اۋەزوۆ جاپون جازۋشىلارىنا نە ايتتى؟

ءسوزىمىزدى باستاماس بۇرىن ايتپاعى­مىزعا ارقاۋ ەتۋ ءۇشىن ءسال عانا وتكەنگە كوز جۇگىرتسەك. 2009 جىلدىڭ 29 تامىزىنداعى سانىندا «اۋەزوۆ جاپون جەرىندە نە ايتتى؟» اتتى ماقالامىز جاريالانعان بولاتىن. سول ماقالادا جازۋشىنىڭ سوناۋ 1957 جىلدىڭ جازىندا كەڭەستىك دەلەگاتسيا مۇشەسى رەتىندە اتوم جانە سۋتەگى بومباسىنا تىيىم سالۋعا باعىتتالعان بۇكىلالەمدىك كون­­فە­رەن­تسياعا قاتىسۋ ماقساتىمەن جا­پو­نياعا شەككەن ساپارى جانە شارا ايا­سىندا جاپوندىق جاستار الدىندا سويلەگەن ءسوزىنىڭ جاپون تىلىندەگى قىس­قا نۇسقاسىن العاش رەت ارحيۆتەن تاپقا­نىمىز جايلى ايتىلعان ەدى. ول كەزدە اۋەزوۆتىڭ جاپونياعا ساپارىنا قاتىستى سول قىسقاشا سوزىنەن ارتىق اقپارات تابا الماعاندىقتان قالامگەردىڭ جاپون جەرىندە تاعى قايدا بارىپ, كىممەن كەزدەسكەنى, نە ايتىپ, نە ەستىگەنى جايلى كوپ نارسە جازا الماي, «مۇراعات سورەلەرى تالاي سىردى جاسىرىپ جاتقانى ءسوزسىز...» دەۋمەن شەكتەلگەن ەدىك. جاپون تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋدارىلعان اۋەزوۆتىڭ سول ءسوزىن جازۋشىنىڭ ءوزى جازىپ قالدىرعان ەستەلىك جازبالارىمەن سالىستىرىپ, لينگۆيس­تيكالىق ساراپتاما جاساپ كورۋدى جاپونتانۋشى زەرتتەۋشىلەردىڭ ۇلەسىنە قالدىرساق دەيمىز.

اراعا ءبىراز جىل سالىپ جاپون ەلىنە قايتا ورالىپ, ونىڭ ۇستىنە «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» باسشىسى دارحان قى­دىر­الىنىڭ «اۋەزوۆتىڭ بيىل­عى 125 جىلدىعىنا قوسارىڭ بولسىن» دەگەنىنەن جىگەرلەنىپ, جاپوندىق ارحيۆ­تەردى قايتا اقتارىپ كوردىم. الاي­دا بۇ­عان دەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە جاريا­لاعا­­نىمىزداي, ءسوز زەرگەرىنىڭ سول حا­لىق­ارا­لىق شارادا شەتەلدىك دەلەگاتسيا وكىل­دەرى اراسىندا تۇرعان ءبىر سۋرە­تىنەن باسقا تىڭ دەرەك بىردەن تابىلا قوي­ما­دى. قارت مۇراعات قاشاندا ساراڭ, كوڭى­لىن تاپپاساڭ قويناۋىندا جاتقانىن قولىڭا وڭاي ۇستاتا قويمايدى. دەگەنمەن اتومعا قارسى ءسوز سويلەۋ ءوز الدىنا, ال ەندى جاھانعا اتى ايگىلى جازۋشى جاپون جەرىنە كەلە تۇرا بۇل ەلدىڭ جازۋشىلارىمەن جۇزدەسپەي كەتۋى استە مۇمكىن ەمەس دەگەن ويمەن ادەبيەت الىبى اۋەزوۆتىڭ اتىن جاپوننىڭ ادەبيەت الەمىنەن ىزدەپ كوردىم.

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس بىتە سالا, سول جىلدىڭ سوڭىندا قۇرىلىپ, الپىس جىل اقىن-جازۋشىلاردىڭ باسىن قو­سىپ كەلگەن «جاڭا جاپون ادەبيەتى قاۋىم­داستىعى» («شين-نيحون بۋنگاكۋ-كاي») دەپ اتالاتىن ۇيىم بولعان. جازۋشى­لارى­نىڭ جوقتىعىنان ەمەس, سول زامانعى كلاس­سيكتەردىڭ قاتارى كەمىگەننەن بە ەكەن, قارجى جارىقتىقتىڭ جەتپەگەنىنەن بە ەكەن, بۇل ۇيىم جاڭا عاسىردىڭ باسىندا جابىلىپ قالعان. ال وتكەن عاسىردا ال­دىمەن رەسەيلىك, سوسىن سوۆەتتىك ادە­بي شىعار­مالاردى جاپون تىلىنە اۋ­دارىپ, جاپون جۇرتىنا جاريالاپ جۇر­گەن جاپوندىق اقىن-جازۋشىلاردىڭ كوبىسى كەزىندە ىرگە­تاسىن پرولەتاريات ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرى قالاعان وسى ۇيىمنىڭ بەدەلدى دە بەلسەندى مۇشەسى بولعان. دەمەك, جاپونياعا جولى تۇسكەن اۋەزوۆ ادەبيەت سالاسىنداعى سول ارىپتەس­تەرىمەن اڭگىمەلەسىپ, سۇحباتتاسۋعا اسىققان بولسا, جاپوندىق زيالىلار دا سوۆەتتىك ازيات جازۋشىمەن كەزدەسۋگە ىنتىق بولعان بولار.

اتالعان قاۋىمداستىقتىڭ باستاماسىمەن دەموكراتيالىق دامۋ جولىنا تۇس­كەن جاڭا جاپون ەلىنىڭ اقىندارى مەن جازۋشىلارىنىڭ جازعاندارىن جاريالاپ تۇرۋدى باستى ماقسات تۇتقان «جاڭا جاپون ادەبيەتى» («شين-نيحون بۋن­گاكۋ») اتتى تۇراقتى تۇردە شىعىپ تۇر­عان جۋرنال بولعان. الەمدەگى ەڭ ءىرى جانە تەحنولوگيالىق تۇرعىدان ەڭ زاماناۋي كىتاپ­حانالاردىڭ ءبىرى جاپون ۇلتتىق پار­لامەنتتىك كىتاپحاناسىنىڭ مۇرا­عاتىندا ساقتالعان وسى جۋرنالدىڭ سول جىلعى, ياعني 1957 جىلعى قازان ايىنىڭ ءبىرىنشى جۇلدىزىندا شىققان كەزەكتى نومىرىندە شيودجي ۋچياما ەسىمدى جاپون جازۋشىسى «سوۆەت جازۋشىلارىن ارامىزعا الىپ» ات­تى ماقالا جاريالاعان ەكەن (166-167 بەتتەر).

ماقالادا جوعارىدا اتالعان سوۆەت دەلەگاتسياسىنىڭ ەكى مۇشەسى 1957 جىلدىڭ 23 تامىز كۇنى تۇستەن كەيىن توكيونىڭ شيند­­جيۋكۋ اۋدانىندا جاڭا جاپون ادە­بيەتى قاۋىمداستىعىنىڭ بەدەل­دى مۇشە­لەرىمەن ارنايى كەزدەسكەنى جايىندا جا­زىل­عان. ول ەكەۋىنىڭ ءبىرى – مۇحتار اۋە­زوۆ ەدى. ولاي بولسا, «جاڭا جاپون ادەبيەتى» جۋر­نالىنىڭ وسى تاريحي نومىرىندەگى اۋەزوۆكە تىكەلەي قاتىسى بار تۇس­تا­رىن جاپون تىلىنەن قازاقشاعا اۋدارىپ كورەلىك:

«قول شاپالاقتادىق. ەكى ەر كىسى ىش­كە كىرىپ كەلدى. بىرەۋىنىڭ ءتۇر-الپەتى مەن تە­رى­سىنىڭ ءتۇسى جاپونعا ۇقساعان. يوكود­زۋنا سياقتى قارنى شىققان, گالس­تۋگى سول قار­نىنا جايعاسىپتى. بۇل كىسى اۋە­زوۆ مىر­زا ەدى. ەكىنشىسى اۋزى-مۇرنى تۇسى­نان ۆودكانىڭ ءيىسى سەزىلەتىن, ۆەستەرن جان­رىن­­داعى كوۆبويعا كەلەدى. جالپاق قال­پاق كيگىزىپ, ەكى جانىنا رەۆولۆەر ءىلىپ قويسا, تۋرا ءوزى. بۇل كىسىنىڭ دە كومۋسۋبي دەڭ­گەيىندە قارنى بار. بۇل كۋدرەۆاتىح مىرزا ەدى. («يوكودزۋنا» – جاپوندىق ۇلت­تىق سۋمو پالۋانىنا بەرىلەتىن بيىك دارە­جە­لى, ال «كومۋبيسي» – ورتا دارەجەلى اتاق - ب.ق.).

جيىنىمىز ۇيىمداستىرۋشى توپ اتىنان سويلەگەن شيگەحارۋ ناكانو مىرزانىڭ قارسى الۋ سوزىنەن باستالدى دا, ارتىنان بىردەن ميتسۋرۋ ينوۋە مىر­زانىڭ ەنتسيكلوپەدياسىنان الىنعان ەكى كىسىنىڭ ءومىربايانى تانىستىرىلدى. (م.ينوۋە ورىس جانە سوۆەت ادەبيەتىنە قاتىستى ەنتسيكلوپەديا قۇ­­راس­­تىرعان ايگىلى سوۆەتولوگ جازۋشى – ب.ق.).

اۋەزوۆ مىرزا 1897 جىلى تۋعان. رومان, پەسا, ستسەناري, وپەرا سياقتى جانرلار بويىنشا بۇگىندە رەاليزمنىڭ ەڭ بيىگىندە جۇرگەن قازاقتىڭ جازۋشىسى. سونداي-اق قازاقتىڭ ادەبيەتتانۋشىسى, لينگۆيست عالىمى جانە قازىرگى كەزدە «ينوستراننايا ليتەراتۋرا» جۋرنالىنىڭ رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەسى ەكەن.

كۋدرەۆاتىح مىرزا رەسەيلىك وچەركيست جازۋشى, سوعىستان كەيىن سيمونوۆ مىرزالارمەن بىرگە جاپونياعا كەلگەنى بار, قازىر «وگونيوك» جۋرنالى باس رەداك­تورىنىڭ ورىنباسارى ەكەن. كۋ مىرزا­نىڭ (كۋدرەۆاتىحتىڭ ەسىمى وسىلاي قىس­قارتىلىپ جازىلعان) ءومىربايانى قىسقاشا بولعانى ەنتسيكلوپەديا بەتتەرى ءالى «ك» ارپىنە جەتپەگەندىكتەن بولار».

باسقوسۋدا سوۆەتتىك دەلەگاتسيا تاراپىنان كىمنىڭ باستى رولدە بولعانىن مەڭزەۋمەن باستالاتىن ماقالا ءارى قاراي بىلاي جالعاسادى:

«اۋەزوۆ ورنىنان تۇردى. «مىنا جەردە جاسى ۇلكەنى مەن سياقتىمىن, سوندىقتان مەن ءبىر اۋىز ايتايىن... جاڭا مەنى تانىستىرعاندا «اباي» بويىنشا ستالين سىيلىعىن العانىم تۋرالى ايتىلماي قالعانىن ەسەپتەمەگەندە, باسقا اتالماي قالعانى جوق سياقتى. بىراق مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, بۇگىن مىنا جەردە ابىرويلى اۋدارماشىلار قاتىسىپ وتىر ەكەن, مەنىڭ دە تاجىريبەم بولعاندىقتان وسى اۋدارما ءىسى جايىندا ايتسام دەيمىن. اۋدارما ءىسى مادەني بايلانىستارعا تىكەلەي ناقتى اسەر ەتەدى. سوۆەت ادەبيەتى الپىس جىلدىق تاريحى بار كوپۇلتتى ادەبيەت بولعاندىقتان سوۆەت وداعىندا اۋدارما ىسىنە كوپ كوڭىل بولىنەدى جانە جازۋشىلار وداعىندا سول ءۇشىن ارنايى ءبولىم اشىلعان. جاپونيادا سوۆەت شىعارمالارى كوپتەپ تانىستىرىلىپ وتىرعان سياقتى, بۇل تۇرعىدا ءبىز سىزدەرگە قارىز بولىپ قالىپپىز. بۇدان بىلاي ءبىز دە جاپون شىعارمالارىن تانىستىرىپ, سول قارىزىمىزدى قايتارساق دەيمىز».

وسىلاي اۋەزوۆ جاپوندىق بەدەلدى جازۋشىلار اراسىندا اۋدارما ءىسىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ءسوز قوزعاپ, بۇل اڭگىمەگە ارىپتەستەرى قوسىلادى دا, بۇعان دەيىن كىم كىمدى اۋداردى, قاي اۆتوردىڭ قاي تۋىندىسى اۋدارىلدى, بۇدان كەيىن كىمدى اۋدارامىز دەگەن سارىندا اڭگىمە بولادى. وسىعان بايلانىستى ماقالا اۆتورى ءسوزىن تومەندەگىدەي جالعاستىرادى:

«قولىنا بەرىلگەن تىزىمگە قاراپ وتىرىپ اۋەزوۆ مىرزا ءسوز الدى. «رەسەيلىك تۋىندىلار راسىمەن كەڭىنەن اۋدارىلعان ەكەن, ال باسقا ۇلتتاردىڭ ادەبيەتى ازداپ بولسىن اۋدارىلماعانى نەلىكتەن؟ بۇگىندە ۇلتتىق ادەبيەتسىز سوۆەت ادەبيەتى جايلى ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ۇلتتىق ادە­بيەت­­تە كوپتەگەن مىقتى تۋىندىلار بار. مايا­كوۆسكيدىڭ تۋىندىلارىنان كەم ەمەس تۋىندىلار دا بار. سوسىن, جالپى پوە­زيا­نىڭ از اۋدارىلىپ وتىرعانى نەلىكتەن؟».

ورىس ۇلتىنىڭ اقىن-جازۋشىلارىن عانا ەمەس, سوۆەتتەر ەلىندەگى باسقا دا ۇلتتاردىڭ ادەبيەتىن جاپون تىلىنە اۋدارۋ­دىڭ قاجەت ەكەنىنە جاپوندىق اتى بار اقىن-جازۋشىلاردىڭ نازارىن اۋدارتىپ, اۋدارماشىلاردان سونى تالاپ ەتىپ وتىرعان اۋەزوۆتىڭ ول سوزىنە قاسىنداعى ورىس ۇلتىنىڭ وكىلى كۋدرەۆاتىحتىڭ ءوزى كەلىسكەن كەيىپ تانىتادى. ونى اۋەزوۆتىڭ جاڭاعى سۇراعىنا جاپونداردىڭ: «ۇلت­تىق ادەبيەت وكىلدەرىنىڭ اتى بەلگىسىز بولعاندىقتان جاپوندىق كوممەرتسيالىق باسپالاردا ونداي تۋىندىلاردى باسىپ شىعارۋ قيىنعا سوعادى, ونىڭ سەبەبى سول» دەگەن جاۋابىنا كۋدرەۆاتىحتىڭ: «مۇمكىن سولاي دا شىعار. دەگەنمەن اۋدارىلىپ بارىپ ءبىر-اق تانىلادى ەمەس پە, سوندىقتان الدىمەن اۋدارعان ابزال بولار» دەگەنىنەن انىق بايقاۋعا بولادى.

ۇلتتىق پوەزيانى جاپون تىلىنە اۋدا­رۋدىڭ دا قيىنشىلىقتارىنا قاتىستى جاپون جازۋشىلارى ايتقان كەيبىر ۋاج­دەرىمەن اۋەزوۆ وڭاي كەلىسە قويماي: «مايا­كوۆ­سكيدى اۋدارا العان ەكەنسىزدەر, دەمەك, گاپ باسقادا بولۋى كەرەك» دەپ سوزىنە ءزىل قوسا سويلەيدى. اۋەزوۆتىڭ مۇنى­سىنا ش.ناكانو اۋدارماشىلاردىڭ ەڭبەك اقىسىن تولەي المايتىندارىن العا تارتقانىمەن, «جاڭا جاپون ادەبيەتى» جۋرنالىندا سوۆەتتىك ۇلتتىق پوەزيا تۋىندىلارى ءۇشىن ارنايى ورىن ءبولىپ وتىرۋدى ۋادە ەتەدى.

ال يوشيتارو يوكەمۋرا ەسىمدى جاپون­دىق تاعى ءبىر جازۋشى اتالعان جۋرنالدا جاريالاعان «سوۆەتتەردىڭ ۇلتتىق ادەبيەتى جايىندا» اتتى ماقالاسىندا بىلاي دەيدى: «سوۆەت جازۋشىلارى اۋە­زوۆ جانە كۋدرەۆاتىحپەن وتكەن جيىندا بەلگىلى بولعانداي, جاپون زەرتتەۋشىلەرى مەن اۋدارماشىلارى تەك رەسەيلىك جازۋشى­لاردىڭ تۋىندىلارىمەن عانا اينالىسىپ كەلگەندىكتەن سوۆەتتىك جازۋشىلار وداعى مۇشەلەرىنىڭ جارتىسى­نا جۋىعىن قۇراپ وتىرعان وزگە ۇلت جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى ىلەۋ­دە بىرەۋ بولماسا نەگىزىنەن زەرتتەلمەي, اۋدارىلماي وتىر. ولاي بولسا جاپو­نيا­دا تۇتاستاي سوۆەت ادەبيەتى جايلى تولىق­قاندى ءسوز قوزعاۋ مۇمكىن ەمەس» (125-بەت).

اۆتور سونىمەن قاتار ءسوزىن بىلاي جالعاستىرادى: «پوۆەست پەن ولەڭ سياق­تى ادەبي تۋىندىلار ءوزىڭ بالا كەزدەن باس­تاپ سويلەپ كەلگەن تىلدە جازعاندا عا­نا ناعىز مىقتى تۋىندى شىعادى», دەدى اۋەزوۆ مىرزا. بۇل كىسى ءوزى ورىس تىلىن­دە وتە ەركىن سويلەگەنىمەن ادەبي سىن نەمە­سە زەرتتەۋ جۇمىستارى جايلى جاز­عان­دا عانا ورىس ءتىلىن پايدالانىپ, ال ادە­بي شىعارمالاردى ىلعي ءوزىنىڭ انا تى­لىندە, ياعني قازاق تىلىندە جازادى ەكەن» دەپ اتامىزدىڭ انا تىلىنە بايلانىس­تى ايت­قانىن دا ارنايى اتاپ ءوتىپتى (126-بەت).

ساياساتتىڭ جەتەگىندە كەتكەن سوۆەت ادە­بيەتىن ابدەن سىناپ جازعان جاپون جازۋ­شىسى تاكۋ ەگاۆا اۋەزوۆ جايلى «قازاقستاننىڭ اقساقال جازۋشىسى اۋە­زوۆ مىرزا» دەپ جىلى سويلەپ, «سوۆەت ەلىن­دە دە مىقتى جازۋشىنىڭ تۇعىرى نىق ەكە­نىن», «ساياسي موداعا» ەرىپ وڭدى-سولدى الاسۇرمايتىنىن», «جاقسىنى جاقسى دەپ, كەمشىلىكتى كەم دەپ دۇرىس باعالاي بىلە­تىنىن» العا تارتىپ, مۇحاڭنىڭ سول مىنەزى جاپوندارعا ۇناعانىن ايتادى (156-بەت).

اۋەزوۆتىڭ جاپون جازۋشىلارىمەن وتكىزگەن سول تاريحي باسقوسۋى ودان كەيىن­­گى كەزەڭدە سوۆەتتەر ەلى مەن جاپون ەلى ارا­­سىنداعى ادەبيەت سالاسىنداعى باي­­لا­نىستارعا زور اسەر ەتكەنى انىق. ولاي دەي­تىنىمىز, مىسالى, شيۋنيچيرو اكي­كۋسا ەسىم­دى جاپون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى 2020 جى­لى جاريالاعان «سوۆەت ودا­عىنان ماحاب­باتپەن. قىرعي قاباق سوعىس كەزەڭىندەگى جاپونياداعى مادەني باي­لانىستار مەن جۇمساق كۇش» اتتى ماقا­لاسىندا ءبىز ءسوز قىلىپ وتىرعان جيىننان كەيىنگى جىلدارى جاپون تىلىنە سوۆەت وداعىنان تەك ورىس كلاسسيكتەرى عانا ەمەس, ۇلتتىق ادەبيەت تۋىن­­دى­لارى دا اۋدارىلا باستاعانىن ايتادى.

ءوزى دە ورىس ادەبيەتىنىڭ مامانى رە­تىندە بەلگىلى عالىم جاپون اۋدارماشىلارى رەسەيلىك كلاسسيكالىق شىعارمالاردى اۋدارعانداي وزگە ۇلتتاردىڭ ادەبيەتىن اۋدارۋعا اسىقپاعانىن, ول كەزدە ولاردا ونداي قۇلشىنىستىڭ بولماعانىن جانە جالپى ورىس ۇلتىنان وزگەلەردىڭ ادەبيەتىمەن ءجىتى تانىس جاپوندىق مامانداردىڭ كوپ بولماعانىن اتاپ وتكەنىمەن, تۇپنۇسقادان ەمەس, ورىس تىلى­نەن اۋدارىلسا دا, اۋەزوۆتىڭ جاپون جازۋشىلارىمەن وتكىزگەن سول كەزدەسۋىنەن كەيىن وزگە ۇلتتاردىڭ دا ادە­بيەتى جاپون تىلىنە اۋدارىلا باستاعانى اقيقات.

«تاريحي جيىن» دەپ وتىرعانىمىز دا سوندىقتان. جيىرما جاسىندا «ياپونيا» اتتى ماقالا جازىپ جۇرگەن مۇحاڭ الپىس جاسىندا الىپ جازۋشى رەتىندە العاش رەت كۇنشىعىس ەلىنە شەككەن ساپارى بارىسىندا جاپوندىق اقىن-جازۋشىلارعا ولاردىڭ تىلىنە ورىس كلاسسيكتەرىن عانا ەمەس, باسقا دا ۇلتتاردىڭ ادەبيەتىن اۋدا­رۋ­دىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ, اشىق تالاپ ەتكەن العاشقى تۇلعا دەۋگە ابدەن بولادى.

بالكىم, ول جاپوندارعا ورىستان وزگە ۇلتتاردىڭ ادەبيەتى جايىندا ءسوز قىل­عاندا قازاق ادەبيەتى جايىندا دا ايت­قان بولار, ول جاعى ازىرگە بەيمالىم. ال ازىرگە ءمالىم بولعان ءبىر دۇنيە – ول اۋەزوۆتىڭ جاپونياعا شەككەن سول ساپارىنان كەيىن ون جىلدان استام ۋاقىت وتكەندە ۇلى جازۋشىنىڭ ايگىلى اڭگىمەسى «كوكسەرەك» جاپون تىلىندە جارىق كورگەن ەكەن. جاپوندىق سوۆەت ادەبيەتتانۋشىسى ميچيا ناكازاتا «سەرىي ليۋتىي» دەپ اۋدارىلعان اڭگىمەنى ورىس تىلىنەن جاپون تىلىنە اۋدارىپ, 1968 جىلى «دزەنريوۋ» جۋرنالىنىڭ ءساۋىر ايى مەن شىلدە ايلارى اراسىنداعى باسىلىمدارىندا جا­ريا­لاعان ەكەن. جوعارىدا اتى اتالعان اكيكۋسا مىرزانىڭ كومەگىمەن تابىلعان جاپون تىلىندەگى «كوكسەرەكتىڭ» اۋدارماسىن اۋەزوۆتىڭ انا تىلىمەن سالىس­تىرا وتىرىپ جاپوندىق ارىپتەستەرمەن جانە قازاقستان جاپونتانۋشىلار قوعامى مۇشەلەرىمەن ارنايى تالقىلاساق دەگەن نيەتتەمىز.

اۋەزوۆ جايلى جازعان ۋچياما مىرزا ماقالاسىنىڭ سوڭىندا: «بۇدان باسقا دا ءتۇرلى تاقىرىپتا اڭگىمە قىلدىق, ولاردىڭ ءبارىن جازۋعا مىنا جەردە ورىن جەتپەس» دەسە, ماقالانىڭ باسىندا سول جيىنعا جاپون تاراپىنان جوعارىدا اتتارى اتالعان شيگەحارۋ ناكانو مەن ميتسۋرۋ ينوۋەدەن باسقا ماساو يونەكاۆا, تسۋرۋدجيرو كۋبوكاۆا, تاتسۋكيشي ني­شي­نو, شيودجي نيشيو, شيگەدجي تسۋبوي, يوشيتارو يوكەمۋرا, دارۋسۋ كيم (جاپوندىق كورەي), تاتسۋو كۋرودا, تاكۋ ەگاۆا سياقتى بەلگىلى جازۋشىلار مەن ايگىلى اقىندار قاتىسقانى ايتىلعان. بۇل ەسىمدەردى ءتىزىپ جازىپ وتىرعانىم, بالكىم, سول جاپوننىڭ اقىندارى مەن جازۋشىلارى ودان كەيىن ءوز ەڭبەكتەرىندە نەمەسە ماقالالارىندا, ەستەلىك كۇندە­لىك­تەرىندە ءتۇرى مەن تەرىسىنىڭ ءتۇسى جا­پون­عا ۇقسايتىن قازاقتىڭ جازۋشىسى اۋەزوۆپەن كەزدەسكەنى جايلى جازىپ قالدىرعان بولار. قازاقستان جاپونتانۋشىلار قوعامى بۇل تاقىرىپتى دا جۇمىس جوسپارىنا قوسىپ, ارىپتەستەر ءالى تالاي تىڭ دۇنيەلەر تابا جاتار دەپ ءۇمىت ارتامىز. ال ازىرگە ايتارىمىز, اۋەزوۆ جاپونياعا جاساعان جالعىز ساپارى بارىسىندا ءۇنسىز قالماعان ەكەن, ءسوزسىز قالماعان ەكەن, ءسوزى ءىزسىز قالماعان ەكەن.

باتىرحان قۇرمانسەيىت,

PhD, قازاقستان جاپونتانۋشىلار قوعامىنىڭ توراعاسى