ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ قارقىندى جۇرگىزىلۋدە

ول ءوز سوزىندە سوڭعى جىلدا­رى حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن قام­تاماسىز ەتۋگە كوزدەلگەن دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ بيۋدجەتىنىڭ ءوسۋى باي­قالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«وسىلايشا, 2022 جىلى قازاق­ستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سى­نىڭ مەملەكەتتىك بيۋدجەتىنىڭ شى­عىندارى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 14%-عا ءوستى. بۇل رەتتە الەۋمەتتىك مە­دي­تسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى شەڭ­­بەرىندە امبۋلاتوريالىق دارى­­مەن قامتاماسىز ەتۋدى (ادق) قار­جىلاندىرۋ اعىمداعى جىلى 46%-عا ارتتى. مەملەكەت جىل سا­يىن نوزولوگيالاردى قامتۋدى جانە دارىلىك زاتتاردى تەگىن نەگىز­دە الاتىن ادامداردىڭ سانىن ۇلعايتا وتىرىپ, امبۋلاتوريالىق ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتادى. بىرىڭعاي ديستريبيۋتورمەن 2 مىڭنان استام مە­دي­تسي­نا­لىق ۇيىم دارىلىك زاتتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى جانە 5 ملن-نان اسا پاتسيەنت ساتىپ الىناتىن ءدارى-دارمەكتەردى الۋشى بولىپ سانالادى. ساتىپ الۋ الدىن الا جۇرگىزىلەدى, ال كەلەسى جىلعا ارنالعان ءدارى-دارمەكتەر بيىل ساتىپ الىنادى», دەدى ول.

مەديتسينالىق ۇيىمدار 2022 جىلعا 1 610 دارىلىك زاتتار مەن مە­ديتسينالىق بۇيىمدار قاجەت­تى­لى­گىن مالىمدەگەن.

ء«بىر جىل ىشىندە بارلىعى 189,9 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى. بۇل رەتتە ۇنەمدەلگەن بيۋدجەت قوسىمشا ساتىپ الۋعا باعىتتالادى. بۇل پا­تسيەنت­­تەردىڭ كوبىن تەگىن دارىمەن قام­تا­ماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بە­رە­دى. مۇنداي ناتيجەگە ساتىپ الۋدى ورتالىقتاندىرۋ جانە بار­­لىق وڭىردەن قاجەتتىلىك كو­لە­­­­مىن شوعىرلاندىرۋ ىقپال ەتتى. مەديتسينالىق ۇيىمداردا, بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ قوي­ما­­لارىندا جانە جەتكىزۋشىلەردە ءاردايىم ءدارى-دارمەكتەردىڭ تو­مەن­­­دەتىلمەيتىن قالدىعىنىڭ بە­كى­­تىلگەن دەڭگەيى بولادى. ساتىپ الىناتىن ءدارى-دارمەكتەردىڭ جالپى سانىنىڭ 25%-نا دەيىنگى كو­لەمدە تومەندەتىلمەيتىن قور­دى قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى شارا بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە, ءدارى-دار­مەكتەردى ۇزدىكسىز جەتكىزۋدى قام­­تاماسىز ەتۋگە, حالىقتىڭ قا­­جەت­تىلىكتەرىنە جەدەل ارەكەت ەتۋگە, جەتكىزىلىم تسيكلىن وڭتاي­لان­­­دىرۋعا جانە ەسەپ پەن جوس­پار­لاۋ­دىڭ دالدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى باسقارما توراعاسى.

بۇدان باسقا, ەلدىڭ مەديتسينا­لىق ۇيىمدارىنا كەستە بويىنشا كۆي ەمدەۋ حاتتاماسىنا سايكەس ءدارى-دارمەكتەر ۇزدىكسىز جونەلتىلەدى جانە ايلىق قور قام­­تا­ماسىز ەتىلەدى. ونىڭ سوزى­نە قا­را­عاندا, 2022 جىلدىڭ با­سىنان باستاپ ستاتسيونارلىق كو­مەك شەڭبەرىندە مەديتسينالىق ۇيىم­دار­عا 6,39 ملرد تەڭگە سوماسىنا ءدارى-دارمەكتەر جونەل­تىلدى.

«امبۋلاتوريالىق ءدارى-دار­مەك­پەن قامتاماسىز ەتۋ شەڭ­بە­رىندە COVID-19-دىڭ جاڭا نوزو­لوگياسى ەنگىزىلدى جانە ەمحانا­لار­عا ءدارى-دارمەكتەردىڭ 5 ءتۇرى – قىزۋدى تومەندەتەتىن ءدارى-دارمەكتەر مەن انتيكواگۋليانتتار جونەلتىلدى. رەسپۋبليكا ەمحانالارىنا 2,15 ملرد تەڭگەگە ءدارى-دارمەكتەر جەتكىزىلدى. لوگيس­تي­كا جۇيەسى جەتكىزۋدىڭ جاڭا الگوريت­مىنە كوشتى, فورمات ستاتي­كا­لىق جۇيەدەن ديناميكالىق فورماتقا وزگەرتىلدى. ءدارى-دار­مەك­­تەردى تاسىمالداۋعا ارنال­عان قاشىقتىقتى ءتورت ەسەگە قىس­قار­تىپ, جەتكىزىلىمنىڭ جەدەل­دىگى مەن ۋاقتىلىعىن كۇشەيتە الدىق. فورس-ماجور جاعدايىندا مۇنداي ءتاسىل – جەتكىزىلىمنىڭ بۇزىلۋ قاۋپىن ازايتادى, جەتكىزىلىمنىڭ ءار بۋىنىنىڭ ۇزدىكسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتەدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, مەملەكەت باسشىسى قا­زاق­­ستاندىق فارماتسەۆتيكا ونەر­كا­سىبىنىڭ الەۋەتىن دامىتۋعا زور ءمان بەرىپ, 2025 جىلعا قاراي قازاقستاننىڭ فارماتسەۆتيكا نارى­عىنداعى وتاندىق ءوندىرىستىڭ ۇلەسىن 50%-عا دەيىن ارتتىرۋدى تاپ­سىردى», دەدى «سق-فارماتسيا» باسشىسى.

ۇكىمەت وسى كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ جونىندە بىرقاتار شارا قابىلداۋدا. اتاپ ايتقان­دا, نازاردى مەديتسينالىق بۇيىم­دار­دان دارىلىك زاتتارعا ارنالعان ۇزاق مەرزىمدى شارتتارعا اۋدارۋ, بىرىڭعاي ديستريبيۋتورمەن جاسالعان ۇزاق مەرزىمدى شارت­تاردىڭ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ, R&D ورتالىقتارىن قۇرۋ, ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جاساسۋ ماق­سا­تىندا بىرەگەي ءدارى-دار­مەك­تەردى شوعىرلاندىرۋ, قىمبات يننوۆاتسيالىق ءدارى-دارمەكتەرگە ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جاساسۋ.

«كاسىپكەرلىك باستامانى قول­داۋ ماقساتىندا ساتىپ الۋ قا­عي­­دالارىندا وتاندىق تاۋار ون­دى­رۋشىلەرمەن 10 جىلعا ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جاساسۋ راسىم­دەرى بەكىتىلدى. بۇگىندە بىرىڭعاي ديستريبيۋتور 804 ءدارى مەن 3 944 مەديتسينالىق بۇيىمداردى جەتكىزۋ­گە 34 قازاقستاندىق وندى­رۋ­شىمەن 10 جىلعا 92 وففتەيك كەلى­سىمشارت جاساستى. 2021 جىلى جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردەن انتي­كو­ۆيدتىك ۆاكتسينالاردى ساتىپ الۋدى ەسكەرە وتىرىپ, جالپى كولەمدە ساتىپ الۋ ۇلەسى 41%-دى قۇرادى. وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپتى قول­داۋدىڭ ناقتى شارالارى ىسكە اسىرىلدى – ۇزاق مەرزىمدى شارت جاساسۋعا ءونىم بەرۋشىلەردى ىرىكتەۋ ولشەمدەرى قايتا قارالدى, R&D ورتالىقتارىن قۇرۋ, قىمبات يننوۆاتسيالىق ءدارى-دارمەكتەرگە ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جاساسۋ, قايتالاما قاپتاماعا شىعارىلعان قازاقستاندىق سەرتيفيكاتتى الۋ مۇم­كىندىگى, ستراتەگيالىق دارى­لىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇ­­يىمدار ءۇشىن ۇلتتىق تىركەۋ را­سىم­­دەرىن ساقتاۋ, كلاستەرلىك باس­تامانى دامىتۋ (نۇر-سۇلتان, شىمكەنت, اقتوبە قالالارى). ارينە, بيگفارمنىڭ ءىرى ويىنشىلارىمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى جانە بۇگىندە روش, نوۆونورديسك, استرازەنەكا, ساندوز, تاكەدا سياقتى جاھاندىق فارماتسەۆتيكا الىپتارىمەن بىرقاتار جوبا جوسپارلانعان. قازىرگى ۋاقىتتا روش كومپانيا­سىمەن قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالاسىنداعى فلاگ­مانى سانالاتىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا زەرتحانالىق دياگنوس­تيكا بويىنشا يننوۆاتسيالار ورتا­لىعىن قۇرۋ جونىندەگى جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. سونداي-اق قازاق­­ستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيس­ترلىگى روش كومپانياسىمەن ونكولوگياعا قارسى ءدارى-دارمەك­تەردىڭ بىرلەسكەن ءوندىرىسىن اشۋ بويىنشا مەموراندۋمعا قول قوي­دى», دەدى ول.

ايتا كەتەتىن جايت, پرەزي­دەنت­تىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, بىرىڭعاي ديستريبيۋتور بازاسىندا مەديتسينالىق تەحنيكانى ساتىپ الۋدى ورتالىقتاندىرۋ بو­يىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇر­گىزىلۋدە. مەديتسينالىق تەحنيكانى ورتالىقتاندىرىپ ساتىپ الۋدى ەكى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. I كەزەڭ – 2022 جىلى مەديتسينالىق تەحنيكانى ساتىپ الۋدى ورتالىقتاندىرۋ (قاناتقاقتى جوبا) جانە II كەزەڭ – 2023 جىلدان باستاپ جەرگى­لىك­تەن­دىرۋ/كەلىسىمشارتتىق ءوندىرىس شارتتارىندا ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جاساسۋ, ومىرلىك تسيكل كە­لى­سىمشارتى. بۇگىندە مە­دي­تسي­نالىق تەحنيكانىڭ ءىرى الەم­دىك وندىرۋشىلەرىمەن جەر­گى­لىك­تەندىرۋ/كەلىسىمشارتتىق ءون­­­­دى­رىس ماسەلەلەرى بەلسەندى تۇردە پىسىقتالۋدا. Canon, Philips, General Electric جانە باسقا كومپانيالار ءوندىرىستى شوعىرلاندىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. وسىنىڭ بارلىعى مەديتسينالىق تەحنيكانى ساتىپ الۋدى جوسپارلاۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, قاجەتتى مەديتسينالىق جابدىقپەن جاراقتانۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ساتىپ الۋدى شوعىرلاندىرۋ جانە تەحنيكالىق تاپسىرمانى بىرىزدەندىرۋ ەسەبىنەن ونىڭ قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سون­داي-اق سەرۆيستىك قىزمەت كور­سەتۋ مەن كادرلاردى وقىتۋ سا­پاسى ارتادى, مەديتسينالىق تەح­نيكا نارىعىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى ارتادى.