ماكسيم گوركي «وسىدان ءجۇز جىل وتكەن سوڭ سەنىڭ ءومىرىڭ دە اقىلعا سىيىمسىز بولىپ كورىنەدى ءالى», دەگەن ەكەن. كىمگە اقىلعا سىيىمسىز بولىپ كورىنەتىنى بەلگىلى. كەيىنگىلەرگە, ارينە.
كەشەگى كەڭەس وداعىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردىڭ, تىرشىلىك ىرعاعىنىڭ كەيبىر تۇستارىن بۇگىنگى ءومىر تىنىسىمەن سالىستىرا جۇرەتىن كوزكورگەندەر كوبىنە كۇلكىگە اينالدىرىپ جۇرەتىنى بار. سونداي ءبىر, ەسكە تۇسسە ەرىكسىز جىميتاتىن ەستەلىكتەردىڭ ءبىرى ويعا ورالىپ تۇرعانى.
ءبىز جاتىپ وقيتىن ينتەرناتتىڭ ماڭىندا كەڭشار ورتالىعىنىڭ ازىق-ت ۇلىك دۇكەنى بولاتىن. جارىقتىقتىڭ ىشىنە كىرسەڭ كەرەمەت ءبىر ءيىس سىلەكەيىڭدى شۇبىرتىپ جىبەرەتىن (سول دۇكەننەن شىعاتىن جاعىمدى ءيىستى بۇگىندە ءتۇرلى سۋپەرماركەتتەر, ءىرىلى-ۇساقتى دۇكەندەرگە قانشاما رەت كىرىپ جۇرسەم دە كەزدەستىرگەن ەمەسپىن). ول نەنىڭ ءيىسى دەيسىز بە, اجىراتا المايسىڭ. ايتەۋىر, دۇكەننىڭ ىشىندەگى بارلىق دۇنيەنىڭ قوسىندى ءيىسى ەكەنى انىق. سول ءيىستىڭ «ارا-اراسىنان» تەرەڭ «تۇكپىرىنەن» «پريانيكتىڭ» ءيىسىن تۇيسىگىڭمەن سەزە قوياسىڭ.
«پريانيك» ءبىزدىڭ ءجيى تۇتىناتىن ء«نارىمىز». جارىقتىقتىڭ ءبىر داناسى 5 تيىن, ياعني قولجەتىمدى. ونىڭ ۇستىنە ءبىر داناسىنىڭ ءوزى اسقازاندى الداپ قويۋعا جاراپ قالادى. كوپتەۋ الىپ جەسەڭ – داتكە قۋات, ءتىپتى اجەپتاۋىر اۋقاتتانعانداي بولاسىڭ.
ينتەرناتتا جاتامىز. توقشىلىق زامان. الايدا ۇيدەگىدەي جاعداي قايدان بولسىن؟ اس-سۋ مەزگىلىمەن بەرىلەدى. ال باسقا ۋاقىتتا اسحانا جابىق. تاڭ اتقاننان كەش باتقانعا دەيىن جىبىرلاپ, قىبىرلاپ تىنىم كورمەيتىن ويىن بالاسىمىز, قارىن ءجيى-ءجيى اشادى. قارىن اشقان ساتتە كەبەجەنى نەمەسە بۇكتەۋلى داستارقاندى اشىپ جىبەرىپ, تابامەن نە تاندىرمەن پىسىرىلگەن ناندى بۇرالاقتاتا سوعاتىن ۇيىڭدە ەمەسسىڭ. سوندايدا تيىن-تەبەنىڭ بولسا, الگى دۇكەنگە قاراي باتىل قادام باساسىڭ, ال قالتاڭنىڭ ءتۇبى «تەسىك» بولسا, سول جاققا قايتا-قايتا ەلەڭدەپ, اسحانانىڭ اشىلۋىن, ء«اي, بالالار, كەلىڭدەر, تاماققا», دەگەن اسپازشى اپايدىڭ جىلى داۋىسى قاشان شىعادى دەپ كۇتەسىڭ.
كەڭەستىك كەزەڭنىڭ ءدامىن تاتقان, سونىڭ ىشىندە اۋىلدا وسكەن زامانداستارىم الگى مەن ءسوز ەتكەن «پريانيكتى» جاقسى بىلەتىنىنە بەك سەنىمدىمىن. جارىقتىق تاستاي قاتتى بولاتىن. كوبىسى تىسكە كونبەيدى, سودان تاسقا ۇرىپ بولشەكتەپ بارىپ ۇرتىمىزعا سالامىز. ول تەز ءجىبي قويمايدى. سونىسى دا جاقسى. تەز جەپ قويمايسىڭ, انا ۇرتىڭا ءبىر, مىنا ۇرتىڭا ءبىر دوڭگەلەتە اۋىستىرىپ «پريانيكتىڭ» دامىنەن راحاتتاناسىڭ. وتە سيرەك كەزدەسەتىن جايت, كەيبىر «پريانيكتەر» ءسال جۇمساقتاۋ كەلەدى. وندايدا وعان از-كەم كۇمانمەن قارايسىڭ. حوش, سونىمەن جارىقتىق تاستاي قاتتى كەڭەستىك «پريانيك» ءوز الدىنا تۇرا تۇرسىن.
كەيىن قالاعا كەلدىك. تاۋەلسىزدىك العان سوڭ. بالالىق شاقتان «اۋىلىنان» ءالى دە ۇزاي قويماعان كەز. قالتامدا اجەپتاۋىر اقشا جۇرەدى. ونى قايدا جاراتامىن دەسەم دە ءوزىم بىلەمىن. سودان, بىردە كۇنى بالالىق اۋەستىكپەن «پريانيك» جەگىم كەلىپ, ءبىر كيلوسىن ساتىپ الدىم. بالالىق كەزدەگى ادەت ەرىكسىز قايتالاندى. ءبىر دانا «پريانيكتى» اياقجولدىڭ جانىندا جاتقان تاسقا قويىپ, ۇستىنەن تاعى ءبىر تاسپەن قويىپ قالدىم. ماسساعان! الگى «پريانيك» بىلش ەتە قالسىن. بۇلاي بولادى دەپ كىم ويلاعان. مەن ونى ءۇش-تورتكە عانا بولىنەدى دەپ كۇتكەنمىن (نەگىزى مۇنداي جاعدايعا اۋىلدا وسكەن مەنىڭ قاتارلاس-زامانداستارىمنىڭ ءبىرازى كەزدەسكەنىنە كۇمانىم جوق). وبالسىنىپ, تاس ۇستىندە ەزىلىپ جاتقان «پريانيكتى» جيناپ الدىم دا, پاكەتتەگى قالعان «پريانيكتەردى» ۇستاپ كورسەم, ءبارى جۇپ-جۇمساق. مىناۋ, مەن ءۇشىن ءبىر جاڭالىق بولدى. كەيىن بىلگەنىمدەي, «پريانيك» اتاۋلى نەگىزى جۇمساق بولادى ەكەن عوي. كەڭەستىك كەزەڭنىڭ اۋىلدا وسكەن بالالارى سياقتى مەنىڭ دە جەگەن «پريانيگىم» تەك تاستاي قاتتى بولسا, ونىڭ جۇمساق بولۋعا ءتيىس ەكەنىن قايدان بىلەيىن.
سويتسەم, ەش جازىعى جوق «پريانيك» وبلىس ورتالىعىندا ءپىسىرىلىپ, ودان اۋدان ورتالىعىنا, ودان كەيىن اۋىلدارعا تاسىمالدانىپ, «ۇزاق ساپارلاپ» جۇرگەندە جەل قاعىپ قاتىپ قالادى ەكەن عوي. ونى ءبىز قايدان بىلەيىك؟
دەگەنمەن, سول كەڭەستىك تاستاي قاتتى «پريانيكتىڭ» ءدامىن بۇگىنگى زاماناۋي «پريانيكتەردەن» ەش سەزىنگەن ەمەسپىن.