«ەرگ رەسايكلينگ» كومپانياسى قالانى قوقىستان تازارتادى

ءبىز اقتوبە قالاسىنىڭ وندىرىستىك اي­ما­عىندا ورنالاسقان «ەرگ رەسايكلينگ» كوم­پانياسىنىڭ ساۋدا الاڭىن ارالاپ كوردىك. سەرىكتەستىكتىڭ وپەراتسيالىق ديرەكتورى رۋسلان يبراەۆ ءبىزدى كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىمەن تانىستىردى. زاۋىت الاڭىنداعى قيىرشىق تاس ۇيىندىلەرىنىڭ جانىندا كادىمگىدەي ەركىن دەمالاسىڭ. شاڭ-توزاڭ جوق. ويتكەنى ونى بولدىرماۋ ءۇشىن وسى الاڭنىڭ اۋماعىنا جانە ۇنتاقتالعان تاس ۇيىندىلەرىنىڭ بەتكى قا­با­تىنا مەزگىل-مەزگىل سۋ سەبىلەدى. بۇل جەر­دە ءبىر توننا قيىرشىق تاستىڭ باعاسى – 200 تەڭگە. ال تولتىرا تيەلگەن ءبىر «كاماز» قيىرشىق تاس 2 مىڭ تەڭگەگە باعالانادى. الايدا 10 توننا قيىرشىق تاس تۇتىنۋشىعا ەكى مىڭ تەڭگەگە ساتىلمايدى. سەبەبى ءونىم قۇنى تاسىمالداۋ قىز­مەتىنىڭ قىمباتتىعىنا بايلانىستى جو­عا­رىلايدى, ال زاۋىتتىڭ وعان ەش قا­تى­سى جوق.

زاۋىتتىڭ كىرەبەرىس قاقپاسىنىڭ ال­دىن­­دا كەزەك كۇتىپ تۇرعان جۇك كولىك­تەرى كوپ. بۇگىندە جول-قۇرىلىس كومپا­نيا­لا­­رىنىڭ تاراپىنان وسى كاسىپو­رىن­نىڭ ونىمىنە سۇرانىس وتە جوعارى بولىپ تۇر. زاۋىت اۋماعىنا كىرگەن, رەلستەردە تۇرعان جۇك ۆاگوندارىنا كۇنىنە 15-20 ۆاگون قيىرشىق تاس تيەلىپ, باسقا وڭىر­لەرگە جىبەرىلەدى. سونىڭ ىشىندە اتىراۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ كاسىپ­ورىن­دارىنان تاپسىرىس كوپ.

رۋسلان يبراەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋا­­قىتتا سەرىكتەستىك قويمالارىندا 1 ملن ­تون­نادان استام ءتۇرلى ولشەم­دە­­گى قيىر­شىق تاس جيناقتالعان. ادەتتە اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىندا قيىر­شىق تاس 5ح20, 20ح40, 40ح70 ولشە­مىندە ۇنتاقتالادى. مۇنى تەك جولعا توسەپ قانا قويماي, ودان تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىنا قاجەتتى تاۋارلى بەتون, ىرگە­تاس­تار مەن تاس بلوكتار, جابىندى پليتالار, اەرودروم بلوكتارى شىعارىلادى.

«قازىر ءبىز وسى قالدىقتاردى وڭدەۋ­دىڭ جاڭا تەحنولوگيالىق تسيكلىنە كوشىپ جا­تىرمىز. نەگىزگى ماقسات – قالدىق­سىز وندىرىسكە قول جەتكىزۋ. قالدىق­تار­دى تەرەڭ وڭدەۋ ارقىلى قۇرىلىس ما­تەريالدارىنىڭ كوپتەگەن ءتۇرىن شىعارۋعا بولادى. قيىرشىق تاستان بەتون, مينەرالدى ۇنتاقتار الىنادى. بۇل جول قۇرىلىسىنا وتە قاجەت», دەيدى رۋسلان يبراەۆ.

ء«بىز – ۇزاق جىلدان بەرى ارىپتەستەرمىز. وسى كاسىپورىننىڭ ونىمدەرىن جول قۇرى­لى­سىنا پايدالانامىز. بۇل جەردەن شى­عاتىن قيىرشىق تاستىڭ ساپاسى جاق­سى ءارى باعاسى قولجەتىمدى», دەيدى «ماگيسترال پروەكتستروي» جاۋاپ­كەر­شى­لىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى گريگوري كرامەر.

جاقىندا «ەرگ رەسايكلينگ» جشس اقتوبە قالاسىنان 20 شاقىرىم قاشىق­تىق­تا ورنالاسقان سازدى تۇرعىن ءۇي الا­بىندا جاڭا الەۋمەتتىك جوبانى قول­عا الدى. بۇل جەردە 1970 جىلدان بەرى قۇم, تاس, ساز الىنىپ كەلە جات­قان كارەر بار. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ اينا­لاسى تۇرمىستىق قالدىقتاردان قور­دالانعان قوقىس ۇيىندىلەرىنە تولى. «ەرگ رەسايكلينگ» جشس وسى اۋماقتىڭ 15 گەكتارىن الىپ جاتقان كارەردى قوقىس ۇيىندىلەرىنەن تازارتىپ, تەگىستەپ, وسى جەرگە جىلىجاي تۇرعىزباقشى. لاس­تانعان اۋماقتى تولىق تازارتۋ جۇمىس­تا­رى مەن ونىڭ توپىراعىن ساۋىقتىرۋعا ءۇش جىلدان استام ۋاقىت كەرەك. بۇل الەۋ­مەت­تىك جوبانىڭ ماقساتى – ەل ۇكىمەتىنىڭ زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ جانە اقتوبە قالاسىنىڭ توڭىرەگىندەگى ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا اتسالىسۋ.

جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بويىنشا تازارتىلۋعا ءتيىس اۋماققا قيىرشىق تاس جەتكىزۋگە قاجەتتى قۇجاتتار ازىرلەندى. سەرىك­تەستىك باسشىلارى سازدى, ساز­د­ى-2, باۋىرلاستار ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى جانە قوعامدىق تىڭداۋ وتكىزدى. وسى توڭىرەكتەگى ەلدى مەكەن­دەردىڭ تۇرعىندارى ەسكى قۇم كارە­رىن جابۋدى جاقتايدى. ويتكەنى ونىڭ قازانشۇڭقىرلارى تۇرمىستىق قال­دىقتاردى زاڭسىز توگەتىن قوقىس ۇيىندىسىنە اينالعان. «ەرگ رەسايكلينگ» جشس باسشىلىعى اكىمدىكتىڭ تاپسىرماسىمەن ءۇش جىلدا زاڭسىز قوقىس ۇيىندىسىنەن تازارتۋدى قولعا السا دا, جاسىل تەحنولوگيالار جوباسىن ىسكە اسىرۋعا قارسى شىعۋشىلار تابىلىپ جاتىر.

رۋسلان يبراەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, توپتىڭ ەنشىلەس كومپانيالارى اقتوبە مەن حرومتاۋ قالالارىندا مىڭداعان ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ال جىلىجاي تۇرىندەگى جاسىل تەحنولوگيالار جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە كاسىپورىننىڭ ەڭبەككەرلەرى عانا ەمەس, سونداي-اق جاقىن توڭىرەكتەگى ءۇش ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى دا تازا تابيعي ونىممەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

«اقتوبە اگلومەراتسياسىنىڭ اۋماعى ۇلكەيىپ بارادى. بۇرىن وسى جەردە ءبىر عانا سازدى ەلدى مەكەنى بولسا, سوڭعى جىلدارى 10 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار ءۇش تۇرعىن ءۇي الابى پايدا بولدى. «ەرگ رەسايكلينگ» كومپانياسى بيىل ءساۋىر ايىندا سازدى كارەرى قازاندىقتارىنداعى 15 گەكتار اۋماقتى زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىنەن تازارتۋدى باستادى. ەكى اي ىشىندە قازان­دىق­تاردى تازارتۋ جانە كارەر اينالاسىندا ۇيىلگەن قوقىستاردى سۇرىپتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, قالدىقتار قالا­لىق قوقىس پوليگونىنا شىعارىلدى. بۇعان قوسا, جول بويىنا تۇرعىنداردى تازالىققا شاقىرعان باننەر ءىلىندى. الايدا, وكىنىشكە قاراي, بۇگىن تاڭەرتەڭ تازارتىلعان اۋماقتا ەرتەڭىنە قوقىس تولىپ قالادى», دەيدى اقتوبە قالاسى استانا اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماز جاقسىلىقوۆ.

«ەرگ رەسايكلينگ» كومپانياسىنىڭ جۇ­مىسقا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن كىرىسۋى­نىڭ ءبىر ايعاعى – اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ارنايى ما­مان دارىگەر – گيگيەنيست-ەپيدەميو­لوگ جۇمىسقا تارتىلعان. دارىگەردىڭ كوز­قا­راسى ايقىن: وسى اۋماقتى تازارتۋ جۇ­­مىستارى تۇرعىندار دەنساۋلىعىن قور­عاۋ­عا جانە ولاردىڭ سانيتارلىق-ەپي­دە­­ميولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىنە كەپىل­دىك بەرەدى.

سازدى كارەرىنىڭ تەرەڭ شۇڭقىرلارىن زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىنەن تازارتۋ جانە اۋماقتى كوگالداندىرۋ جۇمىستارى جالعاسىن تابا بەرەدى. بۇل ەڭ الدىمەن تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن قاجەت. زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرى ەكولوگيالىق احۋالعا دا تەرىس اسەر ەتەدى.

«بۇل جەردەگى قوقىس توگىلگەن قازان­شۇڭ­­قىرلارعا كوكتەمدە ەرىگەن قار سۋى جينالىپ, وعان قوسىلعان زياندى قال­دىق­تار جەر استىنا سىڭەدى. جەراستى سۋى مەن جەر بەتىنىڭ سۋى ءوزارا بايلانىستى ەكەنىن جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. وسى توڭىرەكتە جەراستى سۋى وتە جاقىن ورنالاسقان. جاقىن جەردەگى اۋىلداردىڭ كوبىنىڭ اۋلاسىندا قۇدىق بار. ودان جۇرت مالىنا سۋ الىپ بەرەدى, باۋ-باقشاسىن دا سۋارادى. سۋ جينالىپ قالماس ءۇشىن زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ جانە شۇڭقىرلاردى تەگىستەۋ كەرەك», دەيدى دارىگەر.

وسىلايشا, 1990 جىلداردان بەرى ۇيىلگەن كەن قالدىقتارىن كۇردەلى قاي­تا وڭدەۋدى باستاعان كاسىپورىن اقتوبە قالاسىنىڭ سازدى تۇرعىن ءۇي الابى توڭىرەگىندە جاسىل بەلدەۋ ورنا­تۋعا كىرىستى. تۇتاستاي العاندا, لاس­تان­عان توپىراقتى زارارسىزداندىرۋ جانە ساۋىقتىرۋ شارالارى اتالعان ەلدى مە­كەن­نىڭ توڭىرەگىن تازارتىپ قانا قوي­ماي, اقتوبە قالاسىنىڭ ەكولوگيالىق احۋالىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزبەكشى.

اقتوبە وبلىسى