سالاعا سەرپىندى وزگەرىس كەرەك

ەلەكتر ەنەرگياسىنا ارنال­عان تاريفتەر بىرنەشە رەت كوتەرىل­گە­نىمەن, بۇل ارەكەت سالانىڭ جاع­دايىن جاق­سار­تا الماي تۇر. بۇگىندە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا شا­­م­امەن 80 پايىزعا توزعان. بۇل كور­­سەتكىش جىلدان جىلعا كوبەيىپ كەلەدى.

اقمولا جانە سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىستارىنىڭ بىرقاتار اۋدا­نىن ورىن الۋى مۇمكىن تەح­نو­لوگيالىق وشىرۋلەردى جويۋ ءۇشىن ەلەكتر جەلىلىك «كوكشەتاۋ ەنەرگو» كومپانياسى جوندەۋ جا­نە اپاتتى جوندەۋ بريگادالار­دى قاجەتتى ماتە­ريالدارمەن جانە قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتە ءبىل­دى. سونداي-اق جەدەل كەزەكشى-ديس­پەتچەرلىك قىزمەتتەر مەن جون­دەۋ بريگادالارىنىڭ قۇرامى 120-دان اسا اپات جانە ورتكە قارسى جاتتىعۋلار وتكىزدى. وتكەن جىلى تۇتىنۋشىلارعا بەرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كولەمى 1 ملرد 400 ملن كۆت*ساع شاماسىندا بولدى. بۇل كورسەتكىشتى 2020 جىل­دىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرساق, ءوسىم كولەمى 12,3 پايىزدى قۇراي­دى. ەسەپتىك تەحنيكالىق شىعىندار رۇقسات ەتىلگەن دالىزدە بولدى. بۇل كومپانيادا كوممەرتسيالىق شى­عىندار جوق دەگەن ۇعىمدى بىل­دى­رەدى.

جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەلەكتر قۇ­رىل­عىلارىنىڭ قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا, سونداي-اق 2021-2022 جىلداردىڭ كۇزگى جانە قىسقى ماۋسىمىنا دايىندىققا وراي «كوكشەتاۋ ەنەرگو» سەرىك­تەستىگىنىڭ بولىمشەلەرى كەشەندى جون­دەۋ جۇمىستارىن جۇ­يە­لى تۇر­دە جۇرگىزدى. ايتالىق, وتكەن جى­لى كومپانيانىڭ ماماندا­رى 35 كۆ جانە ودان جوعارى كەر­­نەۋلى 62 پودستانساعا, 3,3 مىڭ شاقىرىم اۋە, 29 شاقىرىم كا­بەل­دىك جەلىلەرىنە, 700 داناعا تەڭ 10/0,4 كۆ ترانسفورماتورلى پود­ستانسالارعا تەحنيكالىق قىز­مەت كورسەتتى. بۇل كولەم – وت­كەن جىل­دارداعى كورسەتكىشپەن سالىس­تىرعاندا, 52,8 پايىزعا جو­عارى. ستاتيستيكالىق مالىمەتكە قارا­ساق, 10/0,4 كۆ قۋاتتى ەلەكتر جەلى­لەرىنىڭ بويىنداعى اپاتتى جاع­دايلاردىڭ كوپشىلىگى ءدال وسىنداي جەلىلەردىڭ بويىندا ورىن الاتىنى بەلگىلى. وتكەن جىلى 50 شاقىرىمدىق ەلەكتر جەلىلەرى جاڭارتىلدى. جاڭعىرتۋ نەگىزىنەن تۇرعىن ءۇيدىڭ كىرەبەرىسىنە دەيىن تارتىلعان كابەلدەرگە قاتىستى. مۇنداي جۇمىس كوكشەتاۋ قالاسى مەن ەكى وبلىستىڭ بىرقاتار اۋدانىندا ­قول­عا الىندى. ەنەر­گە­تيك­تەر ەسكىرگەن تەمىر-بەتوندى با­عانالاردى الماستىرۋ جۇمىسىن ءالى دە جۇرگىزۋدە. سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە 7 مىڭعا جۋىق وسىنداي تە­مىر-بەتوندى تىرەكتەر جاڭاسىمەن الماس­تىرىلدى.

جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ترانس­فور­ماتورلىق پودستانسالارعا دا قاتىستى. ماسەلەن, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى ەكى كتپ الماستى­رىل­دى. ونىڭ قىزمەت اياسىنا №21 مەكتەپتىڭ ماڭىندا ورنالاسقان 400-دەن اسا ابونەنت كىرەدى. ءدال وسىنداي جۇمىس ششۋچە, تا­يىنشا قالالارى مەن كراسنويار, ساۋ­مالكول اۋىلدارىندا جانە بەستوبە كەنتىندە دە جۇرگىزىلدى. وسى جىلى وسىنداي 9 ترانسفورماتور پودستانساسى ورناتىلدى.

كومپانيانىڭ ەڭ نەگىزگى ەنەر­گو نىساندارى 2021 جىلعا جوس­پارلان­عان ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار شەڭبەرىندە قام­تىلدى. 110/35/10 كۆ «تيحو­وكەان­سكايا» پودستانسا­سى «كوك­­­شەتاۋ ەنەرگو» سەرىكتەس­تى­­گى­مەن, «سول­تۇستىك قازاقستان ەلەكتر جەلىلەرى كوم­پانيا­سى» اكتسيو­نەرلىك قوعامىنىڭ 110 كۆ جەلىسىمەن جالعاسادى. جاڭ­عىرتۋ اياسىندا بۇرىنعى مايلى اجى­راتقىشتار جاڭا زامانعى ۆا­كۋم­دىق اجىراتقىشتارمەن الماستىرىلدى. وسىنداي ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەسىندە, جاڭا قالىپ جۇزەگە اسىرىلدى. تايىنشا جانە اق­جار اۋداندارىنىڭ ەلەكتر جەلى­لەرىندە دە وسى سيپاتتاعى جۇمىس جۇرگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قاجەتتى قۇ­رىلعىلار الىنىپ, دايىندىق-مونتاج ءىسى قولعا الىندى. وسىن­داي ماقساتتى جۇرگىزىلگەن ءىس-شارا­لار ارقىلى كومپانيا ءوز تۇتىنۋشىلارىن ساپالى جانە سەنىمدى ەنەرگيامەن جابدىقتاۋدا.

ءتۇرلى قيىندىقتار مەن كە­دەر­گىلەرگە قاراماستان, كومپانيا زاماناۋي جاڭا تەحنيكانى بەلسەندى پايدالانۋدا, سول ار­­قىلى تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قولايلى جانە جايلى ەڭبەك جاع­دا­يىن تۋدىرىپ وتىر. بيىل كومپانيا متز-82 بازاسىندا ۇڭ­عىما قازعىش, اس­فالت­تالعان جەرلەردە جىلعا قازۋعا ار­نالعان قوندىرعىسى بار, جوعارى ۆولت­تى سىناقتارعا ارنالعان جىلجىمالى ەلەكتر زەرتحاناسىن, وعان قاجەتتى بارلىق تەحنيكالىق قون­دىرعىنى, گاز-33098 ۆيپو بازاسىندا اۆتوگيدروكوتەرگىشتى, جۇك كوتەرۋ مۇمكىندىگى 25 تونناعا ەركىن جەتەتىن «كاماز» كولىگى بازاسىنداعى اۆتوكراندى, سونداي-اق «فەرمەر» «پاتريوت» ۋاز 4 ءاۆ­تو­موبيلدى, 2 بۇر­عىلاۋ ماشيناسىن جانە JAC S7 اۆتو­موبيلدەرىن ساتىپ الدى. جوعارىدا اتال­عان بارلىق ءىس-شارالار كومپانيا­نىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسى­رىل­دى. ال جاڭا تەح-

نيكانى ساتىپ الۋعا 200 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات جۇم­سالدى. تەك سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە كومپانيانىڭ گاراجدارى 30 بىرلىكتەن استام ارنايى تەحنيكامەن جانە جەڭىل اۆتوكولىكتەر­مەن تولىقتىرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا كاسىپ­ورىن جۇمىسشىلارىنىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى 133 964 تەڭگە­نى قۇرايدى. ماسەلەن, ستاتيستيكا­لىق كورسەتكىشتىڭ سوڭعى ءۇش جىلىن الاتىن بولساق, كومپانيا قىز­­مەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 2,5 ەسە­دەن استام وسكەندىگىن بايقاۋ­عا بو­لادى. قاراپايىم ەلەكتر مون­تە­رىنىڭ جالاقىسى 2018 جىلى 57 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا, بيىل بۇل كورسەتكىش 126 مىڭ تەڭگەنى قۇ­رادى.

شالعايداعى اۋىلدىق وكرۋگ­تەر­دى ەلەكتر قۋاتىمەن جابدىقتاۋ ماسە­لەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلۋدا. بۇل ورايداعى نەگىزگى ماقسات – ەنەرگيا شىعىنىن ازايتۋ. انىعىراق ايتساق, 110 كۆ-عا ارنالعان قوسالقى ستانسا ۇستاۋ ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمسىز. وسىعان بايلانىستى ۇجىم ماماندارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋدان­دارىندا جو­عارىدا اتالعان تيپتەگى ستانسانى وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارىن ءارى قاراي جۇرگىزبەكشى.

ەندى ءبىراۋىز ءسوزدى كادر ماسە­لە­سى تو­ڭىرەگىندە ايتا كەتەلىك. كادر جەتىس­پەۋشىلىگى – ەنەرگەتي­كا سەكتورىنىڭ وتكىر ماسەلەسى. سەرىكتەستىكتە قىز­مەت­كەرلەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىس­تىق جاع­دايىن جاقسارتۋعا كوڭىل بولىنۋدە. بۇعان دەيىن جالاقىنىڭ تومەن بولۋى كادرلاردىڭ تۇراق­تاماۋىنا اسەر ەتىپ كەلگەن بولاتىن. سونىمەن قاتار ءداستۇرلى وقىتۋ ادىسىمەن ۋنيۆەرسيتەت­تەر تەك تەو­ريالىق ءبىلىمى بار جاس مامان­داردى وقىتىپ شىعارادى. ۋني­ۆەرسيتەتتەر ەسكىرگەن تەحنولوگيالارمەن وقىتادى. ال وندىرىستە ولاردىڭ بەيىمدەلۋى باس­تالادى, ويتكەنى مامانعا بىلىممەن قاتار تاجىريبە مەن ىسكەرلىك قاجەت. ءون­دىرىس نەعۇرلىم كۇردەلى بولسا, سو­عۇرلىم ۇزاق بەيىمدەلۋ بولماق. بۇل فاكت حالىقارالىق وقىتۋ ءتاسىلىن قولدانا وتىرىپ, مامانداردى دايارلاۋ پروتسەسىن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتەدى. بەس, ءتىپتى ودان دا كوپ ۋاقىت ىشىندە بىلىكتى كادر دايارلاۋ مۇمكىن ەمەس.

– الەم وزگەرۋدە. دەمەك ءبىز دە زاماناۋي قىزمەت كورسەتۋگە ءتيىستىمىز. ەنەر­گەتيكتەردەن سالانى باسقارۋدىڭ زاماناۋي تاسىل­دەرىن جۇزەگە اسىرۋ تالاپ ەتىلۋدە. وعان ايتارلىقتاي قاراجات قا­جەت, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشى­سى دوسىمحان ارالباەۆ, – 2019 جىلى «كوكشەتاۋ ەنەرگو» سە­رىك­تەستىگىندە زاماناۋي بيللينگ جۇ­يەسى جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل جۇيە تۇتىنۋشىلار تاراپىنان دا وڭ باعاسىن الىپ وتىر. ءبىز ەسكىرگەن ابونەنتتىك جانە ونەر­كاسىپتىك سەكتور باعدارلامالارىنان باس تارتىپ وتىرمىز. جاڭا جۇيە ينتەرنەت جانە پايدالانۋشىنىڭ ءتيىستى رۇقساتى بولعان كەزدە كەز كەلگەن كومپيۋتەر نەمەسە سمارتفون ارقىلى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىز دە قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەي الادى. جۇمىس ساپاسىنا نۇقسان كەلمەيدى.

سالادا قوردالانىپ قالعان ما­سە­لەلەر دە از ەمەس. جاسىراتىنى جوق, سوڭعى جىلدارى ەلەكتر ەنەرگەتيكا سالاسىن تۇبەگەيلى جاڭ­عىر­تۋ تۋرالى از ايتىلىپ جۇرگەن جوق. بۇل ورايدا جەلىلەردىڭ توزۋى, تەحنيكالىق مۇمكىندىگىنىڭ زامان اعىسىنا ىلەسە الماۋى, ين­ۆەس­تيتسيالاردىڭ ازدىعى تۋرالى ماسەلەلەر تۋىنداۋدا. الدىمەن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ توزۋىنىڭ بە­لەڭ الۋى تۋرالى تاراتىپ ايتا كەتەلىك. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اعىمداعى تاريفتىك سايا­سات قولدانىستاعى جەلىلەردى قايتا قۇرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى ەكەن. جاڭعىرتۋ كورمەگەندىكتەن جەلىلەردى دامىتۋ جۇزەگە اسىرىل­ماي, كەرىسىنشە, توزۋى جيىلەپ بارادى. بۇگىنگى تاڭدا سەرىكتەستىك 16 مىڭ شاقىرىمنان اساتىن اۋە جەلىلەرى ارقى­لى قىزمەت ەتۋدە. 0,4-10 كۆ كابەل جەلىلەرى 332 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ۇستىنە 3 مىڭعا جۋىق قوسالقى ستان­سا بار.

كاسىپورىن ەلەكتر جەلىلەرىن ءوز كۇ­شىمەن جوندەپ, قاناعاتتانار­لىق جاع­دايدا ۇستاۋعا تىرىسقانى­مەن, بۇل وراي­داعى شارۋا ايتا قالارلىقتاي ەمەس. جەلىلەردىڭ توزىعى جەتكەن. ءتىپتى قى­رىق جىلدان استام جۇمىس ىستەپ تۇر­عان جەلىلەردىڭ ءبىر بولىگى 80 پايىزدى قۇ­رايدى. ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرۋ تاريفى­نە ەنگىزىلگەن جاڭ­عىرتۋ باعدارلاماسى بار­لىق ەلەكتر قوندىرعىلارىن جىلىنا شامامەن 0,5 پايىز جاڭارتۋعا عانا مۇمكىندىك بەرەدى. سوڭعى بەس جىل ىشىندە ەلەكتر جابدىقتارىن جاڭعىرتۋعا ينۆەس­تيتسيا قۇيىل­عانىمەن, جالپى كولەمنىڭ 4,2 پايىزى عانا اۋىستىرىلعان. قا­زىر قارجىلاندىرۋ تەك جەكە جاب­دىقتىڭ جۇمىسىن ساقتاۋ ءۇشىن عانا جەتكىلىكتى. مۇن­داي جاعدايدا فيزيكالىق توزۋ ۇل­عايىپ, اپات كوبەيمەك. دەمەك ەلەكتر ەنەر­گياسىمەن جابدىقتاۋ ساپاسىنا سە­نىم ازايادى.

اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ۇدەرە كوشىپ, قاتارى سيرەپ قالۋى دا ءوز اسەرىن تي­گىزۋدە. كەيبىر شاعىن اۋىلدارداعى وتبا­سى سانى ەلۋگە دە جەتپەيدى. مىنە, وسى­نىڭ نا­تيجەسىندە, ەلەكتر ەنەرگيا­سىن تۇتىنۋ كولەمى ازاياتىندىعى بەل­گىلى. شاعىن اۋىل­داردى ەلەكتر قۋا­تىمەن قام­تاماسىز ەتەتىن 110 كۆ, 35 كۆ قوسالقى ستانسالار بوسقا جۇ­مىس ىستەيدى. ءارى شاعىن اۋىلدار شال­­عاي­دا ورنالاسقاندىقتان, جەلى­لەر­دىڭ ۇزىن­دىعى دا ايتا قالار­لىقتاي. وسى­لايشا, تۇتىنۋ­شى­لارعا ەلەكتر ەنەرگياسىن جەت­كىزۋ شىعىندارى 100 ەسەگە دە­يىن كوبەيەتىنى بار. وسىنداي ولقى­لىقتارعا قاراماستان سەرىكتەستىك شالعايداعى ەل­دى مەكەندەردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قام­تاماسىز ەتۋ­دى تۇراقتى جۇزەگە اسىرۋدا.