قازاقتا ۇلكەن داۋ-جانجالدىڭ ءبىرى – جەر داۋى. ىرىزدىعىن جەردەن ەمىپ وتىرعان ەل ءبىر سۇيەم جەر ءۇشىن كورشىسىمەن كەرىلدەسۋگە بار. شىنى سولاي. ءبىر قىزىعى, گەكتار-گەكتار جەردى يەمدەنىپ الىپ, نە ءوزى, نە وزگە كادەگە جاراتپاي جاتادى. مۇنى ەسكەرگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ يگەرىلمەي جاتقان جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ كەرەكتىگىن ايتقان. ايتا سالا شىعىس قازاقستاندا جۇمىس جۇيەلى تۇردە جولعا قويىلىپ, ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. جاقىندا Amanat پارتياسىنىڭ شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالى جانىنداعى «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى.
جەرگە قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەردى ورتاعا سالاتىن جيىنعا «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى جانە ءتيىستى سالا باسشىلارى قاتىستى. وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە پايدالانىلمايتىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىن بۇزا وتىرىپ بەرىلگەن جەرلەردى مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارۋ توڭىرەگىندە قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى جانە ۇلان اۋدانىندا ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋ ماقساتىنداعى جەر ءبولۋ ماسەلەسى قارالدى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇعان دەيىن پايدالانىلماي جاتقان جايىلىمدىق جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جونىندە ناقتى تاپسىرما بەردى. بۇگىنگى كۇنى رەسپۋبليكا كولەمىندە اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جايىلىم جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى وتە وزەكتى ماسەلە. جايىلىم ماسەلەسى ۇزاق ۋاقىت بويى قوردالانىپ كەلدى. رەسپۋبليكا كولەمىندە اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن وبلىستىق فيليالداردىڭ جانىنان «جەر اماناتى» كوميسسيالارى قۇرىلىپ, بەلسەندى جۇمىس ىستەي باستادى. ءبىز دە بۇل جۇمىسقا لايىقتى ۇلەسىمىزدى قوسامىز دەپ سەنەمىن, – دەدى «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ توراعاسى, پارتيانىڭ شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى سايرانگۇل ءجۇمادىلوۆا.
ايتا كەتسەك, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا بوس جاتقان جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ ماقساتىندا جۇمىستار قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وبلىس كولەمىندە مەملەكەتتىك مەنشىككە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى 37,1 مىڭ گەكتار جەر قايتارىلدى. بۇل دا جۇيەلى تۇردە اتقارىلعان جۇمىستىڭ جەمىسى.
– ۇكىمەت جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانىلماي جاتقان 5 ملن گەكتار جەردى, ونىڭ ىشىندە شىعىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا 100 مىڭ گەكتار جەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ مىندەتىن قويدى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جاڭا شەكارالارىنداعى قالالار مەن اۋدانداردىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى 19,6 مىڭ گەكتار پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن انىقتادى, – دەيدى شقو جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نادەجدا ميحەيليس.
اتالعان تسيفردى تارقاتىپ ايتار بولساق, مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلعان جەردىڭ 4,3 مىڭ گەكتارى – جەر ۋچاسكەلەرىن جالداۋ شارتتارىن بۇزۋ جولىمەن قايتارىلدى. 15,4 مىڭ گەكتار – ماتەريالدىق جانە مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنە قاراۋعا جىبەرىلدى.
سونىمەن قاتار Qoldau ۆەب-پورتالىندا تسيفرلىق مونيتورينگ ارقىلى وبلىس بويىنشا 586,4 مىڭ گەكتار پايدالانىلمايتىن جانە ۇتىمسىز پايدالانىلاتىن جەرلەر انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە 12 مىڭ گەكتارى مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلدى. ەسكەرتۋ جۇمىستارىنان سوڭ 185,6 مىڭ گەكتار جەردى يەلەرى پايدالانۋعا كىرىستى. 94,6 مىڭ گەكتار جەرگە مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتارى جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنە جولداندى. بۇدان بولەك, تسيفرلىق مونيتورينگ ارقىلى وبلىس بويىنشا 760,5 مىڭ گەكتار پايدالانىلماي جاتقان جايىلىم انىقتالدى. بۇل جەرلەر دە بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تەكسەرىلەدى.
2021 جىلى ۆەب-پورتالدا 19 مىڭ گا پايدالانىلمايتىن ەگىستىك جەر انىقتالدى, ونىڭ ىشىندە 0,2 مىڭ گا الاڭدا جەر پايدالانۋشىلار پايدالانۋعا كىرىستى, 18,8 مىڭ گا بويىنشا ماتەريالدار جاو-دا جۇمىستا.
شقو جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نادەجدا ميحەيليستىڭ مالىمەتىنشە, بيىل «عارىش ساپارى» ۆەب-پورتالىندا 78,9 مىڭ گەكتار پايدالانىلمايتىن ەگىستىك جەر انىقتالدى.
راس, يگەرىلمەي جاتقان جەرلەردى انىقتاۋ, ونى قايتارۋ ماقساتىندا اتقارىلعان جۇمىستار از ەمەس. جۇمىس جۇرگىزىلمەسە, وبلىسى بويىنشا مەملەكەتتىك مەنشىككە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى 30,3 مىڭ گەكتار جەر قايتارىلار ما ەدى؟! البەتتە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بۇل جۇمىستار جالعاسىن تابا بەرمەك. كوميسسيا مۇشەلەرى تۇراقتى نەگىزدە جەردى قايتارۋ ماسەلەسى بويىنشا پارتياعا تۇسكەن وتىنىشتەردى قاراپ, زاڭ اياسىندا ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەپ, «جەر اماناتى» رەسپۋبليكالىق كوميسسياسىنا ۇسىنىپ وتىراتىن بولادى.
وتىرىستاعى ەكىنشى ماسەلە, ۇلان اۋدانىندا ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋعا جەر ءبولۋ ەدى. بۇل ورايدا ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋعا نيەتتى ينۆەستورلار بورساق اۋىلىن ءتيىمدى دەپ تانىعان. ول تۋرالى «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى رەنات قۇرمانباەۆ مالىمدەدى. الايدا اتالعان كەشەندى سالۋعا بىرقاتار ازامات قارسىلىق بىلدىرگەن. سەبەبى ەت وڭدەۋ دەپ, جاۋىردى جابا توقىعىمىز كەلىپ وتىرعانى – شوشقا فەرماسى. سوندىقتان دا قارسىلىق بىلدىرگەندەر بولعان.
– ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋدى قولعا الماق بولعان ينۆەستورلار بورساق اۋىلىن ءتيىمدى دەپ وتىر. ويتكەنى بۇل اۋىلدى جاناپ تەمىر جول وتەدى. ايتا كەتسەك, ەت وڭدەۋ كەشەنىنەن اۋدان بيۋدجەتىنە تۇسەتىن تابىس مول بولماق. قارسىلىق ءبىلدىرىپ جۇرگەن ازامات بورساق اۋىلىندا تۇرمايدى. باسقا جاقتان كەلگەن, – دەيدى ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى رەنات تىلەۋحان ۇلى.
ايتا كەتسەك, ۇلان اۋدانىندا ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋ ءۇشىن 80 گەكتاردان 5 ۋچاسكە بولىنگەن. قۇرىلىس جۇمىستارى ءالى باستالعان جوق.
شىعىس قازاقستان وبلىسى