جىلۋ ورتالىعىنىڭ جاي-كۇيى قالاي بولماق؟

وبلىس پەن قالانى جىلۋمەن, جا­رى­قپەن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى كا­سىپورىن وسى بولعان سوڭ ونىڭ قا­لىپ­تى جۇمىس ىستەۋىنە ءبارى مۇددەلى. كا­سىپ­ورىن بيىلعى جىلىتۋ ماۋسى­مىن­دا بەس رەت اپاتتى جاعدايعا جول بەردى. بىلتىر 1 قاراشادا 12 قازان­دىق­تىڭ ۇشەۋى ىستەن شىعىپ, جەتى اۋدانداعى 145 ەلدى مەكەنگە جارىق بارماي قالدى. بۇل – 37,5 مىڭ ادام قاراڭعىدا قالدى دەگەن ءسوز. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ وزىن­دە 12 مىڭ ابونەنت قاراڭعىدا قال­دى. بۇل اپات سالدارى جويىلعان سوڭ جاڭا جىل­دىڭ قارساڭىندا, 25 جەلتوقساندا تاعى ەكى قازاندىق ىستەن شىقتى. سو­­نىڭ كەسىرىنەن ۇيلەرگە جەتەتىن جىلۋ ازايىپ, ساقىلداعان سارى ايازدا توڭ­عان تۇرعىنداردىڭ اششى ايعايى شىق­تى. ال بيىل 22 قاڭتاردا بولعان اپات­تا بۋ تراكتىسىنىڭ مۇرجاسى تەسى­لىپ, ودان شىققان ىستىق بۋدان كۇيىك العان ءبىر جۇمىسشى اۋرۋحانادا كوز جۇمدى. سونداي-اق بيىلعى 20 ناۋ­­رىزدا بولعان اپاتتى بۇكىل رەس­پۋب­ليكا حالقى ەستىدى. بيىكتىگى 150 مەتر بولاتىن ءتۇتىن مۇرجاسىنىڭ ءبىرى 60 مەترلىك بيىكتىكتە جارىلىپ, جەرگە قاۋساپ ءتۇستى. بالەنباي تون­نا­لىق كىرپىشتى قوقىس قازاندىق تسەحىنا قۇلاپ, وندا جۇمىس ىستەيتىن 38 جاستاعى قىزمەتكەر تۇنشىعىپ ءولدى. وسى اپاتتىڭ كەسىرىنەن جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءتورت قازاندىق اگرەگاتتارىنىڭ ەكەۋى, بەس تۋربوگەنەراتوردىڭ ۇشەۋى جۇمىسىن توقتاتتى. ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ 120 مۆت-دان 65-كە, ال 70 گرا­دۋس­تىق ىستىق سۋ 40 گرادۋسقا دەيىن ازايىپ كەتتى. ۇيلەرگە جەتكەن سۋدىڭ تەم­پەراتۋراسى قان جىلىمنان اسپادى. ايتەۋىر رەزەرۆتەگى قازاندىقتار ىسكە قوسىلىپ, حالىقتىڭ ايقاي-شۋى ازاي­دى.

بۇل اپاتتىڭ سەبەبى ءالى تولىق انىق­تالعان جوق. تۇرعىندار اراسىندا ءتۇرلى قاۋەسەت تاراپ جاتتى. سونىڭ ىشىن­دە ديۆەرسيا بولۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدار ايتىلدى.

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بىلىك­تى ماماندارى اپاتتىڭ سەبەبىن انىق­تاۋ­عا ارنالعان ساراپتامانىڭ العاش­قى قورىتىندىسىن جاريالادى. وندا ءتۇتىن مۇرجاسىنىڭ بويىندا بۋ قا­زان­دىقتارىنىڭ ەڭ تومەنگى تەم­پە­را­تۋرا رەجىمىن ساقتاماۋىنىڭ كەسى­رى­نەن مۇز قاتىپ, سۋ كوندەنساتى پايدا بولۋى مۇمكىن دەلىنگەن. ال وتتى قاتتى جاققاندا تۇتىنمەن ۇشقان كۇ­­كىرت سۋمەن قوسىلىپ قىشقىل پايدا بولادى. سول قىشقىل مۇرجانىڭ بە­تو­نىن ۇنەمى بۇزا بەرىپ, اقىرى قۇ­لاۋعا سوقتىرۋى مۇمكىن دەلىنگەن العاشقى قورىتىندىدا. ارينە, بۇل بۇرىنعى «قاتتى جەلدەن قۇلاعان» دەپ تۇسىندىرىلگەن سەبەپكە قاراعاندا نانىمدى, بىراق ءالى تۇپكىلىكتى قورى­تىن­دى ەمەس.

مىنە, وسى ماسەلەنىڭ بارىنەن قۇ­لا­عدار بولعان مينيستر ب.اقشو­لا­قوۆ ءوزىنىڭ ساپارىن جەو-2-ءنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋدان باستادى. وندا ەنەرگەتيك ماماندارمەن كەزدەسىپ, باق وكىلدەرىنە بريفينگ بەردى. «كا­سىپ­ورىن­دى كۇردەلى جوندەۋگە جول كارتاسى 18,5 ملرد تەڭگە قاجەت دەپ وتىر. ءبىز اكتسيونەرلەرگە جوندەۋ جۇمىستارى مەنشىك يەسى ەسەبىنەن بولاتىنىن ەس­كەرت­تىك. تاريفتەردىڭ ءوسۋى مۇمكىن, بىراق ول جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ەسە­بىنەن ەمەس, كومىر مەن تاسىمال جۇ­مىس­تا­رى باعاسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى بولادى», دەدى مينيستر.

ۆەدومستۆو باسشىسى جەو-2-ءنىڭ جون­دەۋ جۇمىستارىنا بايلانىس­تى قىزىلجارلىقتاردىڭ كوڭىلىن ورنىق­تى­راتىن حابار ايتتى. اتاپ ايتقاندا, كەلەسى جىلۋ ماۋسىمى باستالعاندا 9 قازاندىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى. «پايدالانۋداعى ەكى مۇرجا 9 قازان­دىق­تىڭ جۇمىسىن جۇرگىزە الادى. قىركۇيەك ايىندا 7, ال قازان ايىندا تاعى ەكى قازاندىق قوسىلادى», دەدى ول.

ال قۇلاعان مۇرجانى جاڭادان سا­لۋ­عا ەكى جىل ۋاقىت قاجەت ەكەن. قا­زىر ونىڭ ىرگەتاسىن كەلەسى مۇرجاعا پاي­دالانۋعا بولا ما, جوق پا دەگەن سا­ۋال­عا جاۋاپ ىزدەلىپ جاتقان كورىنەدى. «ەگەر ىرگەتاستىڭ بەرىكتىگى انىقتالسا, مۇر­جا جاساۋعا كىرىسەمىز. بۇل تۋرالى انىق اقپاراتتى كەيىن بەرەمىز», دەدى مي­نيستر.

ايتا كەتەتىن بولساق, وسىعان دەيىن وب­لىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ جەو-2-ءنىڭ كەلەسى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دا­يىن بولاتىنىن جەتكىزگەن. ول جوندەۋ جۇ­مىستارىن تەمىرتاۋ قالاسىنداعى «قازەنەرگوماش» كورپوراتسياسى اتقاراتىنىن دا ايتقان. «بۇل كاسىپ­ورىن­نىڭ وسىنداي جۇمىستاردى اتقا­رۋ­داعى تاجىريبەسى ۇلكەن. قازىر ولار جەو-2-ءنىڭ اگرەگاتتارىن جاساۋعا كى­رىسىپ كەتتى», دەگەن ەدى اكىم ءوزىنىڭ تۋيت­تەردەگى پاراقشاسىندا.

16 ساۋىردەن باستاپ پەتروپاۆل قا­لا­سىندا جىلىتۋ ماۋسىمى اياقتال­دى. بۇل تۋرالى قالا اكىمى بولات جۇ­ما­بەكوۆ ءوزىنىڭ قاۋلىسىندا ايتىپ, مەكتەپ, اۋرۋحانا, بالاباقشالاردا عانا 8-10 كۇندەي جىلۋ بولاتىنىن جەتكىزگەن. بۇل دا جەو-2-ءنىڭ الە­گى­مەن بولىپ جاتقان شارا. ايت­پە­سە, سولتۇستىكتە جىلىتۋ ماۋسىمى ءداس­تۇر­لى تۇردە ءساۋىردىڭ سوڭىنا دەيىن با­راتىن.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشو­لا­قوۆ جۋرناليستەرگە ارناعان سو­زىن­دە كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇر­گى­زۋ ءۇشىن سولتۇستىكقازاقستاندىق ديقان­دار­عا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, تونناسى 212 مىڭ تەڭگە بولاتىن 71 مىڭ توننا جانار-جاعارماي بولىنەتىنىن دە جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە جانار-جاعارماي ماتەريالدارى نارىعىن رەفورمالاۋ بويىنشا مىناداي شارالار قابىلداۋ جوسپارلانۋدا:

- مۇناي ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە ءبولۋ سالاسىندا اشىقتىقتى جانە ترانس­پارەنتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ;

- ءىرى تۇتىنۋشىلاردا – «قاز­مۇ­نا­يگاز» ۇك» اق بازاسىندا 150 مىڭ توننا كولەمىندە جانە «قتج» اق بازاسىندا 50 مىڭ توننا كولەمىندە مۇناي ونىمدەرىنىڭ رەزەرۆتەرىن قۇرۋ;

- قازاقستان اۋماعىنان اۆتوموبيل كولىگىمەن مۇناي ونىمدەرىن اكەتۋگە تىيىم سالۋدى 6 ايعا ۇزارتۋ بويىنشا بۇيرىقتى قابىلداۋ.

وسىلايشا, ءمينيستردىڭ ساپارى جاعىمدى جاڭالىقتارعا تولى بولدى. حالىق ونىڭ سوزىنە سەنىپ, كەلەسى قىستا جىلۋسىز قالامىز با دەگەن قور­قىنىشىنان ءبىرشاما ارىلدى. بىراق كۇمان تولىق سەيىلمەدى. جەو-2 اك­تسيو­نەر­لەرى اسا ءىرى كولەمدە قاراجات ءبولىپ, كۇردەلى جوندەۋ جاساي قويار ما ەكەن؟ ولاردىڭ وزدەرى بۇل قالادا تۇرمايدى. وبلىستىق جانە قالالىق قوعامدىق كە­ڭەس­تەردە اتالعان ماسەلە تالاي رەت قىزۋ تالقىلاندى. ءتىپتى جەو-2-ءنى سترا­تەگيالىق نىسان رەتىندە مەم­لە­كەتت­ىڭ قايتادان ءوز مەنشىگىنە الۋى جو­نىندە ءجيى ماسەلە قويىلۋدا. بۇل سوز­دەردىڭ جانى بار. بىرەۋگە كىرىپتار بول­عانشا ستراتەگيالىق نىسان مەم­لە­كەتتىڭ مەنشىگىندە بولسا حا­لىقتىڭ جۇرەگى دە تولىق ورنىنا تۇسەر ەدى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى