بۇعان دەيىن جولاۋشىلاردىڭ بازىناسىن ەستىگەنىمىز بولماسا, قىزىلوردا – جەزقازعان باعىتىمەن ءجۇرىپ كورمەپپىز. ەندى, ءوز كوزىمىزبەن كوردىك تە, باسىمىزدى شايقاپ قايتتىق. ونى قويىڭىزشى, ءوزىمىز دە شايقالىپ, دىڭكەمىز قۇرىپ كەلدى. ابدەن. اسىرەسە, جاپ-جاڭا ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ شەكاراسىنا اياق ارتقانىمىزدا, «جىلارمان» كۇيگە تۇستىك.
نەگە ۇلىتاۋ شەكاراسىنان كەيىن شەكەمىز تىرىسقانىن ايتالىق وندا. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اۋماعىندا جول جوندەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتىپتى. قازىر قۇم توسەپ جاتىر ەكەن, تەپ-تەگىس قىلىپ. سونىمەن زىرعىتىپ, ۋاقىت ۇتىپ الدىق.
«قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ دەرەگىنشە, تاسجولدىڭ جالپى ۇزىندىعى 427 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ 219-ى قىزىلوردا اۋماعىنا تيەسىلى بولسا, 208 شاقىرىمى ۇلىتاۋ وبلىسىنىكى. بىلايشا ايتقاندا, شەكارا قاق بولىنگەن. قىزىلوردا وبلىسى اكىمدىگىنىڭ بىلتىرعى جاريالاعان مالىمەتىنە سۇيەنەر بولساق, «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن قۇنى 240 ميلليون دوللار تۇراتىن جوباعا 2021 جىلى قول قويعان. قىزىلوردا مەن جەزقازعان اراسىنداعى ۇزىندىعى 204 شاقىرىمدىق ەسكى جولدى كۇردەلى جوندەۋگە, سونداي-اق قىزىلورداداعى ۇزىندىعى 14,8 شاقىرىمدىق اينالما جولدىڭ قۇرىلىسىنا جۇمسالماقشى بۇل قارجى. باستىسى, سىر وڭىرىندە سەڭ قوزعالدى. ال جاڭا قۇرىلعان ۇلىتاۋ وبلىسى شە؟ شىنىندا دا, بۇل جاقتاعى جولدىڭ كۇرسىنگەنىن كوزبەن كوردىك...
سونىمەن, استىمداعى كولىگىمدى قىزىلوردادان شىققاندا عانا تەكسەرتىپ العان ەدىك. ءبارى وڭدى ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن سوڭ بارىپ ءبىر-اق شىققانبىز. سول ساپاردا «اتالعان جولدىڭ جاي-كۇيىن ادەيىلەپ كوزبەن كورەيىك» دەگەن ماقساتىمنىڭ بولعانىن دا نەسىنە جاسىرايىن؟ ايتپەسە, ەڭبەك دەمالىسىندا ەل ارالاپ جۇرگەن ءبىزدىڭ اينالما جولمەن قايتۋعا ۋاقىتىمىز دا بار ەدى. جەتتىك: ماقساتقا دا, كولىكتىڭ الدىڭعى «تىرەگىنىڭ» تۇبىنە دە. ايتەۋىر, امان-ەسەن جەتكەنىمىزگە تاۋبە دەستىك. كەلە سالا كولىك جوندەيتىن شەبەرگە كورسەتكەنىمدە, الگى مامان باسىن شايقادى دا: «قالقام-اۋ, قىزىلوردادان كەلە جاتسىڭ با؟», دەدى. ءارى قاراي الگى اڭگىمەنى سارناتتى-اي كەلىپ...
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاس جول دەيمىز-اۋ. وسى باعىتپەن قىزىلوردالىق جولاۋشىلار ەلورداعا وتەدى. ال تاقتايداي تەگىس جولمەن جۇرەيىن دەسە, جارتى قازاقستاندى شارلاۋى كەرەك. جول ازابىنان قاشايىن دەسە, شىعىنى دا شاش ەتەكتەن. جەزقازعان قالاسىنىڭ وزىندە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قانشاما بالاسى ءبىلىم الىپ جاتىر. ولار دا وسى جولمەن قاتىناۋعا ءماجبۇر. جۇك كولىكتەرىنىڭ دە جۇرەر جولى – وسى. ويدىم-ويدىمنان قاشىپ, قارا جولمەن جۇرمەك بولعان ەدىك, كەرى قايتتىق. جۇك كولىكتەرى ەزىپ جىبەرىپتى. ولار دا وسى جولمەن امالداعان عوي. ءتۇسىپ كەتكەن جولدىڭ ورتاسى كولىكتىڭ استىنا ءتيىپ, ابىگەرگە ابدەن ءتۇسىردى. جەڭىل كولىك جۇرەرلىك مۇمكىندىك مۇلدە جوق ەكەن.
سىزگە وتىرىك بولعانىمەن, بىزگە شىن, ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ شەكاراسىنا كىرگەننەن كەيىنگى 120 شاقىرىمدى ءتورت ساعاتتان اسا ازەر ەڭسەردىك. ال الدىمىزدان اسفالت توسەلگەن جول شىققاندا اۆتوبانعا شىققانداي قۋاندىق. ەكى-ءۇش شاقىرىم جۇرە تۇسكەنىمىز سول ەدى, قۋانىشىمىز ۇزاققا سوزىلمادى. اسفالت جول ءبىتتى دە قالدى. ويقى-شويقى, شۇڭقىردان كوز اشپايسىڭ. «شىركىن-اي, تىم بولماسا وسى ويىقتاردى تەگىستەپ قويسا بولماس پا ەدى؟», دەگەن وي مازا بەرمەدى.
الگى ويقىش-ويقىش «گرەيدەر جولدى» اڭساپ كەتەسىز. جەزقازعان ماڭىنداعى تالاپ دەگەن اۋىلعا جەتكەنشە سول بەينەت كورەتىنىڭىز. قانشا جەردەن اككى جۇرگىزۋشىمىن دەسەڭىز دە, كولىكتىڭ استىن وڭدىرماي سوعاسىز. ءيا, ءبىز ءجۇرىپ وتكەن ءبىر كۇنگى بەينەت – وسى. ايتپاقشى, جول بويى جاڭبىر جاۋماعانىن تىلەپ كەلدىك. ءساتىن سالعاندا, جاۋىنعا ۇرىنبادىق. ايتپەگەندە, مي باتپاققا باتىپ, سورىمىز ءتىپتى قالىڭدار ما ەدى, كىم ءبىلسىن؟
...وسى جولدىڭ ازابىن كۇندە كورە ءجۇرىپ, كۇن كورىپ جۇرگەن تاكسيستەر بار ەكەن. جيىرما جىلدان استام ەكى ورتاعا جولاۋشى تاسۋمەن كۇنىن وتكىزگەن باۋىرجان اكىموۆ ەسىمدى ازاماتتى تاۋىپ, حابارلاسقان ەدىك.
– ە, شىراعىم, نەسىن سۇرايسىڭ؟ – دەپ باستادى كوڭىلسىزدەۋ اڭگىمەسىن ول كىسى. – بۇل جولدىڭ بەينەتىن بىزدەن كوپ كورگەن ادام جوق شىعار. ءبىر قىستا توعىز كۇن دالادا قالعانىمىز بار. ەلسىز جەر عوي. سوندا قاسىمىزداعى جۇك كولىگى تەرى اكەتىپ بارا جاتىر. ءۇشىنشى كۇن. اش جاتىرمىز. ولەمىز بە, ەندى؟ تەرىنىڭ قۇيرىق جاعىنداعى مايىن سۋعا قايناتىپ, سورپا قىلىپ ىشتىك. قاسىمىزداعى «كاماز» ۇن ارتىپ الىپتى. قاردىڭ سۋىن قايناتىپ, ۇندى يلەپ, ء«پاتىر» قىلىپ جەدىك. وسىلاي توعىز كۇن قينالعانىمىز ەسىمنەن كەتپەيدى. جولدىڭ 205-ءىنشى شاقىرىمىن ۇنەمى قار باسادى. قىستا وسىلاي قيىندىق كورسەك, كوكتەم مەن كۇزدە باتپاقتا قالاتىنبىز. ءالى دە سول. جاڭبىر جاۋماسا دەپ وتىرامىز. جول پىستە ماي توككەندەي شىلقىپ جاتادى...
وسى سەكىلدى بەينەت كورگەن كوپشىلىك كوپ. باۋىرجان اكىموۆتىڭ ايتۋىنشا, Sprinter-گە العان جاڭا دوڭعالاقپەن بەس-التى مارتە عانا ءجۇرىپ وتەدى ەكەن جولدى. اسىرەسە جەزقازعان اۋماعىنداعى پىشاقتاي بولىپ جاتاتىن ۇشكىر تاستار وڭدىرمايدى. تاپقان-تايانعانىنىڭ كوبى كولىگىن جاڭالاۋعا كەتەتىن كورىنەدى. «كولىكتەن ارتىلعانىن عانا بالا-شاعاعا اپارامىز», دەيدى ول...
ءبىز دە «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنا سۇراۋ سالدىق. ۇلىتاۋ جاڭا وبلىس بولىپ جاتقاندىقتان, جاقسى جاڭالىق بولىپ قالار دەگەن ۇمىتپەن. كومپانيانىڭ رەسمي وكىلى ءلاززات ستامعازيەۆا قۋانتىپ قويدى. ءوزىن سويلەتەيىك...
– قازىرگى ۋاقىتتا قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا تاسجول جوندەلىپ جاتىر. ال ۇلىتاۋ وبلىسى بويىنشا مەردىگەرلەردى انىقتاۋ بويىنشا كونكۋرستىق راسىمدەر جۇرگىزىلۋدە. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كەلىسىمشارتتارعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ياعني قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارى بويىنشا قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىنان سوڭ, كۇرە جول II تەحنيكالىق ساناتقا ساي ەكى جولاقتى بولادى. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتقا سايكەس جۇمىس 2025 جىلعا دەيىن اياقتالۋعا ءتيىس, – دەيدى رەسمي وكىل.
ال رەسمي دەرەك بولسا, اتالعان جولدىڭ سوڭعى رەت 2003 جىلى ورتاشا جوندەۋدەن وتكەنىن ايتادى.
رەسمي وكىلدىڭ حابارىن جوعارىدا ايتقان تاكسيست اعايعا جەتكىزگەن ەدىم, ول كىسى: «وسىنداي قۇرعاق ۋادەنى ەستىپ كەلە جاتقانىمىزعا وتىز جىل بولدى عوي», دەپ كۇڭك ەتتى.
قىزىلوردا-جەزقازعان كۇرەجولىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرسە, جاڭا وبلىستىڭ ەكونوميكاسى دا جان بىتەر ەدى. ۇلىتاۋلىقتاردى قوس بۇيىردەن قىسقان قىمباتشىلىق توقتار ەدى. بۇل – ءبىزدىڭ عانا پىكىرىمىز ەمەس, حالىقتىڭ ارمان-تىلەگى...
قاسىمحان عالىم,
جۋرناليست
ۇلىتاۋ وبلىسى