىلعان بولجامداردى نازارعا الا وتىرىپ, قازاقستانداعى تۇتىنۋ باعالارىنا سىرتقى ينفلياتسيالىق قىسىم بولجامدىق كەزەڭنىڭ سوڭىنا دەيىن جوعارى بولىپ قالادى دەپ كۇتەدى. رەسەيگە ەنەرگيا تاۋەلدىلىگىنە بايلانىستى ەو-داعى ينفلياتسيا بويىنشا بولجامدار ايتارلىقتاي كوتەرىلگەن. رەسەيدە, كەرىسىنشە, بولجام ءبىرشاما جاقساردى, وعان تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ قىسقارۋى مەن ءرۋبلدىڭ نىعايۋى ىقپال ەتتى. جالپى, ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىنە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى نەعۇرلىم كوپ ۇلەس قوسۋدا. ولاردىڭ ءوسۋى بيىل تامىزدا 20,8 پايىزدى قۇراعان.

«2021 جىلعى جازدا جوعارى ماندەرىن ەسەپتەۋدەن شىعۋ ەت ونىمدەرى, مايلار مەن توڭ مايلار باعالارى ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋىنا اسەر ەتتى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ ودان ءارى ءوسۋى جەمىس-كوكونىس ونىمدەرى, اتاپ ايتقاندا, الما, ءجۇزىم, قىرىققابات باعا­لارى ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋىمەن رەتتەلدى. جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس باعاسىنىڭ ايلىق كورسەتۋدە 4,4 پايىزعا ماۋسىمدىق  تومەن­دەۋىنە قارا­ماستان, جىلدىق ءوسۋ ءبىرشاما جەدەلدەدى (14,8 پايىز).  ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى 2022 جىلعى تامىزدا 15,5 پايىزعا دەيىن جەدەلدەدى. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋار­لاردى تۇتىنۋداعى يمپورتتىق قۇراۋ­شى­لاردىڭ جوعارى ۇلەسىن نازارعا الا وتى­رىپ, باعانىڭ نەعۇرلىم جوعارى ءوسۋى تەڭگە­نىڭ دوللارعا شاققانداعى ايىرباستاۋ باعامى­نىڭ السىرەۋىنىڭ اسەرىنەن جانە كولىك قىزمەت­تەرى قۇنىنىڭ وسۋىنەن تۋىندادى», دەيدى زەرتتەۋشىلەر.

اقىلى قىزمەت كورسەتۋ ينفلياتسياسى دا قالىسپاي, 2022 جىلعى تامىزدا 10,1 پايىزعا دەيىن جىلدامداعان. سونىمەن قاتار حالىق تا ينفلياتسيا جوعارىلاي تۇسەدى دەپ بولجايدى. ءبىر جىل ارالىعىندا باعانىڭ ءوسۋىن كۇتەتىن رەسپوندەنتتەر نەگىزىنەن ونى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ قىمباتتاۋىمەن, سىرتقى وقيعالارمەن جانە ايىرباستاۋ باعامىنىڭ وزگەرۋىمەن بايلانىستىرىپتى. باعانىڭ ءوسۋىن ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ناشار­لاۋىمەن, ىقتيمال ونىمسىزدىكپەن, تابىستىڭ وسۋىمەن بايلانىستىراتىن كۇتۋلەر ارتتى.

«تۇتاستاي العاندا, ينفلياتسيانىڭ قابىل­داناتىن دەڭگەيى سوڭعى ايلاردا جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ, ماۋسىم-تامىز ايلارىندا بۇكىل باقىلاۋ تاريحىنىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيىنە جەتتى (2016 جىلدان باستاپ)», دەيدى ۇلتتىق بانك.

ەسكە سالساق, وسىعان دەيىن بىرنەشە اي قاتارىنان ۇلتتىق بانك بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمەنى كوتەرىپ كەلدى. بىراق بيىل 5 قىركۇيەك كۇنى بازالىق ستاۆكانى كوتەرمەي, 14,5 پايىز دەڭگەيىندە قالدىردى. اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ ورنىقتىلىعى جانە ولاردى جەدەلدەتەتىن جاڭا تاۋەكەلدەر بازالىق مولشەرلەمەنى ۇزاق ۋاقىت بويى قازىرگى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋدى قاجەت ەتەدى.