مەرەكەلى جىلدىڭ مەرەيىن اسىرساق

مەرەكەلى جىلدىڭ مەرەيىن اسىرساق – دەيدى «قازاقستان-كوكشەتاۋ» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى ءبىرجان سوكتاي

بيىل اقمولا ءوڭىرى ءۇشىن مەرەيلى مەرەكەلەرگە تولى جىل بولماق. اتاپ ايتساق, وبلىستىڭ قۇرىلعانىنا 85, كوكشەتاۋ قالاسىنا 190 جىل تولىپ وتىر. سونداي-اق, وسىدان تۋرا 60 جىل بۇرىن ءدال وسى ايماققا تىڭ يگەرۋشىلەردىڭ العاشقى لەگى اياق باسقان-دى. جۇرتشىلىق وزىندىك ءىزى بار وقيعانى جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋدى جوسپارلاپ وتىر. جەرگىلىكتى باق بەتتەرىندە ءوڭىردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن بەينەلەيتىن كوپتەگەن ماقالالار جارىق كورىپ, ولكە تاريحىنان حاباردار ەتۋدە. «قازاقستان» رترك» اق وبلىستىق فيليا­لى جۋرناليستەرىنىڭ بۇل باعىتتاعى ۇمتىلىستارى دا كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىعۋدا دەسەك جاراسادى. «قازاقستان-كوكشەتاۋ» تەلەارناسىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل 15 جىل تولۋى جاۋاپكەرشىلىكتى ەسەلەي تۇسكەندەي. وسىعان وراي, ءبىز تەلەارنا ديرەكتورى ءبىرجان سوكتايدى اڭگىمەگە تارتۋدى ءجون كوردىك. – ءبىرجان سارتبەك ۇلى, تەلەارنا تاريحى تۋرالى تارقاتىپ ايتىپ بەرسەڭىز. – كوكشە جەرىندە تەلەۆيزيا سالاسىن قۇرۋ جۇمىستارى وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى قولعا الىنىپتى. باستاپقىدا 2-3 مينۋتتىق جاڭالىقتار بۇقپا تاۋىنىڭ باسىنداعى ستۋديادان تاراتىلاتىن بولعان. ارا-تۇرا كونتسەرتتەر بەرىلىپ تۇرىپتى. الايدا, بۇل شارۋا ۇزاققا سوزىلماي, 2-3 جىل وتكەن سوڭ تىرلىك توقتاپ قالعان. ودان كەيىن كوكشەتاۋدىڭ ءوز تەلەارناسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان سوڭ, 1992 جىلى جۇمىسىن باس­تادى. ول سول ۋاقىتتاعى تەلەراديو­كوميتەتتىڭ نەگىزىندە قۇرىلدى. باسشىلىققا سول كەزدە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن كارىباي مۇسىرمانوۆ تاڭدالدى. مىنە, سودان باستاپ كوكشە جۇرتى كوك جاشىكتەن ايماقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن كەڭىنەن تانىسا باس­تادى. تەلەارنا عيما­راتى قازىرگى قالا اكىمدىگىندە ور­نالاسقان-دى. تەحنيكالىق جاراق­تاندىرىلۋى جاقسى, مىقتى ماماندار ەڭبەك ەتتى. ال 1999 جىلى كوكشەتاۋ قالاسى اقمولا وبلىسىنىڭ ورتالىعى بولىپ اۋىستىرىلعان سوڭ, جەرگىلىكتى تەلەارنا «قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەراديوكورپوراتسياسى قۇرامىنا كىردى. العاشىندا, ارينە, قيىن بولدى, دەگەنمەن, بىرتە-بىرتە تەلەارنا ءوزىنىڭ تۇراقتى كورەرمەنىن جيناي باستادى. سول جىلدارى ۇيىمداستىرىلعان «شابىت» فەستيۆالىنىڭ گران-پري بايگەسىن «قازاقستان-كوكشەتاۋ» ۇجىمى جەڭىپ الدى. ال 2006 جىلى بارلىق اۋدان­دارعا ارنايى تولقىن تاراتقىش قۇرىلعىلار قويىلدى. بۇرىن تەلەارنا ەفيرىن تەك وبلىس ورتا­لىعى مەن وعان ىرگەلەس ەلدى مەكەندەر عانا كورەتىن بولسا, بۇل جاڭاشىلدىقتىڭ ارقاسىندا حابار بۇكىل ايماققا تاراتىلا باستادى. ەلەكتروندىق اقپاراتتاردىڭ مازمۇنى ارتىپ, جۋرناليستىك ءونىمنىڭ ساپاسى جاقساردى. اق­مولالىق تەلەۆيزيانىڭ كوكشە­تاۋعا قاتىستى قىسقاشا بايانى وسى. – قازىرگى تەلەارنانىڭ الە­ۋە­تى قانداي؟ تەحنيكالىق جا­راق­تاندىرىلۋى, ماتەريالدىق بازاسى, ەفيرگە بەرىلەتىن ماتەريالدار ساپاسى جايلى نە ايتاسىز؟ – زامان اعىمىنان كەش قالماۋ ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باستى قاعيداتى. كورەرمەنگە قاجەتتى اقپاراتتى جەدەل ۇسىنۋ ءۇشىن قازىرگى وزىق تەحنيكا مەن تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ۋاقىت تالابى. تەك, ازىرگە ءبىزدىڭ قولى­مىزدا بار قۇرال-جابدىقتىڭ جاعدايى كوڭىلدەن شىقپاي وتىر. بەينە كامەرالاردىڭ باسىم بولىگى ەسكى, جۇمىس بارىسىندا پايدالاناتىن كومپيۋتەرلەرىمىز دە اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل تۋرالى «قازاقستان» رترك» اق باس­­قارما ءتورايىمى نۇرجان مۇ­حامەد­جانوۆانىڭ فيليال جۇمىسىمەن تانىسۋعا ارنايى كەلگەن كەزدە كوڭىلىن اۋدارعانبىز. باسشىلىق قولدان كەلەر كومەكتى اياماۋعا ۋادە ەتتى. بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلۋى, ارينە, ءبى­رىنشى كەزەكتە قازىر جاساپ جاتقان دۇنيەمىزدىڭ ساپاسىن ودان سايىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەدى. ءدال قازىر ءبىزدىڭ ەفيرىمىزدەگى «ەل مەجەسى 2050», «ارنايى رەپورتاج», «Press room», «قالاي بولماق؟» جانە باسقا دا حابارلار كورەرمەندەر تاراپىنان ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. «بلوگ پوست», «تورجەستۆەننىي سلۋچاي», «تانىمال», بالالارعا ارنالعان «قايىرلى ءتۇن, بالاقاي» حابارلارى دا ءوز اۋديتورياسىن تاپقان باعدارلامالار. «كوكشە تىنىسى» جاڭالىقتار قىزمەتى جونىندە اڭگىمە ءمۇل­دەم بولەك. بۇل حابار ءبىزدىڭ تىرلىگىمىزدىڭ ايناسى دەۋگە بولادى. مەملەكەتتىك ساياسات, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجى جايىنداعى وتكىر ماتەريالدار, جۋرناليستىك زەرت­تەۋلەر, وقيعالار, جالپى, وڭىردەگى سوڭ­عى جاڭالىقتار جايىندا كورەرمەن ءبىرىنشى بىزدەن بىلەدى. سونداي-اق, كو­كەيكەستى ماسەلەلەرگە ارنالعان «اقي­قات الاڭى», «توچكا زرەنيا» سىندى تىكەلەي ەفيرلەرىمىز بارىسىنداعى تۇر­عىندار تاراپىنان كەلەتىن تەلەفون قوڭىراۋلارىنىڭ كوپتىگى ءبىز دۇرىس باعىتتا كەلە جاتقانىمىزدى ايقىنداي ءتۇستى. جانە بيىلدان باستاپ ءبىز ايماقتاردىڭ اراسىندا العاش بولىپ رەسمي سايتىمىزدى اشتىق. ەفيرىمىزدەن وتكەن بارلىق جاڭالىق سول سايتقا سالىنادى. سونىڭ ارقاسىندا, قازىرگى ايماق تىنىسى جايىندا ءبىز دايىنداعان ماتەريالداردى ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن عالامتور جەلىسى ارقىلى كورۋگە بولادى. بۇل دا بولسا ءبىزدىڭ ۋاقىت تالابىمەن بىرگە قادام باسىپ كەلە جاتقانىمىزدىڭ ءبىر كورىنىسى. – تەلەارنا جۋرناليستەرىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى قانداي, كادر ماسە­لەسى مەن جاس جۋرناليستەردى تاربيە­لەۋ جايىندا نە ايتار ەدىڭىز؟ – تەلەۆيزيا سالاسىنىڭ ءار ءونىمى – ۇجىمدىق جۇمىستىڭ جەمىسى. ال, ءبىز ءوز ۇجىمىمىزبەن ماقتانا الامىز. ارنا قىزمەتكەرلەرى كوپ جىلدان بەرى وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى جۋرناليستەرمەن قاتار, تەلەۆيزيا الەمىنە جاڭا قادام باسقان جاستاردان تۇرادى. ع.اشكەنوۆا, ج.جانايداروۆ, ق.مۇحامەتجانوۆ, س.المۇساەۆ سەكىلدى الدىڭعى بۋىن جۋرناليستەردىڭ سوڭىنان ە.ەلبەرگەنوۆ, د.بەرىك ۇلى, ن.قا­جىمۇراتوۆ, س.ءجۇسىپوۆا, س.ىدىرىسوۆا جانە تاعى باسقا دا تالاپتى تولقىن ءوسىپ كەلەدى. ءبىر قيىنى, قازاق ءتىلدى جۋرناليستەر تاپشى. بۇل ايماقتاعى جوو-دا جۋرناليستەردى دايارلايتىن فاكۋلتەتتىڭ جوقتىعىنان بولىپ وتىر. جاستاردىڭ بارلىعى استاناعا, بولماسا الماتىعا بارىپ وقي المايدى عوي. سوندىقتان, امال جوق, انا ءتىلىن بالا كەزدەن بويىنا سىڭىرە وسكەن قىز-جىگىتتەردى ۇيرەتىپ, جۇمىس ىستەتىپ جاتىرمىز. ال جالپى العاندا, بىزدەگى جاستاردىڭ قارقىنى جاقسى. كەز كەلگەن تاقىرىپقا جازا الاتىندار بارشىلىق. قاناتىن بىزدە قاتايتقان جاستاردىڭ ءبىرشاماسى رەسپۋبليكالىق ارنالاردا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. – ءبىرىنشى باسشى بولعان سوڭ, شىعارماشىلىقپەن قاتار, شارۋا­شىلىق جۇمىستاردى دا شە­شۋ قا­جەتتىگى تۋىنداي­دى. وسىعان وراي, سوڭعى ۋاقىتتا نە ىستەلىندى؟ كەلە­شەككە جوسپار­لارىڭىز قانداي؟ – سوڭعى ءبىر جىلدا تەلەارنا تانىماستاي بولىپ وزگەرمەسە دە, اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي شارۋالار قولعا الىندى. قازىرگى ءبىز وتىرعان عيمارات ەسكى, سوناۋ 50-جىلدارى تۇرعىزىلعان ەكى قاباتتى كەڭسە. جۇمىس جەمىستى بولۋ ءۇشىن ۇجىمعا قولايلى جاعداي جاساۋ كەرەكتىگىن ەسكەرىپ, جوندەۋ جۇرگىزدىك. سونىڭ ارقاسىندا جۇمىس ورنىمىزدىڭ شىرايى كىرىپ قالدى. جۋىق ارادا قۇرىلىس باستاپ, ءۇش قاباتتى قوسىمشا عيمارات تۇرعىزساق دەگەن جوسپار بار. ونىڭ ىشىندە, جاڭا ستۋديالار, دىبىس جازاتىن, ماتەريالداردى كوركەمدەپ, مونتاجدايتىن بولمەلەر ورنالاسادى. تولىقتاي زاماناۋي قۇرال-جابدىقپەن جاراقتاندىراتىن بولامىز. بۇل رەتتە وبلىستىق اكىمدىكتىڭ تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان قولداۋدى بولەكتەپ ايتقىم كەلەدى. ايماق باسشىسى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ ءبىزدىڭ بۇل ويىمىزدى قۇپتاپ, بار كومەگىن بەرەتىنىن جەتكىزدى. بۇيىرسا, وسى ءىس بىتسە, تەلەارنا ءوز تاريحىندا تاعى ءبىر ساتىعا كوتەرىلەدى دەپ بىلەمىز. بۇل كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلىپ جاتقان دۇنيەلەرىمىزدى ودان دا ساپالى ءارى كوڭىلدەن شىعارلىق ەتىپ جاساۋعا سەپ بولاتىنى ءسوزسىز. ال جالپى, جوس­پار كوپ. ويدا جۇرگەندى رەت-رەتىمەن ورىنداۋعا ۇجىمىمىزدىڭ كۇش-جىگەرى جەتەدى دەپ بىلەمىن. اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان». كوكشەتاۋ.