سوڭعى ونجىلدىقتا دامىعان ەكونوميكاسى بار ەلدەردىڭ ۇلتتىق ءوندىرىس ساياساتىنداعى باسىمدىقتاردىڭ وزگەرگەندىگى بايقالادى. بۇگىنگى تاڭدا تەك جالپى وندىرىستىك قانا ەمەس, باسەكەلىككە قابىلەتتى ءوندىرىس ساياساتى تۋرالى كوپ ايتىلادى. ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى جانە اقش ءوندىرىستى تىكەلەي جانە جاناما مەملەكەتتىك رەتتەۋ تەتىكتەرى ارقىلى جۇرگىزۋدە.
باتىس ەۋروپا ەلدەرىنىڭ (گەرمانيا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا) وندىرىستىك ساياسات سالاسىنداعى ماقساتتارى ۇقساس جانە ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ورتاق تەتىكتەرى قالىپتاسقان. وعان ەلەۋلى اسەرىن تيگىزگەن وسى ەلدەردىڭ ورتاق تاريحى عانا ەمەس. ءبىر جاعىنان, ولاردىڭ ىشكى نارىعى ءبىرشاما شەكتەۋلى, سوعان وراي وسى ەلدەردىڭ تابيعي بايلىقتارى ءبىر-ءبىرىن ءوزارا تولىقتىرادى, ال بۇل ۇلتتىق ەكونوميكالاردىڭ ءبىر-بىرىنە تاۋەلدىلىگىنە سەپ بولادى. ەكىنشى جاعىنان, ءار ۇكىمەت الدىمەن ءوز ەلىنىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ مەن حالقىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋدى كوزدەيتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسىنان شىعۋ ماقساتىندا ءار ەل ەۋروپاعا ورتاق شارالارمەن قاتار ءوز ەلدەرى ىشىندە دە ارنايى قادامدار جاسادى. گەرمانيا ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ وزىندە-اق 500 ملرد. ەۋرولىق كونيۋنكتۋرانى دامىتۋ باعدارلاماسىن دايىنداپ, بارلىعى وسى شاراعا 600 ملدر. ەۋرو كولەمىندە قارجى ءبولدى. سونىمەن قاتار جەكە بانكتەر مەن ءىرى كاسىپورىندار دا وزدەرىنىڭ قوسىمشا ۇلەسىن قوستى. ءۇشىنشى جاعىنان, وسى شارالاردىڭ ءبىر-بىرىنە قايشى كەلمەۋى ءۇشىن لوندوندا وتكەن 20 ەل سامميتىندە كانتسلەر انگەلا مەركەل پروتەكتسياعا جول بەرمەۋ جانە ءادىل باسەكەلەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ارنايى ۇيىم قۇرۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
گەرمانيانىڭ پرەزيدەنتى ح.كەلەر دە ءوز كەزەگىندە بانكتەر مەن قارجى ينستيتۋتتارىن “باقىلاۋسىز كەتكەن قۇبىجىق” دەپ باعالاپ, الداعى ۋاقىتتا ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قاتال باقىلاۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن.
دەمەك, ەلدەگى جاعدايدى وڭالتۋعا باعىتتالعان شارالار بىردەي ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. قارجى ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىنا, اسىرەسە قارجىلارىن سالىقتان جاسىرىپ, شەتەلدە ورنالاستىرعان كاسىپورىنداردى قاتال باقىلاۋ مەن ەكونوميكانىڭ دامۋىنا مەملەكەتتىك قولداۋدى ناقتى ىسكە اسىرۋ. وسى رەتتە مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ تىعىز بايلانىسى ورناتىلىپ, ءوزارا مۇددەلىلىگى مەن وزەكتى ءماسەلەلەردى تابۋ جانە شەشۋ ماقساتىندا پارمەندى ۇنقاتىسۋ ءجۇرگىزىلۋدە.
گەرمانيانىڭ وندىرىستىك ساياساتىنىڭ باسىمدىقتارى – ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە عىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالاناتىن سەكتورلاردى دامىتۋ, ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمدىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق تاراپتارىن جەتىلدىرۋ. مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تىكەلەي جانە جاناما تاسىلدەرى ءتيىمدى تۇردە ۇشتاستىرىلىپ, ساياسات ەڭ الدىمەن ءوندىرىس دامۋىنىڭ باستى العىشارتى بولىپ تابىلاتىن ۇلتتىق ەنەگەتيكانى دامىتۋعا باعىتتالعان. بۇكىل ەل سەگىز ەنەرگەتيكالىق ايماققا ءبولىنگەن, ارقايسىسىندا ءوز ايماقتىق ورتالىعى بار. ولاردىڭ اراسىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ جانە جەتكىزۋ بويىنشا باسەكەلەستىك مەملەكەت تاراپىنان باقىلانىپ وتىرادى. جىل سايىن ءىرى-ءىرى ەنەرگيا پايدالانۋشى سۋبەكتىلەر جانە ءار جارتى جىل سايىن قوعامدىق تۇلعالار مەن بيلىك ورگاندارى كومپانيانىڭ تيىمدىلىگى مەن تاريف جۇيەسىنىڭ جاعدايعا سايكەستىگىن اشىق تۇردە زەرتتەپ, كورسەتەدى.
كومىر ءوندىرۋ سەكتورىن قولداۋ وندىرىستىك-ەنەرگەتيكالىق ساياساتتىڭ باستى قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ءبىر سالاسى بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىنە شاحتەرلەردىڭ تاپشىلىق جاعدايىنداعى زەينەتاقى قورىنا قوسىمشا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ, كومىر وندىرۋگە جارتىلاي سۋبسيديا ءبولۋ (ەلەكتر تاريفىنە ارنايى قوسىمشا اقشا بولۋگە رۇقسات بەرىلگەن) جانە نەمىس مەتاللۋرگياسىنىڭ قاجەتتىلىگىنە بولىنەتىن كوكستىك كومىردى ءوندىرۋ جانە بايىتۋ سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان ادرەستى قارجى ءبولۋدى قامتيدى.
گەرمانيا تابىسىنىڭ باستى قۇپياسى – ەكونوميكالىق قۇرىلىمنىڭ ءوزارا سايكەستىگى جانە ەكونوميكاداعى ءوندىرىستىڭ باستى ءرولى. ەلدە اۆتوماشينە مەن وندىرىستىك ماشينەلەر جاساۋ, ءدارى-دارمەك, حيميا ءوندىرىسى وتە مىقتى دامىعان. وسى سالادا الەمدەگى كوشباسشى بولىپ ەسەپتەلەتىن گەرمانيا تۇعىردان تۇسپەس ءۇشىن الدىڭعى قاتارلى عىلىمي جەتىستىكتەر مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا نەگىزدەلگەن تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ نەگىزىندە ماشينەلەردىڭ جاڭا بۋىنىن شىعارۋدى قولعا الىپ, اتالعان سالالارعا ەرەكشە قولداۋ كورسەتۋدە.
سونىمەن قاتار, گەرمانيادا شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى اراقاتىناسى جاقسى ۇيلەستىرىلگەن. ەلدە ءىجو-ءنىڭ 80 پايىزعا جۋىعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ۇلەسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ءدال وسىنداي ۇلەستىك كورسەتكىش مەملەكەتتىك كىرىستەردى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا دا بايقالادى. داعدارىس كەزەڭىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار وزدەرىنىڭ وزگەرىستەرگە بەيىمدىلىگى جانە باسقارۋعا جەڭىلدىگى ارقاسىندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قايتادان دامۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ وتىر.
تاعى ءبىر ماڭىزدى قاعيدا – ەكونوميكالىق ەركىندىك پەن بيزنەستى باسقارۋدىڭ تۇسىنىكتى رەسىمدەرى جانە مەملەكەتتىڭ ءتۇرلى يننوۆاتسيالار مەن ەلدەگى يننوۆاتسيالىق نارىقتى قالىپتاستىرۋعا قولداۋى. ەكونوميكالىق قولداۋ جۇيەسى ەۋروپا وداعى, فەدەرالدىق ۇكىمەت جانە جەكە فەدەرالدىق جەرلەر دەڭگەيىندە ىسكە اسىرىلادى. ولاردىڭ ارقايسىسى ەل مەن جەر ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, اتالعان ءۇش قوردان كاسىپورىندارعا ناقتى كولداۋ كورسەتە الادى.
بولاشاعى مول سالالاردىڭ ءبىرى – بالامالى ەنەگەتيكا رىنوگى, اتاپ ايتقاندا, جەل, جەر استى جىلۋى مەن كۇن ساۋلەسىنىڭ قۋاتى, بۇل سالادا دا گەرمانيا قازىر الەمدەگى كوشباسشى بولىپ ەسەپتەلەدى. بۇل – گەرمانيانىڭ ەلدەگى يننوۆاتسيانى قولداۋ, يننوۆاتسيالىق بيزنەسكە ءتيىمدى شارتتار مەن جەڭىلدىكتەر جاساۋىنىڭ ناتيجەسى.
قىزىعۋشىلىق تۋعىزۋى مۇمكىن تاعى ءبىر ماسەلە – جەر تەلىمدەرىن الۋ جانە رەتتەۋ قۇقىعى. سەبەبى گەرمانيا بىرىككەننەن كەيىن كەيبىر جەر تەلىمدەرىنە ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە تۇلعا يە ەكەندىگى ۇلكەن پروبلەما تۋعىزدى. بۇل تالاستار ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن ەدى. سول سەبەپتى گەرمانيا “ينۆەستيتسيالار باسىمدىلىعى تۋرالى” قاۋلى شىعاردى. قۇجاتتىڭ باستى مازمۇنى – ەگەر ينۆەستيتسيا تۋرالى ناقتى كەلىسىم بولسا, ۇكىمەت جەر تەلىمىن يەلەنۋ قۇقىعىن ينۆەستورعا بەرەدى. ال جەر تۋرالى قالعان تالاستاردى شەشۋ ينۆەستيتسيا اياقتالعان مەرزىمگە دەيىن قالدىرىلادى, بىراق كەيىن دە وسى ماسەلە مەملەكەتتىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن شەشىلەدى.
ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ مەن بيزنەستىڭ سىرتقى رىنوكتارعا شىعۋى ءۇشىن جاسالعان ءتيىمدى باعدارلامالار گەرمانيا ەكونوميكاسىنىڭ جاڭارۋىنا ءتيىمدى ۇلەسىن قوسۋدا.
جاڭاشا دامۋ بارىسىندا گەرمانيادا كادرلار دايىنداۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنۋىنىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. ەلدە, ءبىر جاعىنان, جۇمىسسىزدىقتىڭ بولعانى, ەكىنشى جاعىنان, جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن كەرى دەموگرافيالىق احۋال ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا. ال گەرمانياداعى كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارى – نە قارجى قىزمەتكەرلەرى, نە مەنەدجەرلەر ەمەس, بۇيىمداردى شىعارۋ ۇدەرىسىن جاقسى يگەرگەن ينجەنەرلەر. الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىنىڭ وزىندە دە گەرمانيا كاسىپورىندارداعى مامانداردى قىسقارتۋ ەمەس, بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ نەمەسە وزىق تەحنولوگيانى تالاپ ەتەتىن باسقا ماماندىقتى يگەرۋگە اسا ماڭىز بەرىپ, وسى باعىتتا قىزمەت كورسەتكەن كاسىپورىندارعا ارنايى قارجىلىق كومەك كورسەتتى. جاستارعا ارناپ وقۋ-ۇيرەتۋ ورىندارىن اشقان كاسىپورىندارعا دا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. وسى رەتتە گەرمانيادا ىرگەلى عىلىم مەن قولدانبالى عىلىم جانە ءوندىرىستىڭ تىعىز بايلانىسى ورنىققانىنا توقتالا كەتۋ ورىندى.
گەرمانيانىڭ ەۋروپا وداعىنىڭ قالىپتاسۋىنا باستاماشى بولىپ, اياعىنا نىق تۇرۋىنا ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىمەن بارىنشا كۇش سالىپ وتىرعانى بەلگىلى. الەمدە ەكسپورتقا تاۋار شىعارۋ بويىنشا 1-ءشى, ال يمپورت بويىنشا 2-ءشى ورىندى يەلەنگەن گەرمانيانىڭ ءىجو-ءسى 3, 35 تريلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسىنىڭ سالدارىنان ەل ەكونوميكاسى بىلتىرعى جىلى 4,8 پايىزعا تومەندەدى. سوعان قاراماستان, ەۋروپالىق ورتاق ۆاليۋتا – ەۋرونى قۇلدىراۋدان جانە وداقتاس ەلدەردىڭ داعدارىسقا توتەپ بەرۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن گەرمانيا ولارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋدە. مىسال ءۇشىن ايتا كەتەيىن, قارجى-ەكونوميكالىق كۇيزەلىسكە ۇشىراعان گرەكيانى مەملەكەتتىك بانكروتتان امان الىپ قالۋ ءۇشىن ەو 110 ميلليارد ەۋرو قارجى جوسپارلاسا, ونىڭ 22.4 ميللياردىن گەرمانيا بولەدى. ال بولاشاقتا وسىنداي مۇمكىن پروبلەمالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قۇرىلار ەو-نىڭ 750 ميللياردتىق تۇراقتاندىرۋ رەزەرۆتىك قورىنىڭ 147 ميللياردى نەمىس ۇكىمەتىنىڭ ەسەبىنەن بولماقشى. فەدەرالدىق ۇكىمەت شەتكە كەتەر وسىنشاما مول قارجىنىڭ نەمىس سالىق تولەۋشىلەرىنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىنا زيانى تيمەيدى دەپ ەسەپتەيدى. وسىدان-اق ەلدىڭ بۇكىل قارجى-ەكونوميكالىق قۋاتىن بايقاۋعا بولادى.
ەۋروپا وداعى ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە گەرمانيا, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن جانە قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى جان-جاقتى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, 2007 جىلعى ماۋسىم ايىندا, گەرمانيانىڭ توراعالىق ەتۋ كەزىندە ورتالىق ازيامەن جاڭا سەرىكتەستىك ستراتەگياسىن قابىلداعانى بەلگىلى. ەۋروپا وداعىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىقپالداستىق, ينستيتۋتتىق دامۋ, قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ, سونداي-اق شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, جۇمىسسىزدىق پەن ينفلياتسيانى جۇگەندەۋ بارىسىنداعى تاجىريبەلەرى مۇقيات زەرتتەۋگە تۇرادى.
ەۋروپا وداعى – قازاقستاننىڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق ارىپتەسى, قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان شەتەلدىك كاپيتالدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن ەۋروپا وداعىنىڭ ينۆەستيتسيالارى قۇرايدى. سوڭعى بەس جىلداعى كورسەتكىشتەر بويىنشا قازاقستاننىڭ شەتەلدىك ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا ەو ءبىرىنشى ورىندى ساقتاپ, دۇنيەجۇزىلىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالدارىنا قاراماستان, تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە ساۋدا اينالىمى 30 ملرد. دوللاردان اسقاندىعىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
قازاقستان ءوز تاراپىنان 2008 جىلى “ەۋروپاعا جول” اتتى باعدارلاما قابىلداپ, ەۋروپا وداعىمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ مەن تەرەڭدەتۋ ءۇشىن ناقتى قادامدار جاسادى. بيىلعى جىلى ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى اياسىندا بەلگىلەنگەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ەو-مەن, ونىڭ ىشىندە گەرمانيامەن ىنتىماقتاستىقتى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋدى تالاپ ەتەدى. اسىرەسە, جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى تارتۋ, “جاسىل” ەنەرگەتيكا قولدانىسىن ۇلعايتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇدەرىسىنىڭ زاماناۋي تەتىكتەرىن ەنگىزۋ, بانك-قارجى جۇيەسى سەكتورىن قاداعالاۋ مەن دامىتۋ, وزىق باسقارۋشىلىق ادىستەمەلەر, الدىڭعى قاتارلى كولىك-لوگيستيكالىق شەشىمدەر, ساپا مەنەدجمەنتى, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ, سونداي-اق وتاندىق كاسىپورىندار ونىمدەرىندە “قازاقستاندىق ۇلەستى” ارتتىرۋ بارىسىندا گەرمانيادان كوپ نارسەلەردى ۇيرەنۋگە بولادى جانە قاجەت تە. مۇناي-حيميا ءوندىرىسى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونىمدەردى قايتا وڭدەۋ سالالارىندا نەمىس تاراپىنىڭ جەتىستىكتەرىن پايدالانۋ بارىسىندا رەسپۋبليكامىزدا وندىرىلەتىن شيكىزاتتى نەمىس تەحنولوگيالارىنا الماستىرۋ سحەماسىن تولىعىمەن قولدانۋعا بولار ەدى. ىنتىماقتاستىق ايماقتاعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتىپ, ەكسپورتتى ارتاراپتاندىرۋعا ۇلەسىن قوسادى, مەملەكەتتىك باسقارۋ تەتىكتەرىن جاڭارتىپ, ينۆەستيتسيا مەن وزىق تەحنولوگيالاردى تارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
ساياسي تۇرعىدان العاندا نەگىزگى وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. گەرمانيا قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىققا دەگەن ۇمتىلىسىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداپ, دايىندىق بارىسىندا ناقتى كومەك كورسەتتى. رەسمي بەرلين استانانىڭ توراعالىق بارىسىنداعى العاشقى قادامدارىن تابىستى دەپ باعالايدى جانە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى باستاماسى وسى ۇيىمنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىمدە.
ءداستۇرلى دوستىققا نەگىزدەلگەن قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قيسىندى جالعاسى بولعان وتكەن جىلى گەرمانياداعى قازاقستان جىلى ۇلكەن تابىسپەن وتسە, بيىلعى جىلى نەمىس تاراپى ەلىمىزدە “گەرمانيا قازاقستاندا-2010” اتتى كەڭ كولەمدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدا. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى ن.نازارباەۆ پەن ح.كەلەر ومىرگە جولداما بەرگەن وسى باستامالار قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتە ءتۇسىپ, ادامدار اراسىنداعى جەكە بايلانىستاردى نىعايتۋعا جانە جاڭا دوستار تابۋعا باعىتتالعان. سايىپ كەلگەندە, ەۋرووداقتىڭ كۇرەتامىرى بولىپ تابىلاتىن گەرمانيامەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ەكى جاققا بىردەي پايدالى جانە ەلىمىزدىڭ الەمدەگى باسەكەلەستىككە ەڭ قابىلەتتى 50 ەل قاتارىنا ەنۋىندە اتقاراتىن ءرولى زور. قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىندا بىلتىردىڭ وزىندە 35 جاڭا ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم-شارتتارعا قول قويىلعان بولاتىن, بيىلعى جىلدىڭ دا بەرەرى مول دەگەن سەنىم بار. سەبەبى قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ پەن گفر كانتسلەرى ا.مەركەل قازاقستان مەن گەرمانيا ساۋدا-ەكونوميكالىق ءمۇمكىندىكتەرىنىڭ مول بولاشاعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا بەلەستەرگە كوتەرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. وسى كەڭ كولەمدى كەلىسىمدەردى ورىنداۋ جانە ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ نەمىس ستاندارتتارىنا بارىنشا جاقىنداۋ مۇمكىندىگى مول.
نۇرلان ونجانوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
گەرمان فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى.