كاسىپ اشۋعا اركىمنىڭ بار تالاسى

سونىڭ قاتارىنداعى ەكىنشى توپ مۇ­گە­دەگى مەيرامبەك باۋىرجان ۇلى ون جىلدان بەرى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا الەۋمەتتىك سالا مەنەدجەرى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ول قوعامنىڭ ءالسىز توپ وكىلدەرىمەن جۇمىس تاجىريبەسىن ودان ءارى جالعاستىرماق بولعان. ءسويتىپ, العاش رەت «مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان ءموبيلدى سەرۆيس قىزمەتى» جوباسىن ۇسىنىپ وتىر. جوبانىڭ قۇنى – 5,5 ملن تەڭگە.

– مەن جوبامدى گرانت تالاپتارىنا سايكەس ۇسىندىم. جوبا شارتىندا كورسەتىلگەندەي, يننوۆاتسيالىق, الەۋمەتتىك باعىت قامتىلدى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارمەن جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەم بار. سوندىقتان ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بول­ما­عان جوبانى ىسكە اسىرۋدى كوزدەدىم. بىراق گرانت قارجىسىن ۇتا المادىم. سونىڭ سەبەبىن بىلگىم كەلەدى, – دەيدى مەيرامبەك باۋىرجان ۇلى.

وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربول جاڭا­بە­كوۆتىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, بيىل ءوتىنىم بەرۋشىلەر سانى ءۇش ەسەگە وسكەن. مەملەكەتتەن بولى­نە­تىن قايتارىمسىز قارجىعا وبلىس بو­يىنشا 392 جوبا ۇسىنىلىپ, 37 ادامعا وڭ جاۋاپ بەرىلگەن.

– بارلىق ۇسىنىستى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن شامامەن 2 ملرد تەڭگە قاجەت. بيىل بۇل جوباعا 106 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. ءبىز ونى يگەرۋ ءۇشىن ۇكىمەت قاۋلىسىندا بەكىتىلگەن ارنايى ەرەجەگە سۇيەنەمىز. ەرەجەگە سايكەس 27 ملن تەڭگە – جاستارعا, 15,8 ملن تەڭگە – قوعامنىڭ ءالسىز توپ وكىلدەرىنە, 63,2 ملن تەڭگە وزگە جوبالارعا ءبولىنۋى كەرەك. وسى جىلى گرانت بەرۋ تەك Qoldau.kz پورتالى ارقىلى تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەدە وتكىزىلدى. كوميسسيا مۇشەلەرى جوبالاردى ەرەجەدە بەكىتىلگەن كريتەريلەرگە سايكەس باعالادى, – دەپ ءتۇسىندىردى نۇربول جاڭابەكوۆ.

باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قازىر وبلىستا 60 795 شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى تىركەلگەن. بيىل اتىراۋ وبلىسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە بيۋدجەتتەن 8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 23 پايىزعا كوپ. ونىڭ ىشىندە نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋعا – 6 ملرد تەڭگە, نەسيەنى كەپىلدەندىرۋگە – 1,9 ملرد تەڭگە, مەملەكەتتىك گرانتتار ۇسىنۋعا 106 ملن تەڭگە بەرىلدى. جىل باسىنان بەرى 76 كاسىپكەردىڭ جوباسى قارجىلاندىرىلدى.

اۋىل كاسىپكەرلەرىن قولداۋ ماقساتىن­دا­عى وڭىرلىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 2013-2022 جىلدارعا 3 ملرد 357 ملن تەڭگە قارالىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە 531 جوبا قارجىلاندىرىلىپ, 718 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. بيىل بۇل باعىتقا 500 ملن تەڭگە جاراتۋ كوزدەلگەن. وڭىردە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنا وتكەن جىلى ۇلتتىق قوردان 1 ملرد تەڭگە بولىنگەن ەدى. قازىر نەسيە سوماسى 510 ملن تەڭگە بولاتىن 40 كاسىپكەردىڭ جوباسى قارجىلاندىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ولار 46 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.

اتىراۋ قالاسىنا تاياۋ ورنالاسقان دامبى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سۆەتا وتە­عا­ليەۆا بەس جىلدان بەرى كيىم تىگۋ ىسىمەن اينالىسىپ كەلەدى. قاراماعىندا ءتورت ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ۇشەۋى – كوپبا­لا­لى انا. مەملەكەتتەن بەرىلەتىن قاي­تارىمسىز گرانتقا ءۇش جىل قاتارىنان «ەر ادامداردىڭ كيىمىن تىگۋ» باعىتىمەن بيزنەس جوسپارىن ۇسىنعان. تەك بيىل 2,4 ملن تەڭگە كولەمىندەگى قايتارىمسىز قارجىنى ۇتىپ العان.

– ماعان جوبامدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كوميسسيا شەشىمىمەن 2,4 ملن تەڭگە قاي­تارىمسىز قارجى بەرۋ جونىندە شە­شىم شىقتى. وسى قارجىنى العانىما شۇكىر ەتەمىن. ەندى بەرىلگەن قارجىعا تىگىن تسە­حى­نىڭ جۇمىستارىن جەتىلدىرۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىن. مۇندا «گرانتتى بەرۋ كەزىندە اشىقتىق بولمادى» دەگەن پىكىرگە كە­لىسپەيمىن. ويتكەنى كوميسسيا مۇشە­لەرىن مۇلدە تانىمايمىن, – دەيدى سۆەتا وتەعاليەۆا.

كوميسسيا مۇشەلەرى جوباسى وتپەي قال­عان كاسىپكەرلەرگە كەلەسى جىلى قايتا تاپسىرۋدىڭ مۇمكىندىگىن ىزدەۋگە, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى جەردە ىسكە اسىرىلاتىن باسقا دا باعدارلامالارعا قاتىسۋعا كەڭەس بەرەدى. كاسىپ باستاۋعا نيەت ەتكەندەردىڭ «اتامەكەن» ۇكپ وڭىر­لىك فيليالىنىڭ ارنايى ماماندارىمەن كەڭەسكەنىن قالايدى.

«اتامەكەن» ۇكپ اتىراۋ وڭىرلىك فيليا­لى جانىنداعى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ كەڭەسشىسى گۇلنافيس جارمۇحانبەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, ايەل­دەر اراسىندا ماماندىق تاڭداۋ بو­يىنشا ساۋالداما جۇرگىزىلگەن. سونىڭ قور­ى­تىن­دىسىنا سايكەس ايەلدەردىڭ ۇسىنىسى ەس­كە­رىلىپ, وقىتۋ باعدارلاماسى ازىرلەنىپتى.

– ءبىزدىڭ ورتالىق بيىلعى ناۋرىزدا اشىلدى. سودان بەرى 300 ايەل كاسىپ تۇرلەرىنە وقىتىلدى. جازعى كۋرس 11 ماۋسىمدا باستالدى. العاشقى لەكتە اتىراۋ قالاسى مەن شاھار ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردەن 50 ايەل بەس ماماندىق بويىنشا وقىتىلىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا كاسىبىن جاڭا باستاعان, جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر مەن ءوز ءىسىن اشۋعا تالپىنعاندار بار. بۇدان سوڭ اۋدانداردا تۇراتىن ايەلدەر وقىتىلادى. مۇنداي كۋرس قاراشا ايىنا دەيىن جالعاسادى. كۋرستا بىرنەشە ماماندىقتى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەيدى گۇلنافيس جارمۇحانبەتوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, كۋرستى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن «عاسىر» وقۋ ورتالىعىمەن شارت جاسالىپتى. سوعان سايكەس تىگىن تىگۋمەن بىرگە, اسپاز, ماسساج جاساۋ, بيۋتي-يندۋستريا ءىسى وقىتىلادى. ءۇش اپتاعا سوزىلاتىن كۋرستان سوڭ سەرتيفيكات بەرىلەدى.

العاشقى كۋرسقا قاتىسقاننىڭ ءبىرى – رايا اياشقىزى. جەتى جىلدان بەرى تىگىن بيزنەسىمەن اينالىساتىن ول قولدانبالى ونەر بۇيىمدارىن جاسايتىن جەكە تسەحىن اشقان. تسەحتا قالىڭدىققا قاجەتتى بۇيىمدار دا تىگىلەدى. قازىر تىگىن تسەحىندا بەس ايەل جۇمىس ىستەيدى. ولار وسى تسەحتا تىگىن ءىسىن ۇيرەنگەن.

– مەنى بالا كۇنىمدە تىگىن ىسىنە شەشەم باۋلىپ ەدى. سودان بەرى ءىس تىگۋگە قۇشتارلىعىم جوعالعان جوق. بۇرىن تىگىن تىگۋدى حوببيىم ساناۋشى ەدىم. كەيىن ماعان تاپسىرىس تۇسە باستاعاسىن, بۇل ءىستى بيزنەسىمە اينالدىردىم. ءوزىم تۇراتىن اۋىلدا تسەح اشىپ, ىنتاسى بار ايەلدەردى جۇمىسقا تارتتىم. بۇل كاسىپتى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ۇنەمى ۇيرەنۋ, تاجىريبەنى شىڭداۋ قاجەت. سول سەبەپتەن, ءوزىمنىڭ شەبەرلىك دەڭگەيىمدى ارتتىرىپ وتىرۋعا تىرىسامىن, – دەيدى رايا اياشقىزى.

ول جاقىندا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ورتالىعى ۇيىمداستىراتىن تەگىن كۋرس تۋرالى ەستىپ, ءوتىنىم بەرگەن. قازىر ءوزى كۋرستا وقىپ ءجۇر. ء«بىز ءۇشىن مۇنداي كۋرستىڭ پايداسى كوپ. كاسىبىمە قاتىستى پايدالى كەڭەستەرگە قانىق بولدىم. ەندى وزىممەن بىرگە جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەردى وسى كۋرستا وقىتۋدى كوزدەپ وتىرمىن», دەيدى ول.

اتىراۋ وبلىسى