«تۇراندى ماقتامايمىن ءتىپتى تەككە, ونسىز دا تۇران ءمالىم تالاي شەتكە» (ماعجان) دەمەكشى, حالىق كوككە كوتەرگەن ەسىمدى بيلىك ودان ءارى اسقاقتاتقانى قانداي كەلىستى, قانداي جاراسىمدى! كەشەلى بەرى «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» اتانعان ءشامشى قالداياقوۆقا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى بەرىلگەنى تۋرالى حابار ەل ىشىنە جارىقتىڭ جىلدامدىعىمەن تارادى. حالىق الدەقاشان مويىنداپ, جۇرەگىنە ۇيالاتقان ەكى قازاق بولسا, سونىڭ ءبىرى – ءشامشى.
«الاش اتتان تۇسكەندە حان تاقتان تۇسەتىن» زامان بولعان دەسەتىن. ءدال وسى كۇنى ۇلىتاۋ تورىندە وتەتىن ۇلتتىق قۇرىلتايعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءتىزىمى قاتار جاريالانىپ, اشىق اقپارات كوزدەرىندە بىرىنەن سوڭ ءبىرى ات وزدىرىپ جاتقانىن جاقسى ىرىمعا بالادىق. ءشامشى دەسە, حالىق, ۇلت دەگەن ۇعىمدار ويانادى ەلدىڭ كوكەيىندە. كوپشىلىك, تۇتاستىق سىندى تۇسىنىكتەر تۋ كوتەرەرى تاعى ءمالىم. «توي باستالدى وتىراردا, سۇلۋ سىردىڭ بويىندا. كەۋدەسىندە وتى جانعان, قىزىلقۇمنىڭ قوينىندا. اڭىزداردا اتى قالعان, تالاي اقىن تولعاعان. وسىنداي توي وتىراردا, بۇرىن-سوڭدى بولماعان» دەمەۋشى مە ەدى ءبىر ءانىنىڭ ءسوزىن جازعان مۇحتار شاحانوۆ.
وسىلايشا, قازاق توپىراعىنداعى ەڭ كونە قالالاردىڭ بىرىنە سانالاتىن وتىرار ءال-فارابيدەن كەيىن ءشامشىنى اكەلدى دۇنيەگە. كۇللى الەم جارياعا شىعارماعانىمەن, دۇنيە ءجۇزىنىڭ وقىمىستىلارى مويىندايدى ەكەن. مۋزىكا تۋرالى تۇڭعىش عىلىمي ەڭبەك قالدىرعان دەپ ءفارابيدى تانىسا كەرەك. ءوزى حالقىن سۇيگەن, حالقى ءوزىن سۇيگەن, ۇلت جۇرەگىنەن ويىپ تۇرىپ ورىن العان ءشامشى ءدال سول توپىراقتا مىڭ جىلدان سوڭ دۇنيەگە كەلىپ, تۇركىنىڭ قاراشاڭىراعىنا وزان بولىپ ورناپ الدى. قازاق اسپانىن عانا ەمەس, تۇران حالىقتارىنىڭ كوبى تىڭدايدى ءشامشىنى. «سەن مولدىرەيسىڭ, ەركەم» دەپ قىرعىزدار دا, باسقا دا تۇركى حالىقتارى شىرقايدى.
تۇپتەپ كەلگەندە, ءشامشى قالداياقوۆ – قازاق جەرىنىڭ تۇتاستىعى ءۇشىن انىمەن كۇرەسكەن تۇلعا. ونى كومپوزيتوردىڭ مىنا سوزىنە قاراپ باعامداسا بولادى: «1959 جىلدىڭ اياعىندا قازاقتار «بۇل قالاي, ءبىزدىڭ تەرىستىكتەگى 5 وبلىسىمىزدى «تسەليننىي كراي» قىلىپ ءبولىپ الايىن دەپ جاتىر» دەگەن شۋ شىعاردى. سول كەزدە «مەنىڭ قازاقستانىم» دەپ جازعان ۇران ءانىمىز ەدى», دەيدى. حالىقتىڭ رۋحىن وسى انىمەن-اق كوتەرىپ جىبەرگەنى بۇگىندە تاريحتان ءمالىم. 1986 جىلى الاڭداعى جاستار شىرقاعان بۇل تۋىندى ۋاقىت وتە كەلە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءانۇرانىنا اينالسا, دەمەك ءشامشى ەلىنىڭ تۇتاستىعى جولىندا ءانىن تۋ ەتىپ كوتەرگەن كۇرەسىنىڭ ناتيجەلى بولعانى.
وسىنىڭ تاعى ءبىر ايقىن دالەلىندەي, قازاقستان تاۋەلسىزدىك الىسىمەن 1991 جىلى شامشىگە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى اتاعى بەرىلگەن. كومپوزيتوردىڭ كوزى ءتىرى ول ۋاقىتتا. ال كوزى كەتكەن سوڭ ەسىمىنە بەرىلگەن بۇل اتاق شىن ونەر يەسىنىڭ اتى ماڭگى ولمەيتىنىن تاعى ءبىر مارتە ايگىلەگەندەي.
«بۇل كۇندە ءانشى كوپ, تەك قانا ءشامشى جوق» دەيتىن ءسوز بار ەل اۋزىندا. بۇگىندە ءشامشى اندەرى شىرقالمايتىن ۇلى توي, ۇلىق كەشتەر جوق تا شىعار. توي مەن دۋماندى, مەرەكەلىك كەشتەردى بىلاي قويعاندا, جاي كۇندەردىڭ وزىندە جۇرت ءشامشىسىن تىڭدايدى. ىڭىلداپ ايتىپ جۇرەدى. جۇماتاي جاقىپباەۆ ولجاسقا جازعان ولەڭىندە «اعام دا سولاي: الىستى جاقىنعا بالاپ, قاقتىرعان ءبىزدىڭ قيال مەن اقىلعا قانات», دەپ كوسىلەتىن. قازاق اسپانىندا قالىقتاعان اندەرى ارقىلى حالىقتىڭ سەزىمى مەن ويىنا قانات بىتىرگەن ءشامشى ەسىمىنە كورسەتىلگەن قۇرمەت پەن سىي – ءبىر جاعىنان ونىڭ ەش ەسكىرمەيتىن ءانىن ءار كەش شىرقاپ كەلە جاتقان ەلىنە جاسالعان قۇرمەتتىڭ بەلگىسى.