كىمدەردىڭ يپوتەكالىق قارىزى كەشىرىلەدى؟

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىر يپوتەكا بويىنشا 90 كۇننەن اسىپ كەتكەن بەرەشەك كولەمى 53 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, بۇل – يپوتەكا بويىنشا جالپى قارىزدىڭ 1,3 پا­يىزى. بەرەشەك مولشەرى 2022 جىلدىڭ باسىمەن سالىستىرعاندا – 10 پايىزعا, 2021 جىلدىڭ 1 شىلدەسىمەن سالىستىرعاندا 27,3 پايىزعا تومەندەگەن. ولاردىڭ تۇ­سىن­­دىرۋىنشە, يپوتەكا بويىنشا NPL 90+ ۇلەسىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋىنە حا­لىق­قا زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىن مەملەكەتتىك باع­دارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ارقىلى پورت­فەل­دىڭ ءوسۋى اسەر ەتتى. سايكەسىنشە, تۇرعىن ءۇي نارىعىندا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى 75,8 پايىزدان (2021 جىلدىڭ ءبىرىنشى جار­تى­سىن­داعى) 89,5 پايىزعا (2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا دەيىن) ارتىپ كەتكەن. پروبلەمالىق قارىزدىڭ ازايۋىنا تاعى ءبىر سەبەپ – بانكتەردىڭ زايمداردى قايتا قۇرىلىمداۋى, سونىڭ ىشىندە قايتا قارجىلاندىرۋ جانە ءۇمىتسىز قارىزداردى ەسەپتەن شىعارۋ باعدارلاماسى بولدى. جالپى سوماسى 150 ملرد تەڭگە بو­لا­تىن 4,5 مىڭ يپوتەكالىق كرەديت قار­جى ينس­تي­تۋتتارىنىڭ بالانسىنان شىعا­رىل­عان.

پروبلەمالىق سومالاردىڭ كوپ سوماسى 10 قارجى ينستيتۋتىندا بايقالادى. اسىرەسە NPL 90 + «بانك تسەنتركرەديت», Forte Bank جانە Halyk Bank-تە اسا جوعارى.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى پروبلەمالىق يپوتەكالىق قارىز الۋشىلاردى قولداۋ شارالارى تۋرالى دا ايتتى. بىراق ول تابىسى ەڭ تومەنگى جالاقىدان اسپايتىن كليەنتتەر ءۇشىن عانا جارامدى. قازىرگى كەزدە بانكتەرمەن بىرلەسىپ 1,1 مىڭ نەسيەنى ەسەپتەن شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر.

سونداي-اق بيىل حالىقتىڭ پروب­لە­­ما­لىق قارىزىن تومەندەتۋ بو­يىن­شا جەكە جوسپار دا بەكىتىلدى. بۇل رەتتە قارجى ينستيتۋتتارى قارىزدى قايتا قۇ­رى­لىم­داي­دى, نە بولماسا قارىزدى ءىشىنارا نەمەسە تولىقتاي كەشىرەدى. بۇل وراي­دا بو­رىش­كەردىڭ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال تو­بىنا جاتۋى جانە جالعىز ءۇيىنىڭ بولۋى دا ۇلكەن ماڭىزعا يە.

2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 1,4 مىڭ كليەنتتىڭ (ولاردىڭ 400-ءى الەۋ­مەت­تىك وسال توپقا جاتادى) 16,3 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى قارىزى كەشىرىلگەن. 4 مىڭ قارىز الۋشىنىڭ 11 ملرد تەڭگەگە پروب­لەمالىق قارىزدارىنا قاتىستى بەرە­شەك­تەر­دى الۋ تۋرالى سوت شەشىمدەرىن ورىنداۋ نەگىزىندە ءوندىرىپ الۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپتى.

«كەلىسىلگەن جوسپارعا سايكەس 2022 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن بانكتەر 3 مىڭ قارىز الۋشىنىڭ (ولاردىڭ 385-ءى الەۋمەتتىك وسال توپقا جاتادى) 23,8 ملرد تەڭگە سوما­سىن­داعى يپوتەكالىق قارىزىن جابادى. 530 كليەنتتىڭ 5,1 ملرد تەڭگەسى بويىنشا – قايتا قۇرىلىمداۋ, 63 كليەنتتىڭ 1,3 ملرد تەڭگەسى بويىنشا – قارىزدى ءىشىنارا وتەۋ, 2,4 مىڭ كليەنتتىڭ 17,4 ملرد تەڭگەسى بويىنشا قارىزدى تولىق كەشىرۋ جۇرگىزىلەدى. بۇدان بولەك, 2004-2009 جىلدار ارالىعىندا يپوتەكا راسىمدەگەن كليەنتتەردىڭ جالعىز باسپاناسىن ساقتاۋعا باعىتتالعان يپوتەكالىق زايمداردى قاي­تا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى جال­عاسادى. سونداي-اق 2016 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنا دەيىن شەتەل ۆاليۋتاسىمەن قارىز راسىمدەگەن ازاماتتاردىڭ قارىز جۇك­تەمەسى تومەندەتىلەدى», دەلىنگەن اگەنت­تىك حابارلاماسىندا.

2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندەگى دەرەك بويىنشا, 318,2 ملرد تەڭگەگە 44,6 مىڭ يپو­تەكالىق كرەديت قايتا قارجى­لان­دى­رى­لىپ, سىياقى, كوميسسيا, تۇراقسىزدىق ايىبى بويىنشا 279 ملرد تەڭگە بەرەشەك كەشىرىلگەن. الەۋمەتتىك وسال توپقا جاتاتىن 8,6 مىڭ ادام 53,5 ملرد تەڭگەگە قوسىمشا قولداۋ شارالارىنا يە بولعان.