ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتە رەفەرەندۋمعا قاتىستى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ىرگەلى جيىنعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى مەن ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ قاتىستى.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋبەردى ءوز سوزىندە كەيىنگى كەزدە بولىپ جاتقان داعدارىستار مەن وقيعالارعا, سونىڭ ىشىندە پاندەمياعا, الەمدەگى گەوساياسي جاعداي مەن ونىڭ زارداپتارىنا قاراماستان, قازاقستاندا رەفورمالار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
«كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ 16 ناۋرىزداعى حالىققا جولداۋىندا ايتقان ساياسي رەفورمالارىن قامتىعان. ولار قازاقستاننىڭ ساياسي جۇيەسىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە باعىتتالعان. باستى ماقسات – ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جانە ساياسي پروتسەستەردى ايتارلىقتاي دەموكراتيالاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ», دەدى م.تىلەۋبەردى.
ۆەدومستۆو باسشىسى كونستيتۋتسياعا وزگەرىس ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلعانىن جەتكىزىپ, ونىڭ قۇرامىنا زاڭگەرلەر, ءتيىستى مەكەمەلەر باسشىلارى ەنگەنىن دە اتاپ ءوتتى.
«ەڭ الدىمەن, تۇزەتۋلەر سۋپەرپرەزيدەنتتىك باسقارۋ مودەلىنەن ىقپالدى پارلامەنتى مەن ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەتى بار پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكاعا كوشۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق رەفورما بيلىكتىڭ وكىلدى تارماعى مەن تەجەمەلىك جانە تەپە-تەڭدىك جۇيەسىن ايتارلىقتاي نىعايتىپ, ءماسليحاتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگىن ارتتىرادى. سەنات تەك ءماجىلىس قابىلداعان زاڭداردى ماقۇلداۋعا نەمەسە قابىلداماۋعا قۇقىلى. ياعني, زاڭ قابىلداۋ قۇقىعى ماجىلىسكە بەرىلەدى.
سونىمەن قاتار ءماجىلىس پەن وبلىستىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بارىسىندا ماجوريتارلى-پروپورتسيونالدىق مودەلى قولدانىلادى. بۇل سايلاۋشىلاردىڭ كوزقاراستارى مەن پىكىرلەرى تولىق قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل سونداي-اق پارتيا قۇرامىندا جوق كانديداتتاردىڭ پارلامەنتكە بارۋىنا جول اشادى. ساياسي باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, ازاماتتاردىڭ وزدەرى سايلاعان دەپۋتاتتارمەن تىكەلەي بايلانىسۋىنا جاعداي جاسايدى. مۇنداي شەشىمدەر كوپپارتيالىق جۇيەنى كۇشەيتەدى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتەرگە ءوز وكىلەتتىكتەرى كەزەڭىندە ساياسي پارتياعا مۇشە بولۋعا تىيىم سالىناتىنىن جەتكىزدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل نورما ساياسي باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, بارلىق پارتيالارىنىڭ دامۋىنا تەڭ جاعداي جاسايدى. بۇدان بولەك, پرەزيدەنتتىڭ ەڭ جاقىن تۋىستارىنا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا ساياسي لاۋازىمدار مەن باسقارۋشىلىق قىزمەتتەردى اتقارۋعا شەكتەۋ قويىلادى.
«بۇل رەفورمالار جاڭا قازاقستاندى, پرەزيدەنتىمىز اتاپ وتكەندەي, ەڭ الدىمەن ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان. اسىرەسە, ازاماتتاردىڭ جەكە باستاماسىنا مۇمكىندىك بەرىپ, ادىلەتتى قوعامنىڭ ىرگەتاسى قالانىپ, اناعۇرلىم بەلسەندى, سەرپىندى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ساياسي جۇيە قالىپتاسىپ, ءتوزىمدى, ارتاراپتاندىرىلعان جانە تەڭ ەكونوميكا قۇرىلادى. ماقسات – تەڭسىزدىك پەن كەدەيلىك سەكىلدى ومىرلىك ماڭىزدى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ. قازاقستان حالقىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ.
بۇل پروتسەسس جەكە جانە الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار جۇيەسىن دە تولىقتاي وزگەرتۋدى تالاپ ەتەدى. جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ مەملەكەتتىك باسقارۋ مودەلىن جاڭعىرتۋدى كوزدەيتىن ەكىنشى رەسپۋبليكانى قۇرۋ تۇجىرىمداماسىمەن قاتار جۇرەدى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
وسى ورايدا, مينيستر ءۇش نەگىزگى ماسەلەگە نازار اۋداردى. ءبىرىنشىسى, قازاقستان رەفەرەندۋمدى ەڭ جاقسى دەموكراتيالىق ستاندارتتار مەن قاعيداتتار بويىنشا ەڭ ءادىل جانە اشىق تۇردە وتكىزۋگە مىندەتتى.
«ەكىنشىدەن, بۇل كەڭ اۋقىمدى رەفورمالار رەفەرەندۋمدا حالقىمىز تاراپىنان قولداۋ تابادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. قازىردىڭ وزىندە ساۋالدامالار ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردى تۇرعىنداردىڭ قولدايتىنىن, كوپشىلىك قاتىساتىنىن كورسەتەدى. ارينە, بۇل قۋانتادى. ەڭ باستىسى, ءبىز ۇلت رەتىندە, حالىقارالىق سەرىكتەستەرىمىز كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان رەفورمالارعا قولداۋ كورسەتۋىن جالعاستىرا بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. قازىردىڭ وزىندە 10 حالىقارالىق ۇيىم مەن بىرنەشە مەملەكەت ءوز باقىلاۋشىلارىن جىبەردى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ن.ءابدىروۆ ءوز سوزىندە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ەلىمىزدەگى ساياسي احۋالعا قىزىعۋشىلىق تانىتقانىنا ىرزالىعىن ءبىلدىردى.
«نەگىزگى زاڭعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. وزگەرىستەر كونستيتۋتسيا باپتارىنىڭ ۇشتەن بىرىنە قاتىستى. سايلاۋ پروتسەسى مەن سايلاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋمەن بايلانىستى رەفورمالار ۇلتتىق سايلاۋ جۇيەسى ءۇشىن ءتۇيىندى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. بۇل رەفورمالاردى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى 16 ناۋرىزداعى حالىققا جولداۋدا اتاپ كورسەتكەن ەدى», دەدى ن.ءابدىروۆ.
سپيكەر سونداي-اق رەفەرەندۋمدى باقىلاۋعا قاتىساتىن حالىقارالىق ۇيىم ميسسياسى كەلۋىنىڭ ءمانى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. دەمەك ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەگە شەتەلدىكتەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. «ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىندا قارالعان العاشقى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتىن اشۋ بولدى. بۇگىنگى تاڭدا 100-دەن استام بايقاۋشى اككرەديتتەلگەن. ونىڭ ىشىندە ەقىۇ بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ وكىلدەرى دە بار», دەدى ن.ءابدىروۆ.
ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قازىرگى ۋاقىتتا تمد, تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى جانە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ بايقاۋشىلار ميسسيالارى تىركەلگەنىن جەتكىزدى.
«بۇگىنگە دەيىن 17 مەملەكەت دەلەگاتسيالارىنىڭ وكىلدەرى اككرەديتتەلگەن. بۇل جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى تىركەۋ 30 مامىر كۇنى ساعات 18:00-گە دەيىن جالعاسادى», دەدى ن.ءابدىروۆ.