وكىلدى بيلىكتى مىقتى تۇلعالار قالىپتاستىرۋعا ءتيىس

كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى جولداۋىندا ايتىلعان ساياسي رەفورمالار تالقىلاندى. اتاپ ايتقاندا, سايلاۋ پروتسەسىن جاڭعىرتۋ مəسەلەلەرى: ءمəجىلىس جəنە وبلىستار, ەلوردا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مəسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ كەزىندە ارالاس سايلاۋ جۇيەسىن, سونداي-اق قالالىق جəنە اۋداندىق مəسليحاتتاردى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ماجوريتارلىق جۇيەنى ەنگىزۋ مəسەلەلەرى قوزعالدى. نۇرلان ءƏبدىروۆ: «2007 جəنە 2018 جىلدارى پروپورتسيونالدى سايلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ ماقساتى رەسپۋبليكالىق, سونداي-اق وڭىرلىك دەڭگەيلەردە پارتيالىق جۇيەنى دامىتۋ بولدى. ماجوريتارلىق سايلاۋ جۇيەسى, ءوز كەزەگىندە, قانداي دا ءبىر پارتيادا تۇرمايتىن, جالپى ساياسي بəسەكەلەستىكتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن مىقتى تۇلعالاردىڭ وكىلدى بيلىك ورگاندارىنا وتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى. سونداي-اق ول وكىلدى بيلىك ارالاس سايلاۋ جۇيەسى قاعيداتى بويىنشا قالىپتاساتىن بولسا, حالىقتىڭ سۇرانىستارىن شەشۋدى كوزدەيتىن جان-جاقتى ءəرى سان الۋان پىكىرلەر پاليتراسى قالىپتاساتىنىن ايتتى. بۇدان باسقا, ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋ, مəسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتارعا جəنە اۋىل əكىمدەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق تالاپتاردى جەڭىلدەتۋ, ۇلتتىق بايقاۋشىلاردىڭ مəرتەبەسىن, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن وكىلەتتىكتەرىن ارتتىرۋ, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە داۋىستاردى ساناۋ رəسىمدەرىن وڭتايلاندىرۋ جونىندە پىكىرتالاس ءوتتى.

سونداي-اق ورتالىق سايلاۋ كوميس سياسىنىڭ توراعاسى «شاراپات» əلەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا بولدى. اتالعان ورتالىقتىڭ عيماراتىندا سايلاۋ ۋچاسكەسى بار. ول ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ سايلاۋ كەزىندە اتقاراتىن جۇمىسىمەن تانىستى, سونداي-اق ورتالىقتاعىلاردىڭ داۋىس بەرۋلەرى ءۇشىن ءتيىستى جاعداي جاساۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. سەبەبى ولاردىڭ باسىم بولىگى قارت ادامدار, ارداگەرلەر, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار.

ن.ءƏبدىروۆ وسك قابىرعاسىندا ەلوردالىق جاستاردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدى اشا وتىرىپ, ول قازىرگى ۋاقىتتا وسك ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنە ارنايى ساپارعا شىعىپ, سايلاۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋ مəسەلەلەرى بويىنشا جۇرتشىلىقتىڭ پىكىرىن زەردەلەۋ جۇمىستارىن قولعا الىپ وتىرعانىن اتادى. ال ءوز كەزەگىندە, جاستار سايلاۋ شىلاردىڭ 36% جۋىعىن قۇرايتىنىن, ياعني ولار ەلەكتوراتتىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

كەزدەسۋ بارىسىندا پروپورتسيونالدى جəنە ماجوريتارلىق سايلاۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ, سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت جۇمىستارىن جəنە پىكىرسايىستاردى ۇيىمداستىرۋ كەزىندە əلەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانۋ, سونداي-اق جاستاردى سايلاۋ ناۋقانىمەن حاباردار ەتۋ مəسەلەلەرى بەلسەندى تۇردە تالقىلاندى. جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى جاس بۋىن اراسىنداعى قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى جəنە سايلاۋ مəدەنيەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولاردى ارنايى وقىتۋدى كوزدەيتىن ءتيىستى ءىس-شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى. نۇرلان ءƏبدىروۆ جاستاردىڭ ۇسىنىسىن قولداپ, پرەزيدەنتتىڭ ءوز جولداۋىندا ەل ازاماتتارى اراسىندا ساياسي مəدەنيەتتى ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋدارعانىن, ال ەلەكتوراتتىق مəدەنيەت ونىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان وسك بۇعان ەرەكشە نازار اۋداراتىن بولادى.

كەزدەسۋدە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جاستار اراسىنداعى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ كەيبىر ماڭىزدى مəسەلەلەرى بويىنشا ونلاين-ساۋالداما جۇرگىزدى: ساۋالداماعا جاۋاپ بەرگەن جاستاردىڭ 54,5%-ى كومپيۋتەر, سمارتفون, پلانشەتتەردى پايدالانا وتىرىپ, قاشىقتىقتان, ياعني ەلەكتروندى əدىسپەن داۋىس بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى قولدايتىندارىن ءبىلدىردى. ال ولاردىڭ 10,1%-ى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ستاتسيونارلىق ەلەكتروندى ءəدىس ارقىلى داۋىس بەرۋدى ورىندى دەپ ساناسا, 27,8%-ى ارالاس ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى (ستاتسيونارلىق جəنە قاشىقتىقتان) ءجون دەپ سانادى. سونداي-اق جاستاردىڭ 7,6%-ى قاعاز بيۋللەتەنى بويىنشا, ياعني ءدəستۇرلى تۇردە داۋىس بەرۋ ءəدىسىن قولدادى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا جاستار وكىلدەرى وسك توراعاسىنا سايلاۋ پروتسەسىنىڭ وزەكتى مəسەلەلەرى بويىنشا اشىق ديالوگ ۇيىمداستىرىپ وتىرعانى ءۇشىن العىستارىن ءبىلدىردى.

ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى: «مەن وسى دəۋىرىمىزدە بارشاڭىزبەن زامانداس ەكەنىمدى, سونىمەن بىرگە ءوز ەلىمىزدى, وسىنداي قالامىزدى جəنە ساياسي ساۋاتتى, بەلسەندى ءəرى كرەاتيۆتى جاستارىمىزدى əردايىم ماقتان تۇتامىن», دەپ جاستارعا ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

سونداي-اق وسى كۇنى نۇرلان ءƏبدىروۆ IKOMEK 109 قالالىق مونيتورينگ جəنە جەدەل əرەكەت ەتۋ ورتالىعىندا بولىپ, call-ورتالىقتىڭ سايلاۋ كەزىندەگى جۇمىسىمەن تانىستى.