• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
تاريح 31 مامىر, 2022

ماڭگىلىك ازا جىرى نەمەسە زۇلمات جىلدار ەلەسى

2560 رەت
كورسەتىلدى

سوڭعى ءبىر عاسىردىڭ ىشىندە حال­قىمىز قانشاما جان شو­شىر­لىق ناۋبەتتى باستان كەشتى دەسەڭىزشى: ون التىنشى جىلعى دۇربەلەڭ, قىزىل رەۆوليۋتسيا, كولحوزداستىرۋ, اشتىق, ۇركىن­شىلىك, وتىز جەتىنشى جىلعى قان­دى رەپرەسسيا, وتان سوعىسى, تىڭ يگەرۋ, يادرولىق سىناقتار...وسىلاردىڭ ءبارى تۇگىلى, بىرەۋىنىڭ ءوزى-اق ۇلتتىڭ ومىرتقاسىن ءۇزىپ ەسەڭ­گىرەتىپ تۇسىرەر الاپات قاسىرەت ەكەنى داۋسىز. ايتسە دە سولاردىڭ ىشىندەگى اشارشىلىق ناۋبەتى حالقىمىزدى ءبىر­جولاتا تۇرالاتىپ تىعىرىققا تىرەگەن قاندى شەڭگەل زۇلمات ەدى.

مەشىن جىلعى اقسيراق اشتىقتا قازاقتىڭ ۇشتەن ەكىسى قىرعىن تاپتى, ياعني, قازىرگى رەسمي مويىندالعان ەسەپ بويىنشا, بەس ميلليوننان استامى وپات بولعان. سوڭعى ۋاقىتتاعى قۇپيا ارحيۆتەگى ءمالىم بول­عان كەيبىر مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, بۇل دەرەكتەر ءتىپتى جەتى جارىم ميلليون­عا جەتىپ جىعىلادى ەكەن. ستاليندىك ز ۇلىم بيلىك شوكىمدەي جۇرتتى شوپتەي وتاپ, تۇگەلگە جۋىق جۋساتىپ سالدى. كوش­پەندى ەلدى وتىرىقشىلاندىرامىز, از جىلدا مادەنيەتكە جەتكىزەمىز دەگەن زىميان ساياساتپەن قازاقتىڭ الدىنداعى مالىن تارتىپ الىپ, تىرشىلىك نارىنەن ايىردى. جۇتقا ۇشىراعان جۇرت سەڭدەي سوعىلىستى, ءومىر ءۇشىن جانتالاسقان پەندە بالاسى نە ىستەمەيدى, ءشوپتىڭ تامىرىن جەدى, تىشقان اۋلادى, نەبىر جان تۇرشىگەرلىك سوراقىلىققا باردى. توز-توز بوپ جان-جاققا بوستى جان دالباسالاپ. شاراسى بولماعان اش-جالاڭاشتار قارلى بوراندا اۋىل-اۋىل بوپ قىرىلىپ قالدى. جاز شىققاندا قازاق دالاسىنىڭ بەتىن قازاقتىڭ قۋراعان سۇيەگى اقسوڭكە بوپ جاۋىپ جاتتى. ولىككە جەمساۋى تويعان قۇزعىندار عانا قازاق اسپانىندا قارا بۇلتتاي ءۇيىرىلىپ ءجۇردى... بۇل دەگەن, شىن مانىندە, قولدان جاسالعان قاستاندىق, قاندى قىرعىن گەنوتسيد ەدى. حالقىمىزدىڭ قۇنارى تامىرىنان قىرقىلدى, گەنوفوندىمىز تۇگەلگە جۋىق جويىلدى, دەموگرافيالىق بۇل جويقىن اپاتتىڭ سالدارى ءالى قان­شا­ما عاسىرلارعا سوزىلارىن ءبىر قۇدا­يىم ءبىلسىن. ەستى ۇرپاق ءۇشىن بۇل اشار­شىلىق – قازاقتىڭ جۇرەگىندەگى ماڭگى جازىلماس قاندى جارا, كوكىرەگىن جاسقا بۋىپ جاڭعىرىپ تۇرار ماڭگى ازا.

قىزىل يمپەريا ءوزىنىڭ قاندى قىل­مىسىن جاسىرۋ ءۇشىن اشارشىلىق تاقى­رىبىن كۇنى كەشەگە دەيىن تەمىر قاماق استىندا قۇپيا ۇستادى. ول تۋرالى ايتۋعا, جازۋعا, تاريحي كەزەڭنىڭ قاتەلىگى رەتىندە زەرتتەپ-زەردەلەۋگە قا­تاڭ تىيىم سالىندى. تەك سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باسىندا عانا قوعام ومى­رىنە جىلىمىق كىرىپ, جەتى قات تۇ­نەك­تە قامالعان شىندىققا جابىقتان سىعا­لاۋعا مۇمكىندىك تۋدى. حالىقتىڭ قاسىرەتىن كوزىمەن كورىپ, كۋا بولعان ساكەن, بەيىمبەت, جاقان سىزدىقوۆ ت.ب. كوپتەگەن جازۋشىلارىمىزدىڭ كوزى­نىڭ قاندى جاسىن سورعالاتىپ وتى­رىپ جازعان شىعارمالارى شىم-شىم­داپ بولسا دا وقىرمانعا جەتتى. وسى ءبىر ورايلى ءساتتى ءبىزدىڭ ۇلكەندى-كىشىلى زامانداس قالامگەرلەرىمىز دە قاپى جىبەرگەن جوق. جارىسا اتسالىسىپ, كەۋدەلەرىندە كەكتەي تۇيىلگەن زار زامان­نىڭ زاپىرانىن قاعاز بەتىنە تۇسىرۋگە اسىقتى. ءتۇرلى جانردا كوپتەگەن تۋىندىلار دۇنيەگە كەلدى. كوركەمدىك ورەلەرىنە قاراماستان, سولاردىڭ قاي-قاي­سىسى دا قاسىرەتتى تاريحىمىزدى تانىپ-بىلۋگە ساباقتى ءجىپ بولسا دا ۇلەس قوس­قان قۇندى دۇنيەلەر. بۇل ورايدا جازۋ­شى سماعۇل ەلۋباەۆتىڭ «اق بوز ءۇي» رومان-تريلوگياسىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ابزال. «اق بوز ءۇي» – اشارشىلىق شىندىعى كوركەمدىك قۋاتپەن شەبەر كەستەلەنگەن, اۆتوردىڭ ازاماتتىق پوزيتسياسى بارىنشا جارقىراپ كورىنگەن كلاسسيكالىق تۋىندى. جازۋشى قالامى­نىڭ ۇشىن جۇرەگىنىڭ قانىنا مالىپ الىپ جازعانداي, كىتاپ بەتىندەگى ءار كورى­نىس, ءار كەيىپكەردىڭ تاعدىرى جانىڭدى تەبىرەنتىپ, جاراڭدى تىرنايدى.

حالقىنىڭ كوز جاسىن كوكىرەگىندە تۇندىرعان ساكەڭ شىن مانىندە كۇرەسكەر, پاتريوت جازۋشى. ايگىلى تريلوگيانىڭ جازىلعانىنا قىرىق جىل وتسە دە, سودان بەرگى ۋاقىتتا اشارشىلىق تاقىرىبىن تابان اۋدارماي ىندەتە قاۋزاپ كەلەدى. كوركەم تۋىندىلارمەن قاتار, ارحيۆ قويناۋىن اقتارىپ, تاريحي دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن كوپتەگەن تىڭ زەرتتەۋلەر, تانىمدىق ەسسەلەر جازدى. ۇرپاق ساناسىن قالعىتپاي قوڭىراۋ قاعىپ, قازاعىم دەپ كول قورىعان قىزعىشتاي شىرىلداۋدان ەش جالىققان ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا سول قايراتكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا, قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ جوعىن جوقتايتىن جالپىۇلتتىق قوزعالىستىڭ تاباندى كوسەمدەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر.

جاقىندا «اق بوز ءۇيدىڭ» ەكران­دىق نۇسقاسىن تاماشالاپ, كوزايىم بول­دىق. «اكە كورگەن وق جونار» دەمەكشى, شى­عارمانى كينو تىلىندە سويلەتكەن جازۋشىنىڭ ءوز ۇلى بەگارس ەلۋباەۆ ەكەن. بۇل ونىڭ كينوداعى ءتورتىنشى ءفيلمى ەكەن. رەجيسسەردىڭ بىردەن ەلەڭ ەتكىزەر وزىندىك قولتاڭباسى, كاسىبي شە­بەرلىگى كورەرمەندى ءتانتى ەتەدى. العاشقى كادردان باستاپ سوڭعى كادرعا دەيىن جۇرەگىڭدى تۇتقىنداپ, ج ۇلىن-جۇيكەڭدى دومبىرانىڭ شيرىققان شەگىندەي شيىرشىق اتتىرىپ ءوز ۋىسىندا ۇستاپ وتىرادى. نانىمدى, تابيعيلىعى سونداي, بىرگە كۇيزەلىپ, بىرگە كۇڭىرەنگەندەي كۇي كەشەسىڭ.

فيلم باستالعاننان-اق ۋاقيعا ورىس­تەر كەڭىستىكتىڭ وتە ءساتتى تاڭدالعانى باي­قالادى. قۇم سۋسىعان تۇلدىرسىز سۇرقاي ساحارا, تۇيدەك-تۇيدەك جوڭكىگەن قارا-شۇبار بۇلت, قوبىزدىڭ جۇرەك تىرناعان سارىنى ءبىر-بىرىمەن ۇندەسە ۇيلەسىپ, ءتونىپ كەلە جاتقان الدەبىر زاۋالدىڭ حابارشىسىنداي تۇلابويىڭدى شىمىرلاتادى. قۇم بەتىندە كولەڭكەدەي سىرعىپ ءبىر شوعىر كوش كەلەدى. كوش ەمەس, جاياۋ-جالپى ارىپ-اشىپ قۇر سۇلدەرىن سۇي­رەتكەن شۇبىرىندى. قورجىن ارقا­لاپ جول باستاعان پاحراددين قاريانىڭ كوز الدىنان ءوتىپ كەتكەن قايران ءومىر الىس­تان قول بۇلعاپ ساعىمداي بۇلدىرايدى. ءيا, ەن دالانىڭ بۇلا وسكەن ەركە وعلانى باقىتتى ەدى-اۋ! اتادان قالعان قارا شاڭى­راقتىڭ وتىن وشىرمەي سىرعاداي سۇلۋ جار قۇشىپ, اقباقايداي جۇيرىك ءمىنىپ جەلدەي ەسكەن سول كۇندەر قايتىپ ورالار ما؟ ءومىر شىركىن ءبىر قالىپتى تۇرمايدى عوي. ويلاپ وتىرسا, وزەك ورتەگەن وكىنىشى دە از ەمەس ەكەن. ەگىز تۋعان قوس بىردەي ءسابيى شەتىنەپ, سىرعا ەكەۋى قۋ بەسىكتى تەربەتىپ قوسىلا زارلا­عان ءسات ەسىنەن كەتەر مە. شۇكىر, ىزىنەن ومىرگە حانسۇلۋى كەپ, كوز جاستارىن قۇرعاتقان. سول جالعىز تۇياق بويجەتىپ, قىزىعىن كورەم بە دەگەندە, مىنە, اياقاس­تىنان زامان جەلى جالت بەرىپ تەرىسىنەن ۇيتقىدى.

كارتينا اۆتورلارى اشارشىلىق قاسىرەتىن ءبىر اۋلەتتىڭ باستان كەشكەن ازاپتى تاعدىرى ارقىلى بەينەلەگەن. ەڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, باس كەيىپكەر – قازاق فيلمدەرىنىڭ بىرىنەن-بىرىنە كوشىپ جۇرەتىن شاپسا قىلىش وتپەيتىن باتىر, نە اۋزىن اشسا اقىل ساۋلاپ تۇرا­تىن بي ەمەس, ياعني, ىشىنە لىقىلداتىپ مورال تولتىرىپ قويعان مونۋمەنت ەمەس. پاحراددين – قايمانا كوپتىڭ ءبىرى. اياداي عانا اۋىلدىڭ باسكوتەرەر اعاسى. قىسىلتاياڭ ساتتە بويىنان قاي­رات تاۋىپ, سوڭىنان ەرگەن اش-جالا­ڭاش شۇبىرىندى بەيباقتاردى اجال تىر­ناعىنان قالاي قۇتقارام دەپ جانتالاسادى. ەسكى قازاقتىڭ كەز كەلگەن اۋىلىنان تابىلاتىن وسىنداي ەستى قاريانىڭ قانىنا قارىسقان قايسار مىنەزى, سابىرلى قالپى, نەبىر سىن ساعاتتا قادىر-قاسيەتىن ساقتاپ, كىسىلىك بيىكتەن كورىنۋى شىنايى ءتانتى ەتەدى.

فيلمدە دالا بەتىندە جايراپ جات­قان ولىكتەر, قارا بۇلتتاي ۇيىرىلگەن قار­عا-قۇزعىن, ءىشى-سىرتى بىردەي ازىپ-توز­عان بەيباقتار ت.ب. سياقتى اشار­شىلىق تۋرالى قالىپتاسقان جاتتاندى شتامپ-كورىنىستەر جوق. ۇتىمدى دەتال-يشارادان-اق جانىڭ ءدىر ەتىپ, كوپ نار­سەنى تۇيسىنەسىڭ.

بۇل اشارشىلىق ساحارا تۇرمىسىن­دا سوقپالى دەرتتەي تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنەن اراكىدىك قايتالاپ تۇرا­تىن جۇت ەمەس, بولشەۆيكتەر ادەيى قاس­تان­دىقپەن ۇيىمداستىرعان قاندى قىلمىس ەدى. كولحوزداستىرامىز, وتى­رىق­شىلىققا كوشەمىز دەپ, بۇكىل ەلدە­گىدەي, قۇم جايلاعان اياداي اۋىلدىڭ دا الدىنداعى مالىن قيداي سىپىرىپ الدى. كۇنكورىسىنەن اجىراپ سانسىراعان جۇرت باس ساۋعالاپ اۋعان اسپاق بولادى. بىراق قىزىلدار جولىن كەس-كەستەيدى. قاشاندا ىشتەن شىققان جاۋ جامان. سول جىلدارى جاندايشاپ, شو­لاق بەلسەندىلەردىڭ ەل ىشىنە جاۋدان بەتەر لاڭ سالعانى بەلگىلى. قىراعى ۇكىمەتتىڭ قالعىماي­تىن كوز-قۇلاعى سۇرجەكەي سولاردىڭ ءبىرى ەدى. «ەلدى ازعىرىپ ءجۇرسىڭ, ب ۇلىك باسى سەنسىڭ!» دەپ, بي ءپاحرادديندى اتۋعا وقتالا بەرگەندە, تاپانشا كەزەن­گەن قولىن اڭشى ب ۇلىش اتىپ تۇسىرەدى. ءولتىرىپ كەتەيىك دەيدى. بىراق پاحراددين «يت تە بولسا, ءوز قانىمىز عوي, وسى جاقسىلىعىمىزدى تۇسىنەر» دەگەندەي, جاراسىن تاڭىپ, قويا بەرەدى. ب ۇلىش. «جاۋدى اياعان جارالى» دەگەن وكىنىشپەن تىستەنىپ باسىن شايقايدى. ايتقانى ايداي كەلىپ, سۇر­جەكەي اقىرى قارۋلانعان وتريادپەن كوشتىڭ الدىنان شىعادى. جوتا باسىنا پۋلەمەت قۇرىپ, قاراۋىلعا ىلىككەندى جۋساتىپ سالادى. باس كوتەرگەن ەر-ازامات تۇگەل قىرعىن تابادى. قۇم سۋىرعان قۋ مەديەندە وشارىلعان كولىكسىز كوش­تىڭ ەندىگى تىزگىن ۇستارى – احۋن مەن پاح­راددين. ەكەۋى اقىل قوسقانمەن, ويلارى ءبىر ارنادا توعىسپايدى. بۇل جەردە ەندى قايىر جوققا سايعان احۋن شەكارا اسىپ كەتۋدى ءجون سانايدى. پاحراددين وعان كەلىسپەيدى, قالادا اشتارعا كومەكتەسىپ جاتىر ەكەن دەگەن سىبىسقا ەمەكسيدى. اقىرى احۋن «مەن مەككەگە كەتتىم! كور­مەگەنىم كامونەس بولسىن!» دەپ اۋعان جاققا شەكاراعا بەت تۇزەيدى. پاح­راد­دين باستاعان اش-جالاڭاش جاس بالا, جەسىر قاتىن قايتسەك ءتىرى قالامىز دەگەن جاندالباسامەن كەيىن قاراي قالاعا شۇبىرادى. ايدالاداعى جىم-جىرت جۇرتتا قارا قازان توڭكەرىلىپ, اق بوز ءۇي جىعىلماعان كۇيى قاڭىراپ قالا بەرەدى.

ازاپتى ساپار ۇستىندەگى ءتۇرلى ۋاقيعا­لار فيلم جەلىسىن شيرىقتىرا تۇس­كەن. كۇيەۋى ب ۇلىشتىڭ قازاسىنان سوڭ كۇيىككە شىداماي جىندانىپ كەتكەن بالحيانىڭ ءتۇن ىشىندە كەيىن قاراي قاشۋى, سوڭىنان ءپاحرادديننىڭ ىزدەپ شىعۋى جۇرەك شىمىرلاتار دراماعا قۇرىلعان. پاحراددين قۇم بەتىندەگى ءىزدى قۋالاي-قۋالاي ەسكى جۇرتقا ورالادى. كوپ بەيىتتىڭ اراسىندا كۇيەۋىنىڭ قابىرىن قۇشاقتاپ جاتقان بالحيانى كورەدى. بىراق قانشا قۋىپ, شاقىرسا دا ەسۋاس كەلىنشەك ۇستاتپايدى. ابدەن سىلەسى قاتىپ كەپ ءوزىنىڭ اقبوز ۇيىنە تۇنەيدى. تاڭ الدىندا تۇسىنەن شوشىپ ويانسا, شاڭىراقتا وراتىلعان شۇبار جىلاندى كورەدى, كەرەگەدەن جىندانعان ايەلدىڭ كوزى سىعالايدى. جىلان جايلاپ, جىن يەكتەگەن ءوز ۇيىنەن پاحراددين زارە-يمانى ۇشىپ تۇرا بەزەدى. وسىناۋ ءسال شتريحتىڭ ءوزى كوپ نارسەنى اڭعارتقانداي. عاسىرلار بويى باسىنا پانا, اينالاسىنا ايبىن بولعان اق ورداسى – اق بوز ءۇيىن تاستاي قاشقان قازاق ەندىگى جەردە ءوز توپىراعىندا بۇرىنعىداي سالتانات قۇرىپ, داۋىرلەي الار ما ەكەن؟

اشتىقتىڭ ازابىن تارتقان بوس­قىن­دار ۇزاق جولدا تالاي وتكەلەكتەن وتەدى. قول جايعان تىلەنشى جەتىمەكتەرگە ءپاحرادديننىڭ جارتى قۇرتتى جارىپ, بەس ءتۇيىر بيدايدى ونعا ءبولىپ بەرىپ, ءوزىنىڭ ءنار سىزباي وتىرۋى, ايدالادا ءولىپ جاتقان شەشەسىن قۇشاقتاپ جىلاپ وتىرعان كىشكەنتاي ءسابي... ءبارى-ءبارى اشارشىلىقتىڭ جان شوشىتارلىق سۋرەتتەرى. سىرعا ناۋقاستانىپ, جۇرە المايتىن بولعان سوڭ, پاحراددين امالسىز ايدالادا قالۋعا ءماجبۇر بولادى. بالالار امان قالسا ەكەن دەگەن نيەتپەن, ءداۋ اپانى باس قىلىپ حانسۇلۋدى نەمەرەلەرىمەن جولعا شىعارىپ سالادى. شۇبىرىندى توپ بىرتە-بىرتە ب ۇلىڭعىر كەڭىستىككە ءسىڭىپ ۇزاي بەرەدى. بۇل اتا مەن بالانىڭ ءبىر-بىرىمەن ماڭگىلىك قوشتاسۋى عانا ەمەس, قازاقتىڭ كوشپەلى داۋىرمەن قوشتاسۋى, اعا ۇرپاقپەن بالا ۇرپاقتىڭ ءبىر-بىرىنەن قول ءۇزۋى, اجىراسۋى ەدى. حانسۇلۋلار ارىپ-اشىپ قاراقالپاقتىڭ جاداۋ ءبىر قوڭىرات دەگەن قالاشىعىنا جەتەدى. راسىندا دا مۇندا اش بالالاردى بالالار ۇيىنە جيناپ جۇرگەندەر بار ەكەن. پاحراددين نەمەرەلەرى سول جەردەن پانا تابادى. حانسۇلۋ مەن ءداۋ اپا اسپاز بولادى. قۇداي-اۋ وسى كۇنگە جەتتىك پە, جەتپەدىك پە دەپ, لاپ بەرىپ تاماققا باس قويعان وڭشەڭ كوگەنكوز جەتىمەكتەردىڭ جەلكەسىنە ءتونىپ, ءستا­ليننىڭ پورترەتى قاراپ تۇرادى. بۇل بالالار بۇدان كەيىنگى جەردە كىمنىڭ, قانداي يدەولوگيانىڭ قولشوقپارى بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى بولادى. اۋىزى اسقا ءتيىپ, ماڭگىرگەن بالالار امان قالعانمەن, سولاردىڭ اماندىعى ءۇشىن باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا ۇرعان بي پاحراددين مەن سىرعا ايدالادا اجال قۇشادى. ءسويتىپ, بابالاردىڭ بەك­­زاتتىعى مەن بار دانالىعىن بويى­نا سىڭىر­گەن ءاز قازاقتىڭ اسىل سۇيەگى قارعا-قۇز­عىنعا جەم بوپ, جوتا باسىندا قالادى.

قازاقتىڭ اشارشىلىقتا قىرىلعا­نى ازداي, ءتىرى قالعانى نە كورگەن جوق؟ ءالسىز, قورعانسىز بيشارالاردى كىم باسىنىپ, كىم قورلامادى؟ ماسەلەن, قوڭىرات بازارىندا باسقا جۇرت قاۋىن-قاربىز ساتىپ وتىرسا, اشتان بۇرالعان قازاقتىڭ قايىرشى قاتىنى بالدىرعان قىزىن ساتىپ وتىر. جارتى قاپ استىق بەرىپ, باليعاعا تولماعان ءسابيدى موسقال سەڭ-سەڭ بورىكتى ءبىر شالدىڭ شىرىلداتىپ بىلەگىنەن سۇيرەپ بارا جاتقانىن كورگەندە, قالاي جۇرەگىڭ تىلىنبەيدى؟

جالپى, ءفيلمنىڭ ءونبويىنان تاري­حي-الەۋمەتتىك قۇبىلىستاردى استارلاپ مەڭزەيتىن سيمۆوليكالىق ۇتىمدى كينودەتالدار مول ۇشىراسادى. حان­سۇلۋدىڭ كوز الدىندا ەلەس بوپ كەڭ دالادا ارقىراي قاشقان اقباقايدى سۇرجەكەيلەردىڭ اتىپ ءولتىرۋى قازاقتىڭ ەركىندىگىنەن ايرىلىپ, ازات رۋحىنىڭ ءولۋىن ايگىلەسە, اشتىقتان امالى تاۋ­سىل­عان بي ءپاحرادديننىڭ كوز جۇمار سوڭعى ساتىندە مال سياقتى ەڭبەكتەپ ءشوپتىڭ باسىن شالىپ جەپ ءجۇرۋى قازاقتىڭ بەكزات باسىنىڭ قانشالىقتى قورلىققا تۇسكەنىنىڭ ايعاعى ەدى. سونداي-اق رە­جيسسەر اشارشىلىقتا قازاقتىڭ قان­شا­لىقتى قىناداي قىرىلعانىن كينو تىلىمەن كەڭ دالاعا سىيماي كەتىپ بارا جاتقان اق كەبىندى ارۋاقتار ەلەسى ارقىلى ۇتىمدى بەينەلەيدى.

ءسوزىمىزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, كينو­داعى وسىناۋ جاڭا تۋىندىسىمەن رە­جيس­سەر بەگارس ەلۋباەۆ ءوزىنىڭ شىعار­ماشىلىق مول پوتەنتسيالىن, شەبەر قولتاڭباسىن تانىتا بىلگەن. وسى فيلم ارقىلى ءبىز ونەرىمىزدەگى سونى ورىسكە جول اشقان ءبىر جاڭا ساپالىق دەڭگەيدى كوردىك. «جىبەكتى تۇتە المايتىن...» رە­جيسسەردىڭ نەبىر اسىل درامالىق دۇنيەنى قالاي ء«جۇن» ەتەتىنىن دە كورىپ كەلدىك قوي! بەگارس باۋىرىمىز تالانتتى ستسە­ناريدىڭ باعىن اشىپ, گ ۇلىن جايناتىپتى. اسىرەسە اكتەرلار ءانسامبلى ءساتتى تاڭدالعانىنا ءتانتى بولدىق. اكتەرلەر وينامايدى, ۋاقىت پەن كەڭىستىك اياسىندا شىنايى ءومىر سۇرەدى. قيسىنسىز ارە­كەت, ارتىق ەموتسيا جوق, رەجيسسەردىڭ قىراعى جانارى ەلەۋسىز ءسال نارسەنىڭ ءوزىن قالت جىبەرمەيتىنىن بايقادىق. سون­دىقتان پاحراددين (اكتەر قايرات كەمالوۆ), سىرعا (اكتريسا كۇلجاميلا بەلجانوۆا), حانسۇلۋ (اكتريسا ۇلدانا قۇدايبەرگەنوۆا) وبرازدارى بارىنشا شىنايى, تابيعي سومدالعان. ولار بەينەلەگەن ەر مەن ايەل, اكە مەن بالا, ۇلكەن مەن كىشى اراسىنداعى قارىم-قاتىناس, سىيلاستىق, قاس-قا­باقتان تۇسىنىسەتىن بەكزاتتىق قانداي دەسەڭشى! ۋاقىتقا ءتان سالت-سانا, كيىز ءۇي ىشىندەگى جيھاز-جابدىققا دەيىن كوز ءسۇيىندىرىپ, ءتۇپ سانامىزدا ەلەسى قالعان, ساعىمدانعان ساعىنىشتى بابالار الەمىنە كىرىپ كەتكەندەي بولاسىڭ. بۇعان قوسا وپەراتوردىڭ (الەكساندر رۋبانوۆ) ۇتىمدى راكۋرستا تۇسىرگەن پسيحولوگيالىق ساحنالارعا ساي بوياۋى قانىق كورىنىستەرى دە ەپيزودتار اجارىن اشا تۇسكەن. كومپوزيتور ( ءادىلحان بايىسبايدىڭ) ءفيلمنىڭ مۋزىكالىق كىلتىن تابا ءبىلۋى دە ۇلكەن جەتىستىك. قىلقوبىزدىڭ «ەلىم-ايدى» ءتۇرلى ينتەرپرەتاتسيادا جۇرەك ۇزدىرە اڭىراتا بوزداۋى ميلليونداردىڭ ازاسىنا ايتىلعان جوقتاۋداي كوڭىل كۇرسىنتەدى. ءسوز, سۋرەت, مۋزىكا سينتەزدەنە توعىسىپ, ءبىر-بىرىمەن ادەمى ۇيلەسىم تاپقان.

قىزۋى بەت شارپىعان قىزىل سوزبەن نەبىر ماداق ايتساق تا ارتىق بولماس ەدى. بىراق, ويىمىزدى ءويتىپ ارزانداتپاي, ءبىر-اق مىسالمەن تىزگىن تارتساق دەدىك. ءبىر جارىم ساعات بويى قاسىمدا جايعاسقان بەيتانىس كەكسە ايەل قايتا-قايتا بەتورامالىن كوزىنە باسىپ, تۇنشىعىپ وكسۋمەن بولدى. مىنە, فيلم قۇدىرەتى, مىنە, ونەر ماگياسى! فيلم ءۇشىن وسىدان ارتىق ماقتاۋ, وسىدان جوعارى باعا بار ما؟ ءوز مۇراتىنا جەتكەن شىنايى تۋىندى عانا وسىلاي جۇرەگىڭە جول تاۋىپ, ج ۇلىن-جۇيكەڭدى سىلكىلەپ, نەشە الۋان سەزىم جەتەگىندە تولقىتىپ-تەبىرەنتە الماق.

 

تۇرىسبەك ساۋكەتاەۆ,

جازۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار