ءتۇرلى قاقتىعىستاردا تيىمدىلىگىن دالەلدەگەن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا افريكا ەلدەرىنەن دە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋىنە قارسى باتىستان الىنعان اۋىر قارۋ-جاراق پەن زىمىران تاسىعىشتارى كەلە باستاعانعا دەيىن كيەۆ ۇكىمەتىنىڭ قولدانا الاتىن ءبىر قارۋى بولدى. ول – Bayraktar TB2.
تۇركيادا جاسالعان بۇل قارۋ ازەربايجانعا 2020 جىلى تاۋلى قاراباق سوعىسىندا ارمەنيانىڭ بروندى كۇشتەرىن جەڭىپ, اۋقىمدى ايماقتى قايتارىپ الۋىنا كومەكتەسىپ, ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتكەن ەدى. دەگەنمەن بۇل قارۋعا قىزىعۋشىلىق شىعىس ەۋروپا جانە كاۆكاز ەلدەرىمەن عانا شەكتەلمەيدى.
وتكەن اپتالاردا Bayraktar TB2 بۋركينا-فاسودان وڭتۇستىككە قاراي جىلجىپ كەلە جاتقان جيھادشى توپتاردى توقتاتۋ ءۇشىن كۇرەسىپ جاتقان باتىس افريكا ەلى توگوعا جىبەرىلدى. مامىر ايىندا نيگەر ساحارا ءشولىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ساحەل ايماعىندا جانە چاد كولىنىڭ اينالاسىنداعى كوتەرىلىسشىلەر توبىنا قارسى اسكەري وپەراتسيالار ءۇشىن ەل ۇكىمەتى 6 Bayraktar TB2 ساتىپ العان. ۇشقىشسىز ۇشاقتىڭ افريكالىق تۇتىنۋشىلارىنىڭ قاتارىنا ەفيوپيا, ماروككو جانە تۋنيس تە كىرەدى.
جالپى, بۇل قۋاتتى باقىلاۋ جانە شابۋىل قارۋى افريكا كونتينەنتىندە العاش رەت 2019 جىلدىڭ باسىندا ليۆيادا قولدانىلعان. بۇۇ مويىنداعان تريپوليدە ورنالاسقان ۇكىمەت كۇشتەرى وسى قارۋلاردىڭ كومەگىمەن شىعىستا گەنەرال حاليفا حافتار باستاعان كوتەرىلىسشىلەردى توقتاتقان ەدى.
افريكالىق ساتىپ الۋشىلار, اسىرەسە ارنايى مامانداندىرىلعان ۇزاق اسكەري وقۋدى قامتاماسىز ەتە المايتىن كەدەي ەلدەر ءۇشىن ۇشقىشسىز ۇشاقتار اۋە قۋاتىن وڭاي قۇرۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنادى. بۇل, اسىرەسە نيگەر جانە توگو سياقتى ەلدەر ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ وتىر. بۇل ەلدەر ساحەل ايماعىنداعى شەكارا وتكەلدەرى مەن بەيبىت تۇرعىندارعا شابۋىل جاسايتىن جيھادشىل سودىرلارمەن سوعىسىپ جاتىر. نيگەر اسكەرى بۇل پروبلەمامەن جىلدار بويى كۇرەسىپ كەلەدى. شابۋىلدار نەگىزىنەن ەل استاناسى نيامەيدەن بىرنەشە ساعاتتىق جەردە ورنالاسقان بۋركينا-فاسو مەن مالي اراسىنداعى شەكارادا بولادى.
دەگەنمەن توگو ءۇشىن جيھادتىق قاۋىپ باسقا افريكا ەلدەرىمەن سالىستىرمالى تۇردە جاڭا جانە الاڭداتارلىق بولىپ وتىر. سوڭعى ونجىلدىقتا جيھادشى سودىر توپتاردىڭ شابۋىلدارى ورتالىق ساحەلدە (مالي, بۋركينا-فاسو جانە نيگەر) جانە ىشكى ايماقتاردا كوت-د'يۆۋار, گانا, توگو جانە بەنين سياقتى جاعالاۋداعى ەلدەرگە باعىتتالىپ جاتىر. كورشىلەس كوت-د'يۆۋار 2016 جىلى گراند باسسام كۋرورتتىق قالاسىندا 19 ادامنىڭ ءومىرىن قيعان جيھادتىق شابۋىلعا ۇشىرادى, ال 2020 جىلى سولتۇستىك-شىعىستاعى سودىرلارمەن قاۋىپسىزدىك كۇشتەرى اراسىندا قاقتىعىستار بولدى.
ساحەل ايماعىندا ۇشقىشسىز ۇشاقتاردى قولدانۋ جاڭالىق ەمەس. ولاي دەۋىمىزگە سەبەپ – فرانتسيانىڭ دا, اقش-تىڭ دا نيگەردە ۇكىمەتتىڭ قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىن قولداۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن UAV بازالارى بار. جەرگىلىكتى اكىمشىلىكتى توڭكەرۋ ماقساتىندا اسكەري وپەراتسيا جاساۋعا شەشىم قابىلدانعان ەفيوپيا سياقتى ۇلكەن دەرجاۆالار ءۇشىن ۇشقىشسىز ۇشاقتار جالپى ەلدەگى اسكەري الەۋەتتى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى. دەگەنمەن ۇشقىش ارقىلى باسقارىلاتىن اسكەري ۇشاقتارداعى پروبلەمالار ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا دا قاتىستى. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا ەفيوپيانىڭ تيگرەيمەن قاقتىعىسىندا ۇشقىشسىز ۇشاقتار 300-دەن استام بەيبىت تۇرعىندى ءولتىردى دەگەن اقپارات تارادى. سونىمەن قاتار توگو اسكەرى 9-10 شىلدەدە ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن ۇشاق سودىرلار دەپ ويلاپ, جەتى بەيبىت تۇرعىندى ابايسىزدا ولتىرگەنىن مويىنداعان ەدى. جيھادشىلار ەنىپ كەتكەن ايماقتاردا مۇنداي قايعىلى قاتەلىكتەردىڭ قاۋپى ودان دا جوعارى.
دەگەنمەن توگو ءۇشىن دە, نيگەر ءۇشىن دە تۇركيامەن جابدىقتاۋ سەرىكتەستىگى بۇرىنعى وتارشىل فرانتسيامەن قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى تىعىز سەرىكتەستىككە تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ تۋرالى قوعامدىق الاڭداۋشىلىقتى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ساياسي تۇرعىدان دا ءتيىمدى.