كەشە استاناداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتiندە پرەمەر-مينيسترد1iڭ ورىنباسارى – قارجى مينيسترi باقىت سۇلتانوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ شارالارى ءسوز بولدى.
بريفينگكە ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ, سونداي-اق «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى قۋاندىق بيشىمباەۆ قاتىسىپ, جۋرناليستەردىڭ سان الۋان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ بىرقالىپتى دامۋى تۋرالى اڭگىمەلەگەن ۆيتسە-پرەمەر, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, ەكونوميكالىق دامۋدى ءارتاراپتاندىرۋ شارالارى نەگىزدى جالعاسىپ جاتقانى جونىندە ايتتى. ءوز كەزەگىندە, ەلىمىزدە وتكiزiلگەلi وتىرعان كولەڭكەلi ەكونوميكاداعى قاراجاتتى زاڭداستىرۋ شاراسى تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. بۇل جولعى مۇلiكتiڭ زاڭداستىرىلۋى دا 2006-2007 جىلداردا وتكەن شاراعا ۇقساس بولادى ەكەن. قازىرگى كۇندە سونىڭ نەگiزiندە زاڭ جوباسى دايىندالىپ جاتقان كورىنەدى. «ال جاريا ەتiلەتiن اقشاعا كەلەتiن بولساق, ول تابىس بولىپ سانالمايدى. سوندىقتان وعان سالىق تا سالىنبايدى. مۇنىمەن بىرگە, جاريا ەتكەن تۇلعالار قىلمىستىق, اكiمشiلiك جانە تارتiپتiك جاۋاپكەرشiلiككە دە تارتىلمايدى. وسى شارا بارىسىندا جاريا ەتiلگەن قاراجاتتار تۋرالى جەكە اقپاراتتاردىڭ قۇپيالىعى ساقتالادى. سونداي-اق, سالىقتىق, قىزمەتتiك ماتەريالدار دا قۇپيا كۇيىندە قالادى», دەدi ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ۆيتسە-پرەمەردiڭ ايتۋىنا قاراعاندا, زاڭداستىرىلعان قاراجات ەكiنشi دەڭگەيلi بانكتەردە ورنالاستىرىلادى. جانە وعان بايلانىستى بالامالى قۇرالدار دا ۇسىنىلاتىن بولادى. ول تۋرالى, «ەگەر ادامدار دەپوزيتكە اقشالارىن سالعىسى كەلمەسە, وندا وزگە قۇرالداردى ساتىپ الۋ قۇقىعى بەرiلەدi. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان ەكونوميكاسىنا قۇيا الادى. ماسەلەن, مەملەكەتتiك قۇندى قاعازداردى, ەكiنشi دەڭگەيلi بانكتەردiڭ وبليگاتسيالارىن ساتىپ الا الادى. بۇلارمەن بىرگە, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ, دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ اكتسيالارىن, «حالىقتىق IPO» ارقىلى مەملەكەتتiك مەنشiكتەگi كومپانيالاردىڭ باعالى قاعازدارىن الۋىنا بولادى. سونداي-اق, جەكەشەلەندiرۋدiڭ ەكiنشi تولقىنى اياسىندا مۇلiكتi جەكە مەنشiگiنە ساتىپ الۋىنا مۇمكىندىك جاسالادى», دەدi ب.سۇلتانوۆ. ەل ازاماتى اقشاسىن جوعارىدا اتالعان قۇرالدارعا جۇمساعىسى كەلمەسە, قاراجاتتى دەپوزيتتەن شەشۋiنە ىرىق بەرىلمەك. بiراق بانك ول سومادان 10 پايىزدىق الىم الادى ەكەن. بۇل سالىق ەمەس, قازاقستاندىقتاردى ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالاۋعا ىنتالاندىرۋدىڭ بiر قۇرالى كورىنەدى. دەپوزيتتە ساقتالسا, ول بانكتiڭ قورىن كوبەيتەدi, ەگەر مەملەكەتتiك نىساندارعا جۇمسالسا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دەڭگەيiن جوعارىلاتاتىنىن ايتتى, ۆيتسە-پرەمەر. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي, زاڭداستىرۋدى وڭتايلى جۇرگىزۋ ماقساتىندا ۇكiمەتتە ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپتى.
ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ مەن ءارتاراپتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ءازىرلەۋ اياقتالادى. ءسويتىپ, يندۋستريالىق-ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىنا 150 ملرد. تەڭگە قارجى بولىنەدى ەكەن. «جوبالاردىڭ ءتىزىمى دە وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن جاسالىپ بولادى. قولدانىستاعى كەلىسىمدەردى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جانە جاڭا كەلىسىمدەردى جاساۋ باعىتىندا ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلادى», دەدى ول تۋرالى ە.دوساەۆ. بۇعان قوسا, بيىل ەل ەكونوميكاسىنا ۇلتتىق قوردان 500 ملرد. تەڭگە بولىنەتىن كورىنەدى.
«ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمىن ىنتالاندىرۋدىڭ نەگىزگى كوزدەرىنىڭ ءبىرى ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن 1 ترلن. تەڭگە بولادى. 2014 جىلى بۇل قارجىدان 500 ملرد. تەڭگە الىنادى. شاعىن ءجانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەۋدى قولداۋعا 100 ملرد., بانك سەكتورىن ساۋىقتىرۋعا 250 ملرد., ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا 150 ملرد. تەڭگە قارجى باعىتتالادى», دەدى مينيستر.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ءىس-شارالار دا اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدى. بۇل ماقساتقا بيىل 97 ملرد. 700 ملن. تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر ەكەن. ال ۇكىمەت جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تولقىنىنا قاتىساتىن ۇيىمداردىڭ ءتىزىمىن وسى ساۋىردە انىقتاپ بولادى ەكەن. الدىن الا جاسالعان تىزىمگە رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى 32 ۇيىم, كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى 586 نىسان جانە ۇلتتىق كومپانيالار مەن حولدينگتەردىڭ قۇرامىنداعى 191 ۇيىم ەنگىزىلىپتى. «قاجەتتى نورماتيۆتىك اكتىلەر قابىلدانعان سوڭ, مامىر-ماۋسىم ايلارىندا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى ۇيىمداردى باسەكەلەس ورتاعا دايىنداۋ جانە وتكىزۋ باستالادى», دەدى مينيستر.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق بيىل «حالىقتىق IPO» اياسىندا نارىققا شىعاتىن كومپانيالاردى بەكىتىپ بولىپتى. اتاپ ايتقاندا, قور نارىعىنا ەكى كومپانيا – «KEGOC» اق پەن ماڭعىستاۋ ەلەكتر تاراتۋ كومپانياسى شىعادى ەكەن. ال كەلەسى جىلى «سامۇرىق-ەنەرگو» اق, «قازترانسگاز» جانە وزگە كومپانيالار نارىققا شىعارىلادى دەپ جوسپارلانىپتى. بۇيىرتسا, بيىل 1 جەلتوقسانعا دەيىن جەزقازعان – بەينەۋ تەمىرجولى سالىنىپ بىتەدى. «بۇگىنگى جاعدايعا بايلانىستى كولىك جانە لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى ءارتاراپتاندىرۋ جانە قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قولعا الىنادى. 1 شىلدەگە دەيىن اقتاۋ پورتىنىڭ وتكىزۋ قۋاتىن كەڭەيتۋ ءۇشىن 3 قۇرعاق جۇك تەرمينالدارىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. سونداي-اق, 1 شىلدەگە دەيىن «قورعاس-شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا قۇرعاق پورتىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى», دەدى ە.دوساەۆ.
ۇكىمەت 2030 جىلعا دەيىنگى قارجى سەكتورىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن دا ماۋسىم ايىندا قابىلداۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن. «بانكتەردەن «ءتۇيتكىلدى اكتيۆتەردى» ساتىپ الۋدى قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «پروبلەمالى كرەديتتەر قورى» اق-تى كاپيتالداندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل ماقساتقا ۇلتتىق قوردان 250 ملرد. تەڭگە بولىنەدى. 1 ماۋسىمعا دەيىن زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋ بويىنشا تۇجىرىمداما قابىلدانىپ, 2030 جىلعا دەيىن قارجى سەكتورىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ءىس-شارالار جوسپارى تياناقتالادى», دەدى مينيستر. سونداي-اق, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا 2014 جىلى 100 ملرد. تەڭگە بولىنبەك. ول تۋرالى, «شاعىن جانە ورتا بيزنەس جوبالارىن قارجىلىق رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتۋگە وسى جىلى 100 ملرد. تەڭگە بولىنەدى. بۇگىن ۇكىمەت شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىن قابىلدادى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ە.دوساەۆ.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».