تالعاماي وقۋدىڭ پايداسى بار ما؟

كىتابىمدى جاپتىم دا: ء«بىزدىڭ ۇيدە اكە-شەشەمنەن باستاپ, اعا-اپكەلەرىمە دەيىن ساماۋرىن مەن تۇتىندىكتى تۇتاتاتىن گازەت-جۋرنالداردى مەنىڭ رۇقساتىممەن شىعاراتىن. ەگەر ولاردىڭ اراسىندا مەنەن وقىلماي ءوتىپ كەتكەنى بولسا, ساماۋرىن قايناماي, تۇتىندىك جانباي جاتاتىن. دۇنيە كۇيىپ كەتسە دە سولاردى الدىمەن وقىپ وتىراتىنمىن. جازدىڭ ءبىر كۇنىندە سابان ۇستىنە قي سالىنعان تۇتىندىكتى تۇتاتقالى جاتقان گازەتتەن شاعىن اڭگىمەنى كوزىم شالىپ قالىپ, وقىپ وتىردىم. كۇنمەن تالاسقان كەنجەسىن كورىپ كوكەم (اكەمدى سولاي اتايمىن): «ساباننىڭ قالىڭ جەرىنەن تۇتات تا, گازەتىڭدى الىپ ماعان كەل», دەدى. وتتىقتىڭ ەكى-ءۇش تالىن قۇرتىپ تۇتاندىرعان سوڭ, گازەتىممەن كەرى قايتتىم. كيىزدىڭ ۇستىندەگى كورپەشەدە جاستىقتى شىنتاقتاي جاتقان كوكەم: «بىلەسىڭ بە, ءىرى قالالاردا سەنىڭ مەكتەبىڭ مەن اۋىلداعى ەكى قاتار سورەنى ون وراپ الاتىن كىتاپحانالار بار. بىزگە دەيىن ميلليونداعان كىتاپ جازىلدى. ونىڭ ءبارىن تاۋىسۋعا بۇكىل ءومىرىڭنىڭ ءوزى جەتپەيدى. كىتاپتى كوپ وقىعان جاقسى, ال ودان دا جاقسىسى – كوڭىلگە توقۋ. بىراق وسى ەكەۋىنەن دە جاقسىسى بار, بۇل – وقىعانىڭدى ومىردە قولدانۋ. يگىلىگىڭە جاراتا المايسىڭ با, وندا وعان بولگەن ۋاقىتىڭ زايا كەتتى دەي بەر», دەدى. سودان بەرى كوپ وقۋعا ۇمتىلعان ەمەسپىن. كىتاپتى باستاماس بۇرىن ءوز-وزىمنەن ونىڭ ماعان نە بەرەتىنىن سۇراپ الامىن», دەپ جاۋاپ بەردىم.

سوندا مۇعالىم ءسال جىميدى دا: «ۇستا­نى­مىڭ جاقسى ەكەن. كوكەڭە راحمەت, ايتپەسە, ساعان ءبىر اپانى مىسال ەتىپ ايتىپ بەرەيىن دەپ ەدىم», دەدى. قويماي, الگى اپا تۋرلى سۇرادىم. جانىما جاقسىلاپ جايعاسقان مۇعالىم: «ول كىسى ءبىزدىڭ تۋىس بولىپ كەلەدى. قا­شان كورسەڭ, قولىنان كىتاپ تۇسپەيدى. سۇمدىق وقيدى. ۇيىنە بارساڭ, كىتاپتان كوپ نار­سە جوق, قابىرعانى سونىمەن سوققان. قى­زىعى دا سول, كىتاپ كەمىرگىش اپامىزدىڭ ادام سۇيەر قىلىعى از. كورىنگەندى قارعاپ-سىلەپ, جۇ­مىسىنداعىلارىن جامانداپ وتىرادى. بىراق ءوزى باسقا جۇمىسقا اۋىسقىسى كەلمەيدى. قاباعى اشىلمايدى. كىتاپتارىنان وقىعان جاعىمسىز كەيىپكەرلەرىنىڭ تۇرىنە ەنىپ الاتىن سياقتى», دەپ كۇلدى.

كىتاپ وقۋدىڭ پايداسى – ءسوزسىز, ۇشان تەڭىز. «ميدى قارتايتپاۋدىڭ ءبىر جولى – كىتاپ وقۋ» دەپ جازعان دا, ءالى كۇنگە سولاي دەيتىن دە ءوزىمىز. بۇل تۋرالى نەبىر ءىرى تۇلعالاردىڭ تسيتاتالارىن, ءتىپتى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن كەلتىرىپ كولدەي ماتەريال جازۋعا بولادى. اينالامىزدا قولىنان كىتاپ تۇسپەيتىندەردىڭ قاراسى كوپ. كورگەندە قۋاناسىڭ. بىراق سولاردان «نە ءۇشىن كىتاپ وقيسىڭ؟» دەپ سۇراساق, بارىنەن بىردەي تولىمدى جاۋاپ الۋ قيىن. كەيبىرىنىكى تاڭعالارلىق, ۇيقى شاقىرۋ ءۇشىن وقيدى. ەندى ءبىرى «ترەندكە» ەرىپ پاراقتايدى. البەتتە, اراسىندا رۋحاني ازىق الۋ ءۇشىن, ءوزىن تانۋ ءۇشىن وقيتىنىن ايتاتىندارى دا بار. بىراق كىتاپتان باس المايتىنداردان «كىتاپتان وقىعانىڭدى ومىردە پايدالاناسىڭ با؟» دەسەك, كوبى ىركىلىپ قالادى. جالپىلاما پايداسىن جىپكە تىزەتىندەر جەتكىلىكتى, الايدا وقىعانىن ناقتى ءىس جۇزىندە قولدانعانى تۋرالى تولعاناتىنى تەز تابىلمايدى.

بۇرىن بىزگە ۇلكەندەر «ساۋاتتى بولاسىڭ, كىتاپ وقى» دەيتىن. قازىرگى كىتاپتاردى قاراپ وتىرساڭىز, قاتەدەن كوز سۇرىنەدى. وزىمىزدەن كەيىنگىلەرگە كەزىندە وقىعان كلاسسيكتەردەن باسقانى ۇسىنا الماي دال بولامىز. ال بىزدەن وقيتىن كىتاپ سۇرايتىن جاس بۋىن, جاسوسپىرىمدەر زاماناۋي, جاڭا دۇنيەنى وقىپ, العا ۇمتىلۋدى كوزدەيتىنى انىق. ءوزىمىز دە سونىڭ قاتارىندامىز. ەندى سول سۇرانىستى قانشالىقتى قاناعاتتاندىرىپ وتىرمىز؟ ءيا, بۇل – بولەك ءبىر ۇلكەن ماسەلە.

ءوز اڭگىمەمىزدىڭ اۋانىنا قايتا ورالساق, ەسىل ۋاقىتىن ءولتىرىپ, تابىس تابۋ ءۇشىن جا­زىل­عان 300-500 بەتتىك كىتاپتاردى جار­نا­ما­نىڭ كۇشىمەن, جارىسا وقىپ جاتقانداردى كورگەندە بالا كەزدەگى قىلىعىم ەسكە تۇسەدى. سوندايدا, شىركىن-اي, كىتاپ كەمىرگىشتەر وقى­عانىن ىشىندە ساقتاي بەرمەي, توقىعانىن جۇرتقا جەتكىزىپ, كىتاپتاردى ماقسات, سالا, باعىت بويىنشا ىرىكتەۋگە اتسالىسسا عوي, سونىڭ جۇيەسى قالىپتاسسا ەكەن دەيسىز. ورتا جاسقا جەتىپ اقىل توقتاتسا دا رۋحاني ازىق الامىن دەپ قولىنا ىلىنگەن كىتاپقا ءۇڭىلىپ وتىراتىنداردىكى تالعامسىز تاماقتانعانمەن تەڭ سەكىلدى. ال وتباسىنا, جاقىندارىنا كوڭىل بولۋگە ۋاقىتى جوق, ەسەسىنە كوپ وقيتىن, بىراق كىتاپتان العانىن ومىردە قولدانبايتىن, پايدالانبايتىن, جەتىلۋگە جاراتپايتىن جاندار سىرت كوزگە ءومىر سۇرەتىندەي سەزىلەدى.