ءالجان قاراباي ۇلى 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ مىڭباسى جانە باس ساردار امانگەلدى يمانوۆتىڭ سەنىمدى سەرىگى بولعان. قازىر قۇندى جادىگەر قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋداندىق مەموريالدىق مۋزەيىندە ساقتالعان. ونى مۇراجايعا قارت قالامگەر بوگەتباي الماعامبەت ۇلى تاپسىرعان.
جوعارىدا اتالعان مەموريالدىق مۋزەيدىڭ ديرەكتورى ساحان تولەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, كىسە بەلبەۋدى تورعاي وڭىرىنە تانىمال ۇستا سادۋاقاس كوبەنتاي ۇلى جاساعان. جالپى, ءالجان اتامىز قياپاتتى, جانارى وتكىر, سۇستى ادام بولعان. دۇنيەدەن وزعانشا كىسە بەلبەۋىن بەلىنەن شەشپەگەن. ءتىپتى ول كىسىنىڭ كىسە بەلبەۋىمەن تۇسكەن فوتوسى ۇرپاقتارىندا ساقتالعان بولۋى كەرەك.
امانگەلدى اۋداندىق گازەتىن ۇزاق جىلدار باسقارعان قالامگەر بوگەتباي الماعامبەت ۇلى ءوزىنىڭ 2000 جىلى جارىق كورگەن «تورعايداعى ازاتتىق كوتەرىلىسى» اتتى تاريحي وچەرك-زەرتتەۋىندە 1916 جىلى تورعاي وڭىرىندە بولعان كوتەرىلىستىڭ شىعۋ سەبەبىنە توقتالىپ, بۇرىن جاريالانا قويماعان تىڭ دەرەكتەردى كەلتىرگەن. سوندا ءالجان قاراباي ۇلى باسقارعان جاساقتىڭ پاتشانىڭ جازالاۋشى وتياردىنا تۇتقيىلدان سوققى بەرىپ, بىرنەشە تويتارىس بەرگەنىن جازادى. سونداي-اق ەرجۇرەك مىڭباسىنىڭ جاسىنان نايزاگەر, باتىر بولعانىن ايتادى. ء«الجان – نايزاگەر ادام. بۇرىن قازاقتىڭ ءوزارا قاقتىعىسىندا كىسى ولىمىنە جول بەرمەس ءۇشىن نايزامەن ساننىڭ قوڭ ەتىنەن شانشىپ, اتتان ءتۇسىرۋ نەمەسە ارقادان ۇرىپ قۇلاتۋ ءادىسى بولعان. الجەكەڭ وسىنداي قاقتىعىستاردا نايزاگەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن. وسىنداي ءبىر قاقتىعىستا ءبىرالىنىڭ سۇلتانىن نايزامەن شانشىپ تۇسىرگەن», دەيدى.
كلاسسيك جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆ «باتىردىڭ بيىك تۇلعاسى» اتتى ماقالاسىندا «امانگەلدى يمانوۆ تۋرالى دۇرىس مالىمەت بەرىپ, شىندىقتى ايتقان ءالجان قاراباەۆ» دەپ اتاپ كورسەتتى. قارت جۋرناليست بوگەتباي اقساقالدىڭ جازۋىنشا, تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىن باستاعان ابدىعاپار, امانگەلدى, كەيكى باتىرلاردىڭ دوسى, سەرىگى ءالجان ءادىل ادام بولعان. سونىڭ ءبىر مىسالى: ءالجان قاريا ءبىراز جىلدار بويى جالعىز ۇلى ابسادىقتىڭ جوعارى زاڭ وقۋ ورنىن بىتىرسە دە, ءوز ماماندىعى بويىنشا زاڭ ورىندارىندا قىزمەت ىستەۋىن قالاماعان. سونداعىسى «بىرەۋدىڭ وبالىنا قالىپ, قيانات جاساپ, قارعىسىن الاسىڭ» دەيدى ەكەن.