قوعامنىڭ دامۋىن تەجەمەي, ۇدايى دەم بەرىپ وتىرۋ – بيلىكتىڭ دە, بۇقارانىڭ دا مىندەتى. ءتىپتى مۇنى وركەندەۋدىڭ وزەگىنە اينالار وزگەرىسكە بالاسا دا بولادى. ەلىمىزدەگى قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرۋدىڭ باستاۋىنا اينالار وزگەرىس كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تولىقتىرۋدان ءتىن تارتقالى وتىر.
وسىعان بايلانىستى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى دۇيسەنباي تۇرعانوۆ, ءسالىمجان ناقپاەۆ پەن نۇرلىبەك وجاەۆ «اتىراۋ جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى. قاي ءوڭىر بولماسىن, مۇنداي كاسىپورىندار ەرەكشەلەنىپ تۇرادى. ويتكەنى تۇرعىنداردى جارىق پەن جىلۋدان تارىقتىرماۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى ايرىقشا كاسىپورىندا ماڭداي تەرىن توگە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن جۇمىسشىلار رەفەرەندۋم سەكىلدى ماڭىزدى ءىس-شاراعا قاتىسۋدان تىس قالماۋى قاجەت. سول سەبەپتەن دەپۋتاتتار ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ 33 بابىنا ەنگىزىلگەلى وتىرعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ماڭىزىن تارقاتا ايتىپ, جۇمىسشىلار تاراپىنان قويىلعان ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدە جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ ماقساتىنداعى ساياسي جاڭعىرۋ قادامدارى باستالدى. بۇل – تاۋەلسىز قازاقستاندى جاڭا باعىتتا وركەندەتۋگە باستايتىن ۇلكەن وزگەرىس. سوندىقتان مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارىن ءبىر قولعا شوعىرلاندىرماي, ونى ءارتاراپتاندىرۋ, سۋپەرپرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىنەن الشاقتاپ, پارلامەنتتىك-پرەزيدەنتتىك جۇيەگە كوشۋ كوزدەلىپ وتىر. ارينە, مۇنداي ساياسي قادامدى ىسكە اسىرۋدى باتىل جۇرگىزۋ ءۇشىن الدىمەن قۇقىقتىق نەگىزىن زاڭداستىرۋ قاجەت. دەمەك ەل كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋىندادى, – دەيدى ءسالىمجان ناقپاەۆ.
الەمدىك نارىقتا ءبىر باررەلى دوللارمەن باعالانعان «قارا التىننىڭ» ۇستىندە وتىرعان ءوڭىر تۇرعىندارىن ءالى دە تولعاندىراتىن, ءتىپتى ءتۇيىنىن تەز تارقاتۋدى قاجەت ەتەتىن جايتتار از ەمەس. تولعاۋى توقسان تىرشىلىكتەگى سونداي ءتۇيىندى ماسەلەنىڭ بىرقاتارى ءماجىلىس دەپۋتاتى دۇيسەنباي تۇرعانوۆتىڭ ءوڭىر تۇرعىندارىمەن جۇزدەسۋىندە كەڭىنەن تالقىعا ءتۇستى. ماسەلەن, اتىراۋ قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى اقساي ەلدى مەكەنىندە تۇراتىن قانداستاردى قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەر تولعاندىرىپ وتىر. سونىڭ قاتارىندا ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىن تومەندەتۋ, مۇگەدەكتەرگە بەرىلەتىن جاردەماقىنى ارتتىرۋ ماسەلەسى بار. ويتكەنى ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى جاردەماقى الاتىن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ جانىنا باتىپ-اق وتىر.
اتالعان اۋىلعا قوڭسى قونعان قايىرشاقتى ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىنى ەدىگە سابۋروۆتىڭ پىكىرىنشە, قازاق قوعامى دا وركەنيەتتى ەلدەردەگىدەي وركەندەۋگە باستايتىن وزگەرىستەردى قالايتىنى داۋسىز. «سول سەبەپتەن رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ – ءار قازاقستاندىقتىڭ مىندەتى. بىراق بولاشاقتا جاڭاراتىن كونستيتۋتسيانى تاريح وقۋلىعىنا اينالدىرۋدىڭ قاجەتى جوق», دەيدى ول.
ال ماقات اۋدانىنداعى دوسسور كەنتىنىڭ تۇرعىندارى رىسپاي عابديەۆ اتىنداعى بالالار ونەر مەكتەبىنىڭ قازىرگى احۋالىنا الاڭدايدى. بالالاردى ساز الەمىنىڭ سيقىرىنا باۋليتىن ءبىلىم ورداسى بۇرىنعى ەسكى اۋرۋحانانىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان. مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى سىن كوتەرمەيدى.
دۇيسەنباي تۇرعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدى ۇلكەن وزگەرىس كۇتىپ تۇر. قوعامدى دا, سانانى دا وزگەرتۋدى قالاعان ءار تۇرعىن رەفەرەندۋم ارقىلى تاڭداۋىن جاساۋى قاجەت. ويتكەنى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردىڭ نەگىزگى تارماقتارىندا سۋپەرپرەزيدەنتتىك مودەلدەن باس تارتۋ, تۇڭعىش پرەزيدەنت تۋرالى زاڭنىڭ كۇشىن جويۋ, دەپۋتاتتاردى تاڭداۋدىڭ جاڭا تەتىگى سەكىلدى ماڭىزدى وزگەرىستەر بار.
– كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە سوت مارتەبەسى قايتارىلىپ بەرىلەدى. سول سەبەپتەن بۇل ورگان ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋدىڭ سوڭعى ساتىسى رەتىندە جۇمىس ىستەيدى. ەلىمىزدە ءولىم جازاسى الىنىپ تاستالدى. تابيعات قۇبىلىستارىنان, نە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا قاراجات جەدەل بولىنەدى. بۇل زارداپتاردى جەدەل جويۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەيدى د.تۇرعانوۆ.
ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرلىبەك وجاەۆ «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى» كەاق-نىڭ وبلىستىق فيليالىندا كەزدەسۋ وتكىزدى. قازىر تۇرعىنداردىڭ دەنى ءتۇرلى انىقتامانى الۋ ءۇشىن بۇرىنعىداي مەكەمەلەردى جاعالاپ جۇرمەي, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا كەلەدى. سوندىقتان ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىر. الايدا تۇرعىندارعا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتەتىن فيليال قىزمەتكەرلەرىن الاڭداتاتىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار. بىرىنشىدەن, ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتەبەسى ناقتىلانباي كەلەدى. وسى سەبەپتەن تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تۇرا المايدى. ەكىنشىدەن, ولار مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانۋ اياسىنىڭ كەڭەيتىلگەنىن قالايدى.
– كونستيتۋتسيا ەكى جولمەن عانا وزگەرەدى. ونىڭ ءبىرى – رەفەرەندۋم ارقىلى, ەندى ءبىرى – پارلامەنت ارقىلى. بۇعان دەيىن اتا زاڭىمىزعا پارلامەنت ارقىلى ءتورت رەت وزگەرىس ەنگىزىلگەن ەدى. بۇل جولعى وزگەرىستىڭ ءمانى دە, ءجونى دە بولەك. ويتكەنى اتا زاڭعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار حالىق تالقىسىنا شىعارىلىپ وتىر. رەفەرەندۋمدا كونستيتۋتسيانىڭ 33 بابىنا 56 تۇزەتۋ ەنگىزىلمەك, – دەدى نۇرلىبەك وجاەۆ.
اتىراۋ وبلىسى