ناشاقورلىق ىندەتتىڭ كەسەلى دە قوعامعا ءوزىنىڭ كەسىرىن از تيگىزبەي تۇر. قازىر تابيعي ەسىرتكىدەن گورى ماس قىلاتىن جاساندى پرەپاراتتاردىڭ اينالىمى ارتۋدا.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى جولداۋىندا وسى ماسەلە تۋرالى «وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا قاۋىپ توندىرەتىن تاعى ءبىر قاتەر – ەسىرتكى زاتتارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكىنىڭ دە تارالۋى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بۇل قاتەردىڭ ازاماتتار اراسىندا, اسىرەسە جاستاردىڭ ىشىندە تارالۋىنا بارىنشا توسقاۋىل قويۋدى تاپسىرامىن», دەگەن ەدى.
ال 2021 جىلعى قىركۇيەك ايىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ وسى ماسەلەگە وراي ارنايى كەڭەس وتكىزدى. وسىنداي ۇلكەن كابينەتتەردەگى كوڭىل اۋدارۋلاردىڭ ناتيجەسىندە ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس بۇرىنعىدان دا جاندانا ءتۇستى. بىراق ونى تولىق قۇرىقتاۋدىڭ كۇنى ءالى الىس ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. كۇرەس كۇشەيگەن سايىن سينتەتيكالىق ەسىرتىكىلەردى قولدانۋدىڭ قارقىنى دا بارىنشا جوعارىلاپ بارادى. ەڭ قيىنى سول, بۇل كەسەل جاستار اراسىندا كەڭ تاراعان.
ىشكى ىستەر ورگاندارى باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساي وتىرىپ, ەسىرتكى قىلمىسىن جويۋ, ناشاقورلىقتىڭ الدىن الۋ جونىندە ماقساتتى جۇمىستار جۇرگىزۋدە. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكى قولدانۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ كولەمى زور.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق پد ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل باسقارماسىنىڭ باسشىسى, پولكوۆنيك جاندوس باسىباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل كەسەلمەن كۇرەس كۇشەيگەنىمەن, ونىڭ سانى 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 2021 جىلى ارتا ءتۇسىپ, 210 دەرەك تىركەلگەن. ەسىرتكىمەن بايلانىستى قىلمىس سانى دا 7,7 پايىزعا ارتقان. ەسىرتكى ساتۋمەن اينالىسۋشىلار سانى ءتىپتى 20 پايىزعا دەيىن كوتەرىلىپ, 49-دان بيىل 59-عا جەتكەن. سونىمەن قاتار بىلتىر بۇرىن بولماعان ۇيىمداسقان توپ تا اشكەرەلەنگەن. ەسىرتكى شەگىپ رۋلگە وتىرۋ فاكتىلەرى دە 3 ەسە ارتقان.
«وبلىس اۋماعىندا سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى قولدان جاساۋمەن اينالىسقان 8 ناركولوگيالىق لابوراتوريا اشكەرەلەندى», دەيدى پولكوۆنيك. مۇنداي لابوراتوريانىڭ بىرەۋى ءتىپتى جامبىل اۋدانىنداعى شاعىن عانا ميروليۋبوۆو اۋىلىنان تابىلىپتى. قارانيەتتىلەر اۋىلدى جەرلەردە تەكسەرىس از بولاتىنىن ەسكەرىپ, ءبىر ءۇيدى ارنايى جالداپ ەسىرتكى دايىنداعان. كەپتىرەتىن, قۇرعاتاتىن ارناۋلى قۇرالدارى, تارازىلارى مەن كولبالارى, ءتىپتى قىشقىلدان ساقتاندىراتىن ارناۋلى كوستيۋمدەرىنە دەيىن بولعان. اۋىل ادامدارى ولاردىڭ نەمەن اينالىسىپ جاتقانىن قايدان ءبىلسىن, تەك ءبىر ەرەكشە وتكىر يىستەردىڭ شىعاتىنىنا عانا كۇدىكتەنىپ, پوليتسياعا حابارلاعان. ارنايى وپەراتسيا بارىسىندا قىلمىستى «ىسمەرلەر» تەگىس ۇستالىپ, ولاردان 3 كيلوگرامنان ارتىق سينتەتيكالىق ەسىرتكى الىنعان. ونىڭ ءبارىن 50 مىڭ قالتاشاعا ءبولىپ سالىپ تا قويعان ەكەن.
بىلتىرعى قاراشا ايىندا بولعان سوت وسى قىلمىستىق ۇيانى ۇيىمداستىرۋشىنى 16 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. قالعاندارى دا 11-15 جىلدار اراسىندا جازاسىن الدى.
مۇنداي فاكتىلەر ەسىرتكىگە قارسى كۇرەستى بەلسەندى جۇرگىزۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. قازىر ەسىرتكىمەن بايلانىستى قىلمىستاردىڭ جازاسى قاتاڭداتىلدى. ەسىرتكى ساتۋمەن اينالىسقان ادام ەڭ كەمى 10 جىلدان 20 جىلعا دەيىن قامالۋى مۇمكىن. بىلتىر وبلىستا 120 ادام وسى قىلمىسپەن سوتتالدى. ەسىرتكىنى جارنامالاۋ مەن ناسيحاتتاۋ دا بۇرىنعىداي اكىمشىلىك ەمەس, باس بوستاندىعىن ايىرۋ جازاسىنا كەسىلەتىن بولدى. قالاداعى بارلىق پيك توراعالارى ۇيلەردىڭ كىرەبەرىستەرىنە ەسىرتكىنى قايدان الۋعا بولاتىنىن استارلاپ جازعان گراففيتتەردى ايىراتىن بولدى. ول ءۇشىن توراعالاردىڭ ءبارىن جيناپ ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس باسقارماسى بىرنەشە رەت وقۋ-سەمينارلارىن وتكىزدى. سونىڭ ارقاسىندا گراففيتتەردىڭ سانى قازىر ءبىرشاما ازايدى. ءوزىنىڭ كىرەبەرىسىندە گراففيتتى كورگەن توراعا ۆاتساپ ارقىلى ارناۋلى چاتقا بىردەن حابارلايدى. سونىمەن قاتار ەسىرتكىگە قارسى «رەفلەكس», «پاۋتينا», «دارمەك», «ترانزيت», «كانال-گرانيت باستيونى», «قاراسورا» اتتى بىرنەشە جەدەل-الدىن الۋ وپەراتسيالارى جۇرگىزىلگەن. وسىنداي ءىس-شارالاردىڭ سانى 267 بولسا, وعان 15 مىڭنان استام ادام قاتىستىرىلعان. بىراق سونىڭ وزىندە ناشاقورلار سانى ارتىپ وتىرعانىن جوعارىدا ايتتىق. دەمەك ءىس-شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ءالى دە ارتتىرا ءتۇسۋ كەرەك.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى