ومىردە وزىندىك ءىز قالدىرعان

جۋىردا پەتروپاۆلداعى س.مۇقانوۆ اتىن­داعى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحانادا اقىننىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولۋىنا بايلانىستى ۇلكەن ادەبي كەش ءوتتى. كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى ۇيىمداستىرعان بۇل شاراعا جەرگىلىكتى اقىن-جازۋشىلار, ادەبيەتشى عالىمدار, اقىننىڭ كوزىن كورگەن ادامدار, ستۋدەنتتەر, تۋىستارى مەن بالالارى قاتىستى.

ءوز زامانىنىڭ ادەبيەتشى, جۋرناليست, باسپاگەرلەرىمەن سالىستىرعاندا عالىم مالدى­باەۆ تەرەڭ ءبىلىم العان ادام. اۋەلى اۋىل مولداسىنان ساۋاتىن اشقان ول كەيىن پەتروپاۆلداعى «سوۆپارتشكولدى», ماسكەۋدەگى كۇنشىعىس ەلدەرى ەڭبەكشىلەرىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىن (كۋتۆ), كەيىن قازاقتىڭ جۋرناليستيكا ينستيتۋتىن (كيج) بىتىرگەن.

عالىم مالدىباەۆتىڭ ەپيكالىق تۋىندى­لارىنىڭ ءبىرى «قىرىم قىزى» پوەماسى مەكتەپ وقۋلىقتارىنا ەنگىزىلگەن. ونىڭ سۇلۋ قىزدىڭ سىنىن سيپاتتاعان:

اق ءجۇزدى, بوتا كوزدى, قارا قاستى,

قىر مۇرىن, الما ەرىن, جىبەك شاشتى.

قاز مويىن, قارشىعا ءتوس, كەپتەر يىق

سابىرلى, جارقىن مىنەز ىقىلاستى...   

– دەگەن سياقتى ولەڭ جولدارىن سول كەزدىڭ جاس­تارى جاتتاپ الىپ, كوڭىل بىلدىرگەن قىزدارىنا جاپپاي ايتاتىن بولعان. اقىننىڭ قالامىنان «وراق پەن بالعا», «دوڭگەلەك»,  «قىرىم قىزى», «قالدىرعان», «جەلدىرمە» جانە «پوەمالار مەن ولەڭدەرى» اتتى جىر جيناقتارى ومىرگە كەلگەن. سوندىقتان دا اقىننىڭ ەسىمىن ادەبيەتسۇيەر قاۋىم عانا ەمەس جالپى كوپشىلىك جاقسى تانىعان.

عالىم اعامىزدىڭ قايراتكەرلىك قىرلا­رىنىڭ ءبىرى – ونىڭ گازەت جۇمىسىن ۇيىمداس­تىرۋداعى شەبەرلىگى. ورتالىق وكىمەت ونىڭ وسى قاسيەتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, وعان اقمو­لادا «جاڭاارقا», ورالدا «قىزىل تۋ», پاۆ­لوداردا «كولحوز», باياندا «لەنين جولى», بالقاشتا «جۇمىسشى» گازەتتەرىن شىعارىپ, ولاردىڭ جۇمىستارىن جولعا قويۋعا جۇمساعان. بارعان جەرلەرىندە كەمىندە 1-2 جىلدان تۇرىپ, جاڭا گازەتتەردىڭ اياعىنان قاز تۇرىپ كەتۋىن قامتاماسىز ەتىپ, باسقا قالالارعا اۋىسىپ وتىرعان. اكادەميك جازۋشى ءسابيت مۇقا­نوۆ ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە: «قوعامدىق ىستەرىنىڭ ىشىندە عالىم قازاق-كەڭەس ادەبيەتىنىڭ كادرلارىن وسىرۋگە دە ەلەۋلى ەڭبەك ءسىڭىردى», دەپ قىزىلجاردا – ەس­ماعامبەت ىسمايىلوۆ, كەرەكۋدە – ديحان ابىلەۆ, ورالدا – عابدول سلانوۆ, اقمولادا – سەيىت­جان وماروۆ سياقتى جاستاردى ادەبيەتكە باۋلىپ, ولاردى ورتالىققا تارتىپ, كەيىن قازاق ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان كورنەكتى اقىن-جازۋ­شىلارعا اينالۋىنا ۇلەس قوسقانىن ايتادى. ولاردىڭ ءبارى دە عالىم مالدىباەۆتىڭ وزدەرىنە ۇستاز بولعان ەڭبەكتەرىن ۇمىتپايدى. مىسالى, اقىن ديحان ابىلەۆ «عالەكەڭە» دەگەن ولەڭىندە بى­لاي دەيدى:

ء«الى دە الىستان, ءالى دە توتەمەنەن

اعا ەدىڭ مەنى ولەڭگە جەتەلەگەن.

قۇنان بوپ قالعان بىلتىر اساۋ تايدى

بايگەدەن كەلتىرەم دەپ كوتەرمەمەن»,

– دەيدى.

عالىم مالدىباەۆ ءوز زامانىن جىرلاعان اقىن. سوندىقتان ول كەڭەستىك ءومىر سالتىن ماداقتاماي قويعان جوق. «بالعا-وراق», «لەنين» دەگەن ولەڭدەرى سوعان مىسال. قانقۇيلى وكىمەت تالاي اقىن-جازۋشىلاردى الدىمەن ءوزىن ماقتاتىپ, ارتىنان قۋعىنعا سالدى ەمەس پە؟ عالەكەڭ دە ونىڭ ازابىن باستان كەشكەن ادام. 1937-1938 جىلدارى ول ەلدەن كەتىپ, ءسىبىردىڭ ورماندارىندا باس ساۋعالاۋعا ءماجبۇر بولادى. جاسىنان بەكزات, نازىك تۇرپاتتى اقىنعا قۋعىن-سۇرگىندە سۋىق ءتيىپ, دەنساۋلىعىنا زيان كەلەدى. 1939 جىلى الماتىعا ورالعانىمەن وعان تۋعان جەردىڭ اۋاسى عانا شيپا ەكەندىگى ايتىلىپ, سوعىس جىلدارىندا قىزىلجارعا ورالادى. مۇندا وبلىستىق گازەتتە ىستەپ, ونىڭ وركەندەۋىنە, قوعامدىق ومىردەگى بەدەلىنىڭ ارتۋىنا ۇلەس قوستى. الايدا وكپەدەن تيگەن ناۋقاس مەڭدەپ, دارىگەرلەر وعان تەك اۋىلدى جەرلەردە تۇرۋعا  كەڭەس بەرەدى. تۋعان اۋىلى جاڭاجولعا كەلىپ تۇرعانىمەن ول شىعارماشىلىقتان, وبلىستاعى ادەبي ورتانىڭ وركەندەۋىنەن قول ۇزگەن جوق. اقىندار ايتىسىن وتكىزۋدە دە بەلسەندىلىك كورسەتىپ ءجۇردى. يگىباي الىباەۆ, احمەتجان نۇرتازين, تەمىرعالي قاسەنوۆ, ۋاحيت تەمىربەكوۆ سياقتى اقىنداردىڭ حالىققا تانىلۋىنا, ولاردىڭ «وبلىستىق حالىق اقىنى» اتاعىن الۋلارىنا ۇلەس قوستى.

عالەكەڭنىڭ ومىردەگى مول قازىناسىنىڭ ءبىرى ارتىنا تاستاپ كەتكەن ون پەرزەنتى. اقبايان, شاشۋباي, اباي, ءاليا, الما, التاي, شاكىرباي, عاليا, ءسابيت, اق­جايىق سياقتى بالالارىنىڭ ءبارى ەلگە ۇلگى-ونەگە بولار تاماشا ازاماتتار بولىپ ءوستى. اكە جولىن قۋ­عان سونىڭ ءبىرى, ءسۇت ­كەنجەسى – ءسابيت مالدىباەۆ قا­زىر رەسپۋبلي­كالىق «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازە­تىنىڭ باس رەداك­تورى قىزمەتىندە.

عالىم مالدىباەۆقا ارنالعان ادەبي كەشتە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار, عالىمدار جاراسباي سۇلەيمەنوۆ, جانار تالاسباەۆا, 95 جاستاعى قارت ۇستاز, عالەكەڭنىڭ الدىن كورگەن جۇماش سەيىت­بەكوۆ, قىزى عاليا مالدىباەۆا جانە ت.ب.  ەستەلىك­تەر ايتتى. اقىندار مەن ستۋدەنت جاستار ولەڭدەر وقىدى.