بۇگىنگى قوعام, اسىرەسە جاستار عالىم, اعارتۋشى, فولكلورتانۋشى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ورتا ازيا جانە شىعىس تۇركىستان حالىقتارىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋدەگى ميسسياسى – قازاق حالقىنىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني ينتەگراتسيادا الەمدىك ەتنو-ساياسي قوعامداستىققا قوسقان وراسان زور ەڭبەگى ەكەنىن جاقسى بىلۋگە ءتيىس. وسى ورايدا عالىمنىڭ عىلىمي جاڭالىقتارى, ۇستانىمى مەن ەڭبەكتەرى ءارى قاراي تەرەڭ زەرتتەۋلەردى قاجەت ەتەدى.
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى اكادەميك سەرىك سەيدۋمانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «التىن-ەمەل» ارتيحەكتۋرالىق كەشەنىنە ىسساپارمەن بارىپ, شوقان ءۋاليحانوۆ ارۋاعىنا تاعزىم ەتتى. وسى ساپار اياسىندا «شوقان – حالقىمىزدان شىققان اعارتۋشى, شىعىستانۋشى, تاريحشى, ەتنوگراف, قازاقتىڭ ۇلى عالىمى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, عالىمداردىڭ شانحاناي اۋىلىنا ساپارى مازمۇندى ديالوگتارمەن جالعاسىن تاپتى. وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋى تۋرالى وي قوزعاپ, شوقاننىڭ قاس قاعىم ساتتەي قىسقا عۇمىرىنداعى شىعارماشىلىعىنىڭ ساۋلەلى ساتتەرىن ەسكە ءتۇسىردى.
ينستيتۋت ديرەكتورى س.سەيدۋمانوۆ: «شوقان ەڭبەكتەرى مەن ءومىرىنىڭ ءار ساتىنەن وتانعا دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىكتى, تاباندىلىق پەن كۇرەستى اڭعارامىز. بۇل – ونىڭ ينتەللەكتۋالدى مۇراسىمەن بىتە قايناسىپ كەتكەن ەلگە, جەرگە دەگەن وتانشىلدىعى مەن ازاماتتىعىنىڭ ۇلگىسى», دەپ اتاپ ءوتتى.
كورنەكتى عالىمنىڭ جەكەلەگەن جەتىستىكتەرى عىلىمي ويدىڭ سالتاناتىن عانا اڭعارتىپ قويماي, قازاق حالقىنىڭ قۇندىلىقتارىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن ءار كەز پاش ەتىپ وتىرادى. ونىڭ اعارتۋشىلىق, ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋداعى يدەيالارى, بەلسەندى قىزمەتى قوعامدىق وي-ساناعا ىقپال ەتىپ كەلەدى.
«قازاقستان ەۋرازيا كوشپەندىلەرى وركەنيەتىنىڭ مۇراگەرى, كونە تاريحى بار ەل رەتىندە بەلگىلى. ال ەۋرازيا كەڭىستىگى ارقاشان گۋمانيتارلىق ەكوجۇيەنىڭ الاڭى رەتىندە تانىلعان. وسى تۇرعىدان العاندا شوقاننىڭ اعارتۋشىلىق مۇراسىن جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور. عالىمنىڭ ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋداعى بەلسەندى ءارى بوستاندىقسۇيگىش يدەيالارى يمپەريالىق رەسەيدىڭ ورتالىق ساياساتىمەن سايكەس كەلمەگەنى ءمالىم. دەسەك تە, شوقاننىڭ ازاماتتىق تاڭداۋى مەن باس يمەيتىن ۇستانىمى قوعامدىق وي-ساناعا تۇرتكى بولدى. ەندىگى كەزەكتە قاۋىپسىزدىكتى, ەلدىڭ تۇتاستىعى نەگىزدەرىن ساقتاۋدى جان-جاقتى ويلاناتىن تۇستا شوقاننىڭ رۋحاني جانە ينتەللەكتۋالدىق قابىلەتى, ۇرپاقتارىنا ارناعان ءسوزىنىڭ تابيعي قۋاتى قوعامعا پوپۋليزم مەن ماريگينالدى رۋحانياتسىزدانۋدان ارىلۋعا ىقپال ەتەتىنە نازار اۋدارۋعا ءتيىسپىز. قوعامنىڭ جەكەلەگەن مۇشەلەرى تاراپىنان نەگىزسىز پىكىرلەردىڭ ايتىلۋىنا تەك شىندىق پەن عىلىمي سانا نەگىزىندە عانا تويتارىس بەرە الامىز. ال قوعامدا عىلىمنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, عىلىمي ءبىلىمدى دارىپتەۋ, ءبىلىم مەن ىسكەرلىكتى ناسيحاتتاۋ جاستاردىڭ سانالى تاڭداۋ جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنى ءسوزسىز», دەدى س.سەيدۋمانوۆ.
عىلىمي ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى تاعىلىمدى ساپاردى ۇيىمداستىرۋعا مۇرىندىق بولعان مۋزەي اكىمشىلىگىنە العىس بىلدىرە وتىرىپ, م.تىنىشباەۆ اتىنداعى الماتى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىمەن الداعى ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمى تۋرالى جوسپارلاپ قايتتى.