قازاق ءتىلى – كوز جەتپەس كونە, ىقىلىم زاماننان دامىپ, جەتىلىپ كەلە جاتقان, الەمدەگى باي دا اسەم تىلدەردىڭ ءبىرى. قازاق ءتىلى سوزدىك قورىنىڭ جىلدان-جىلعا مولايعانىنا, حالىقتىڭ بايىرعى سوزدەرى كەڭ قولدانىلا باستاعانىنا ەلىمىزدىڭ ءار ۇلتجاندى ازاماتى قۋاناتىنى حاق.
كەز كەلگەن الەم تىلدەرى سەكىلدى قازاق ءتىلىنىڭ قۇرامىندا دا باسقا تىلدەردەن ەنگەن سوزدەر بارشىلىق. كەيىنگى جىلدارى قازاقتىڭ ءوز سوزىندەي بولىپ كەتكەن كوپ ءسوزدىڭ ءبىرى – پايىز. ارابتان ەنگەن وسى ءسوزدىڭ انىقتاماسىنا نازار اۋدارايىق. «پايىز [ار. ]... ءبۇتىن رەتىندە الىنعان ولشەمنىڭ جۇزدەن ءبىر بولىگى, پروتسەنت». پايىز ءسوزى «ورفوگرافيالىق سوزدىكتىڭ» بەتىنەن دە نىق ورىن تەپكەن (الماتى, ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, 2007, 325-بەت).
سونىمەن بۇل ءسوزدىڭ كەڭەس داۋىرىندە كەڭ قولدانىلعان لاتىننىڭ پروتسەنت ءسوزىنىڭ اراب تىلىنەن ەنگەن, قازاقىلانعان تەڭ بالاماسى ەكەندىگى داۋ تۋدىرمايدى. قازاق توپىراعىنا اراب تىلىنەن ەنگەن سوزدەر ورىس نە باسقا تىلدەرگە قاراعاندا بىرنەشە عاسىر بۇرىن ەنىپ, قازاقتىڭ تابيعاتىنا ەتەنە جاقىن, ءسىڭىستى بولىپ كەتكەن.
پايىز ءسوزى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى قاراي قوعامدا كەڭ قولدانىس تاپقانداي ەدى. بىراق كەيىنگى كەزدەرى باق-تاردا, قوعامدا وسى ءسوزدىڭ ورنىنا قايتادان پروتسەنت ءسوزىنىڭ قولدانىلۋى كەڭ ەتەك الىپ بارا جاتىر. سوندىقتان پروتسەنتتىڭ ورنىنا عاسىرلار بويى ەلىمىزدە تامىرىن تەرەڭ جايعان, قازاقى ورتادا ءبىراز جىلدان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان پايىز ءسوزىن جاتسىنباي, جەتىمسىرەتپەي قايتادان كەڭ قولدانساق دەگەن تىلەگىم بار. بۇل ءسوز قازاقى تىلگە ورالىمدى دا يكەمدى, جەڭىل ايتىلادى. ەڭ باستىسى, ول قازاقتىڭ ءتول سوزىندەي جاقىن ءارى نانىمدى ەستىلەدى.
ناقىپبەك سادۋاقاستەگى,
زاڭگەر-قۇقىقتانۋشى, پۋبليتسيست
نۇر-سۇلتان