بالۋاندار سەربيادا بەلدەسەدى

بۇگىنگى تاڭدا ەركىن كۇرەستەن وتەتىن ءدۇبىرلى دودالاردا نەگىزگى باسەكە­لەس­تىك رەسەي, اقش, يران جانە گرۋ­زيا قۇ­رامالارى اراسىندا وربۋدە. الىس­قا بارماي-اق, سوڭعى ءۇش الەم چەم­پيو­ناتىنىڭ ناتيجەلەرىنە زەر سالساق, ءبىراز جايتقا قانىق بولامىز. ماسەلەن, 2017-2021 جىلدارى ۇيىمداستىرىلعان ءۇش الەم چەمپيوناتىندا 30 التىن مەدال ساراپقا سالىنسا, سونىڭ 12-ءسىن رەسەيلىكتەر ولجالادى. باس جۇلدەنىڭ سەگىزى اقش بالۋاندارىنا بۇيىردى. يراننىڭ پەحلەۆاندارى ءتورت رەت جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. گرۋزيانىڭ ءۇش تارلانى تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. سونداي-اق كۋبا, جاپونيا جانە پولشا قۇراما كوماندالارىنىڭ مۇشەلەرى ءبىر-ءبىر رەتتەن توپ جاردى. مىنە, وسى جەتى ەلدىڭ ورەندەرى عانا تورت­­­كۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرى باس قوس­قان سوڭعى بەس جىلداعى باسەكەلەردە ءوز ەلدەرىنىڭ ءانۇراندارىن شىرقاتتى. قالعان مەملەكەتتىڭ وكىلدەرىنە ونداي باق بۇيىرمادى.

سپورتتىق شەجىرەنىڭ سارعايعان بەتتەرىنە ۇڭىلسەك تە, ءدال سونداي كورى­نىستىڭ كۋاسى بولامىز. بۇرىندارى كسرو, ودان كەيىن رەسەيدىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى كوپ جاعدايدا جالپىكو­ماندالىق ەسەپتە كوش باستادى. بىراق ءبىر قىزىعى, كورشى مەملەكەتتىڭ قورجىنىن تولتىرىپ جۇرگەندەر اراسىندا ورىس ۇلت وكىلدەرىنىڭ قاراسى از. ولجاعا كە­نە­لىپ جۇرگەندەردىڭ دەنى قاپ تاۋىنىڭ قىراندارى ەكەنىن بارشا جۇرت جاقسى بىلەدى. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن تومەن­دەگى دەرەكتەردى العا تارتايىق.

1996-2021 جىلدار ارالىعىندا جەتى رەت وليمپيا ويىندارىنىڭ الاۋى تۇ­تاندى. ەركىن كۇرەستەن وتكەن باسەكەلەردە بارلىعى 51 باس جۇلدە ساراپقا سالىندى. سونىڭ 17-ءسىن رەسەي قۇراماسى يەلەندى. بىراق ارالارىندا بىردە-ءبىر ورىس بالۋانى جوق. التىن تۇعىرعا كوتەرىلگەندەردىڭ بارلىعى دا كاۆكازدىقتار. اتاپ ايتساق, ءۇش وليمپيادادا قارسىلاس شىداتپاعان بۋۆايسار سايتيەۆ – (1996, 2004, 2008) چەشەنستاننىڭ تۋماسى. ەكى رەتتەن الدىنا جان سالماعان ماۆلەت باتىروۆ (2004, 2008) پەن ابدۋلراشيد سايدۋللاەۆ (2016, 2020) اۆار ۇلتىنىڭ پەرزەنتتەرى. سونداي-اق اۆار حادجيمۋرات ماگومەدوۆ (1996), مۋرات ۋماحانوۆ (2000), ساگيت مۋرتازاليەۆ (2000), چەشەن ادام سايتيەۆ (2000) پەن جامال ومارسۋلتانوۆ (2012), گرۋزين داۆيد مۋسەلبەس (2000), وسەتين ۆاديم بوگيەۆ (1996), حاد­جي­مۋرات گاتسالوۆ (2004), زاۋربەك سي­داكوۆ (2021), سوسلان رامونوۆ (2016), لاكەتس شيرۆاني مۋرادوۆ (2008), قۇمىق باح­تيار احمەدوۆ (2008) پەن زاۋر ۋگۋەۆ (2021) جانە كاباردين بيلال ماحوۆ (2012) سىندى ساڭلاقتار «ماڭگى توزباس» اتاققا قول جەتكىزدى.

رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قاراماعىن­داعى اۆتونوميالىق رەسپۋبليكالاردىڭ وكىلدەرى وليمپيا ويىندارىندا وزگە مەملەكەتتەردىڭ دە ءانۇرانىن سان مارتە شىرقاتتى. ناقتىلاپ ايتساق, 2004 جىلى افيناداعى ايقاستا قوس وسەتين اتوي سالدى. ولار – ۋكراينالىق ەلبۋرس تادەەۆ پەن وزبەكستاندىق ارتۋر تايمازوۆ. 2008 جىلى بەيجىڭدە تۇركيانىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن چەشەن جىگىتى رامازان شاحين شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. 2012 جىلى ازەربايجاننىڭ نامىسىن قورعاعان اۆارلىق شاريف شاري­فوۆ­تىڭ تەگەۋرىنىنە ەشكىم شىداي ال­مادى. ولاردان بولەك, گرۋزين رە­ۆاز ميندوراشۆيلي مەن ۆلاديمير حين­چەگاشۆيلي جانە ازەربايجاندىق توگرۋل اسكەروۆ پەن ناميك ابدۋللاەۆ التىن الىپ, ءوز وتانداستارىن قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. وزدەرىڭىز بايقاعانداي, 1996-2021 جىلدار ارالىعىندا قاپ تاۋى­نىڭ باۋرايىن جايلاعان شاعىن عانا ۇلتتاردىڭ 29 ءور مىنەزدى ورەنى وليمپيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى قانجىعالارىنا بايلاعان ەكەن. ولاردىڭ اراسىندا بىردە-ءبىر ورىس جوق. ەگەر تاريحقا جۇگىنسەك, سوڭعى رەت اتالعان ۇلت وكىلدەرى اراسىنان 1988 جىلى ايگى­لى سەرگەي بەلوگلازوۆ سەۋلدە وليم­پيادا چەمپيونى اتاندى. ودان كەيىن ونىڭ جەڭىستى جولىن بىردە-ءبىر قان­داسى قايتالاي العان جوق. الەم چەمپي­و­نا­تىنداعى جاعداي دا ءدال سولاي. سوڭعى رەت ءدال سول بەلوگلازوۆ 1987 جىلى فران­تسيانىڭ كلەرمون-فەرراننە قالا­سىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا الدىنا جان سالمادى.

قازاقستان جايىندا ايتار بولساق, الەم چەمپيونى دەگەن اتاق ءبىزدىڭ با­لۋاندارعا بىردە-ءبىر مارتە بۇيىرعان ەمەس. ءتىپتى العاشقى 10-15 جىلدا كوشكە ىلىگۋدىڭ ءوزى وڭاي بولمادى. سول ارالىقتا ساناۋلى عانا جەرلەسىمىزدىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋىنە كۇش-جىگەرلەرى جەتتى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر جەڭىپ العان جۇل­دەلەردىڭ جالپى سانى – 15. ونىڭ بەسەۋى كۇمىس جانە 10-ى قولا مەدال. بۇل جۇلدەلەردىڭ يەگەرلەرى: كۇمىس – ەلمادي جابىرايىلوۆ (1995), نۇرلان بەكجانوۆ (2016), نۇريسلام ساناەۆ (2018), داۋلەت نياز­بەكوۆ پەن نۇرقوجا قايپانوۆ (2019). قولا – ماۋلەن مامىروۆ (1997), گەن­نادي لاليەۆ (2003), ماگومەد كرۋگليەۆ (2005), لەونيد سپيريدونوۆ (2009), ابىلحاكىم شاپيەۆ (2010), داۋلەت نياز­بەكوۆ پەن داۋرەن جۇماعازيەۆ (2011), اق­جۇرەك تاڭاتاروۆ (2017) جانە نۇريس­لام ساناەۆ پەن دانيار قايسانوۆ (2019).

سەربيانىڭ استاناسىندا قازاق ەلى نامىسىن 10 بالۋان قورعايدى. سولاردىڭ اراسىندا بۇعان دەيىن الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە العان ءبىر عانا بالۋان بار. ول – نۇرقوجا قايپانوۆ. 74 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسىپ جۇرگەن 24 جاستاعى قازاق جىگىتى 2019 جىلى سياندا ازيا چەمپيونى جانە نۇر-سۇلتاندا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. ءوز ەلىمىزدە وتكەن جارىستىڭ اقتىق ايقاسىندا ول رەسەيلىك داۆيد باەۆقا ەسە جىبەردى. ازامات داۋلەتبەكوۆ (86 كيلو) پەن ادىلەت داۋلىنباەۆتىڭ (92 كيلو) ءبىر باستارىنا جەتەرلىك اتاق-داڭقتارى بار. 28 جاستاعى ازامات ازيا چەمپيوناتى جۇلدەلەرىنىڭ تولىق جيىنتىعىن جەڭىپ الدى. 34 جاستاعى ادىلەت يسلاميادادا قۇرلىقتىق ويىندار مەن بىرىنشىلىكتە جۇلدەگەرلەر ساناتىنان كورىندى.

23 جاستاعى تالعات سىرباز (70 كيلو) بىلتىر الماتىدا وتكەن ازيا چەم­پيو­ناتىندا الدىنا جان سالماسا, بيىل ۇلانباتىردا قولا مەدال ەنشىلەدى. 29 جاستاعى ولەگ بولتين دە (125 كيلو) الاتاۋ باۋرايىندا ازيا چەم­پيونى اتاندى. بولتينمەن تۇيدەي قۇرداس بولات ساقاەۆتىڭ (79 كيلو) ونەرى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ ءجۇر. بيىل ول الماتىدا وتكەن «بولات تۇرلىحانوۆتىڭ كۋبوگى» دەپ اتالاتىن رەيتينگتىك تۋرنيردە قازاقستاندىق بالۋاندار اراسىنان جالعىز ءوزى باس جۇلدەنى ولجالاپ, ءدۇيىم جۇرتتىڭ زور قوشەمەتىنە بولەندى. سونداي-اق وسى جارىستا راحات قالجان (57 كيلو), اسىل ايتاقىن (61 كيلو), ءادىل وسپانوۆ (65 كيلو) جانە ما­مەد يبراگيموۆ (97 كيلو) سىندى سپورت­شىلارىمىز ءوز ونەرلەرىن ورتاعا سالادى.

ءسوز ورايى كەلگەندە قازاقستاننىڭ سپورتسۇيەر قاۋىمى عانا ەمەس, كۇللى الاش جۇرتىنىڭ قازاقتىڭ ءبىر ۇلى وليمپيا ويىندارى نەمەسە الەم چەم­پيوناتىنىڭ التىن تۇعىرىنا كو­تەرىلسە دەگەن اسقاق ارمانى بار ەكەنىن ايتا كەتكەن ابزال. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە ەر­كىن كۇرەس ۇيىرمەلەرى ءار ايماقتا بار. با­لۋانداردىڭ الاڭسىز دايارلانۋىنا بارىنشا جاعداي جاسالعان. وقۋ-جات­تىعۋ جيىندارى ۇزدىكسىز ءوتىپ تۇرا­دى. جارىستارعا دا ءجيى قاتىسىپ ءجۇر­مىز. بىراق التىن تۇعىر جەرلەستەرىمىز ءۇشىن ارمان بولىپ تۇر. وسىعان دەيىن ۇلت­تىق قۇرامانىڭ تىزگىنىن تالاي مامان ۇستادى. مايتالمان ماماندار دا بولدى, جالىندى جاستارعا دا سەنىم ارتتىق. بىراق كوزدەگەن ماقساتىمىزعا قول جەتكىزە المادىق. بالكىم, بىلىكتى باپكەر ماديار قۇرامىسوۆ تىزگىنىن ۇستاعان كوماندا مۇشەلەرى اراسىنان بۇل جولى بىرەۋى سۋىرىلىپ شىعىپ, تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزى اتانار... بۇل – كۇللى جانكۇيەردىڭ ارمانى!