استانا قالاسىندا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى: بەيبىتشىلىك, رۋحانيات جانە كەلىسىم مادەنيەتى» اتتى تاقىرىپتا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسى بولىپ ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىن اشىپ, ءسوز سويلەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەسسيانىڭ وزەگى بولىپ وتىرعان بەيبىتشىلىك, رۋحانيات جانە كەلىسىم مادەنيەتى تۋرالى جان-جاقتى باياندادى. ءبىز اقتوبە وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى عىلىمي-ساراپتامالىق ورتالىعىنىڭ مۇشەسى پاۆەل ماگلەليمەن كەزدەسىپ, سەسسيا تۋرالى پىكىرىن سۇراعان بولاتىنبىز.
– سەسسيا جۇمىسىن تەلەديداردان كورىپ, ەلباسىنىڭ ءسوزىن زەر سالا تىڭدادىم. ايتارى جوق, بۇل سەسسيا دا بۇرىنعىلارىنداي وتە ىسكەرلىك جاعدايدا ءوتتى. ءبىز ەلىمىزدە تاتۋلىق پەن دوستىقتىڭ, بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ باستاۋشىسى دا, قولداۋشىسى دا پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنىنە تاعى ءبىر كوز جەتكىزدىك. ەلباسى ءوزى قۇرعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ قانا قويماي, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدا ۇلكەن ىستەرگە ۇيىتقى بولاتىنىنا سەنىم ارتۋىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. اسسامبلەيا ءوزىن وسى جىلداردا ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ, كونفەسسياارالىق جانە ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ كەپىلى رەتىندە تانىتقانىن كوزىمىز كورىپ, كوڭىلىمىز سەزىپ وتىر. ەلباسى ءوز ءسوزىنىڭ باسىندا-اق: «مادەنيەت – تىرشىلىكتىڭ تىرەگى, ورتاق يگىلىكتەردى ۇلىقتاپ, ۇلتتى ۇلى ىستەرگە ۇيىستىرۋدىڭ بىرەگەي تەتىگى», دەپ اتاپ ءوتتى. شىنىندا دا, بارلىعى مادەنيەتتەن, مادەنيەتتىلىكتەن ارنا تارتادى. ياعني, ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن تۇسىنىستىگىنە, ءوزارا ىنتىماعىنا قاي ۇلت بولماسىن مادەنيەتتى بولعاندا عانا قول جەتكىزەدى.
مىنە, مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت – قازاق حالقىنىڭ اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان ءوزارا تاتۋلىققا, ۇلكەندى سىيلاۋشىلىققا, جوق-جىتىكتەرگە قايىرىمدى بولۋعا, جالپى باۋىرمالدىق قاسيەتتەرگە نەگىزدەلگەن مەنتاليتەتى مەن مادەنيەتى وزگە ۇلتتاردى دا ورتاق مۇددەگە ۇيىستىرىپ وتىر دەسەم, ارتىق ايتقاندىق بولماس. ەلىمىزدەگى وسىنداي بىرلىكتىڭ بەرەكەگە باستاپ وتىرعانىن قۇرمەتتەۋىمىز كەرەك. ەڭ باستىسى, «ءبىز حالىقتى ورتاق پاتريوتتىق تۇعىرنامادا توپتاستىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر سەنىمدى تەتىگىن تاپتىق. ونىڭ ءمانى اركىمگە دە تۇسىنىكتى جانە قاراپايىم ادامي سۇرانىستاردى – جۇمىستى, وتباسىنداعى ءال-اۋقاتتى, بالالار ءۇشىن ءبىلىم بەرۋدى, دەنساۋلىقتى, قاۋىپسىزدىك پەن دەمالىستى قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى», دەۋىنىڭ جانى بار. ادامعا بۇدان ارتىق نە كەرەك. ال بۇل ءاربىر سانالى ادامنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى ەكەنى دە ءسوزسىز. مىنە, سەسسيادا سويلەگەندەردىڭ وي-پىكىرلەرىن وسى ارنادا ءوربىتۋى دە سوندىقتان. ۇرپاق ءوسىرىپ, باقۋاتتى ءومىر ءسۇرۋ ءار ادامنىڭ ارمانى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە تالاپتانۋىنىڭ ءوزى بىزدە مۇنداي مۇمكىندىكتەردىڭ بار ەكەنىن الدەقاشان دالەلدەپ بەردى.
– ءبىزدىڭ باستى باعدارىمىز «قازاقستان -2050» ستراتەگياسىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋ ەكەنى ءسوزسىز. ەلباسى بۇل باعىتتا اسسامبلەيانىڭ ارقاشان ۋاقىتپەن بىرگە قادام جاساپ كەلە جاتقانىنا توقتالا كەلىپ, ستراتەگيادا ءبىزدىڭ كوپەتنوستى حالقىمىزدىڭ دانالىعى كورىنىس تاپقانىنا توقتالدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان كورىنۋ ەكەنىن تاعى جادىمىزدا جاڭعىرتتى. بۇل باعىتتا ءبىتىمنىڭ, رۋحاني كەلىسىمنىڭ ايرىقشا جوعارى مادەنيەتىنىڭ بەس قاعيداتىنان ارقاۋ تاباتىنىن جەتكىزدى. ەلباسى XXI عاسىردىڭ بەس مىزعىماس شىندىعىن دا اشىپ ايتتى. ولار: تۇراقتى ەكونوميكا, مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ ساقتالۋى, ەتنوسارالىق قاتىناستىڭ تۇراقتىلىعى, ازاماتتىق تەڭ قۇقىلىق, ينتەگراتسيالىق دامۋ.
پرەزيدەنت جەتەكشى يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ يادرولىق ماتەريالدى فيزيكالىق قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى توقتاتۋى ىقتيمال دەگەن اقپاراتتىڭ الاڭداتاتىنىن دا جاسىرمادى. ەلباسى اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ باستى باعىتى جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ, ءفاشيزمدى تالقانداۋداعى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى شەڭبەرىندە وتكىزىلەتىن شارالار ەكەنىن العا تارتتى. اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ تاتۋلىقتىڭ تۇعىرىن بەكىتۋگە باعىتتالاتىنىن جەتكىزدى.
قاشاندا تىڭ يدەيا, باعالى باستامالارعا جول اشاتىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ 2015 جىلدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى دەپ جاريالاۋعا ۇسىنىس ءبىلدىرۋىنىڭ ءوزى بىرلىك پەن دوستىقتىڭ, تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان قوعامدىق قۇرىلىمنىڭ ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ومىرىندەگى ءرولىنىڭ زور ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. اسسامبلەيانىڭ قۇرىلعانىنا جانە رەفەرەندۋمدا ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي اتقارىلاتىن جۇمىستاردى انىقتاپ بەردى.
ەلباسى اسسامبلەيانىڭ ءوڭىردەگى قۇرىلىمدارىن كۇشەيتۋگە كوڭىل بولۋدە. اسسامبلەيا حاتشىلىعىنا اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا دوستىق ۇيلەرىن سالۋدى باقىلاۋدى تاپسىرۋىنىڭ ءوزى ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ءتىلىن, مادەنيەتىن, ادەت-عۇرپىن دامىتۋعا قانشالىقتى ماڭىز بەرىلىپ وتىرعانىنىڭ ناقتى كورىنىسى دەۋ ورىندى.
اقتوبە وڭىرىندە 90-عا جۋىق ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋدە. وبلىس ورتالىعىنداعى دوستىق ۇيىندە ون سەگىز ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. ال ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسىندا ءسويلەگەن ءسوزى بارشا قازاقستاندىقتاردى بۇرىنعىدان گورى دە ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق يدەياسى توڭىرەگىنە توپتاستىرىپ, بيىك مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلدىرا تۇسەرى ءسوزسىز.
جازىپ العان
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.