ەگەمەن قازاق ەلىنىڭ مادەني ومىرىندە وتكەن تاريحىمىزدى, مادەنيەتىمىزدى كورسەتەتىن مۋزەيلەردىڭ ءرولى ەرەكشە. حالىق اراسىندا ساقتالعان قۇندى مۇرامىز, قولونەر بۇيىمدارى, كىتاپتار, قولجازبالار قاي زاماندا دا ءوز ماڭىزىن جوعالتقان ەمەس.
نەگىزى قالانعانىنا 50 جىلدان اسقان تۇركىستان وبلىسى, وتىرار اۋدانى, ءشاۋىلدىر اۋىلىنداعى وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق مۋزەي-قورىعىنا وسى ۋاقىتقا دەيىن جادىگەرلەر ارحەولوگيالىق, ەتنوگرافيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسيالارى, ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى بارىسىندا, عالىمداردىڭ, ونەر ادامدارىنىڭ, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ, جادىگەر جاناشىرلارىنىڭ مۋزەيگە سىيعا تارتۋىمەن جينالعان. وسى ءۇردىس قازىر دە جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق مۋزەي-قورىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «مۋزەيگە سىي» اكتسياسى ءوتىپ تۇرادى, ونىڭ ماقساتى ەل اراسىنان كونە مۇرالاردى جيناستىرۋ, تاريحي-مادەني قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاۋ ماسەلەسىنە كوڭىل ءبولۋ, كاسىبي تۇرعىدا زاتتىق جانە رۋحاني مۇرامىزدى ساقتاۋ. العاشقىدا مۋزەيدە 2000 جادىگەر بولسا, قازىرگى تاڭدا 25000-نان استى.
«مۋزەيگە سىي» اكتسياسىندا مادەنيەت جاناشىرلارى ارحەولوگيالىق, ەتنوگرافيالىق بىرنەشە زاتتاردى مۋزەيگە تابىستاپ كەلەدى. 2022 جىلدىڭ تامىز ايىندا مۋزەي قورىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا تۇركىستان وبلىسى, وتىرار وڭىرىندە «قولونەر-حالىق قازىناسى» تاقىرىبىندا ەتنوگرافيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسى ۇيىمداستىرىلعان ەدى. ەكسپەديتسيا بارىسىندا تابىلعان زاتتاردىڭ ىشىندە كىلەمگە ەرەكشە توقتالۋدى ءجون كوردىم. بۇعان دەيىن دە كىلەم تۋرالى بىرنەشە ماقالالار جاريالانعان ەدى. تاريحى تەرەڭ جادىگەردى قولونەر شەبەرى قۇتتىعىز سەراليەۆا اپادان الىپ وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق مۋزەي-قورىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قاليپا كەمەلوۆا مۋزەي قورىنا وتكىزدى. 80 جاسقا كەلگەن قۇتتىعىز اپا عۇمىرىنىڭ 65 جىلعا تارتا ۋاقىتىن قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋعا ارناعان قولونەر شەبەرى. اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان كىلەمدى ۇرپاقتان-ۇرپاققا اۋلەتتىڭ قاستەرلى زاتى رەتىندە ساقتاپ كەلگەن. كىلەم جارتى عاسىرعا جۋىقتاسا دا ءارى كەتپەگەن, وتە بەرىك بولىپ توقىلعان. كىلەم توقۋ ونەرى ەرتە زاماندا پايدا بولعاندىعى ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنان بەلگىلى. كىلەم بەتىندەگى سان قيلى ساندىك ورنەكتەرگە نازار سالعان ادام سول حالىقتىڭ تۇنىپ تۇرعان شەجىرەسىن كورەتىنى انىق.
اقليما جۇماشوۆا,
وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق مۋزەي-قورىعىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى